معاون اداره کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری مازندران روز گذشته از آغاز اجرای طرح تفکیک زباله در روستاهای استان خبر داد و گفت: فاز نخست اجرای این طرح در ۱۱۰ روستای مازندران آغاز شده است.

سجاد رضایی اضافه کرد که پیش از آغاز اجرا، مردم روستاهای مورد هدف از سوی کارشناسان در خصوص چگونگی تفکیک زباله به آنها آموزش داده شد.

معاون اداره کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری مازندران گفت: در راستای اجرای این طرح دهیاران موظف به تهیه و استقرار سطل های جداسازی زباله تر و خشک هستند تا روستاییان پس از جداسازی زباله در منازل این زباله های تفکیکی را در سطل های مورد نظر قرار دهند.

رضایی افزود: مهمترین نکته اجرای این طرح امحای زباله های تر به صورت دفن در حیاط منازل است که این شیوه سنتی روستاییان مازندران بار دیگر احیا شد.

به گفته وی، پیش از اجرای این طرح به صورت پایلوت در روستای شوستا در شهرستان رامسر و دارابکلا از توابع شهرستان میاندورود اجرا شد که شاهد کاهش جدی زباله در این مناطق بودیم.

معاون اداره کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری مازندران با بیان اینکه در یک ماه اجرای طرح میزان تولید زباله از ۹۰ تن به پنج تن کاهش یافته است، ابراز امیدواری کرد اجرای این طرح باعث شود تا میزان تولید زباله ها در روستاهای استان دو سوم کاهش یابد.

رضایی میزان تولید روزانه زباله در روستاهای مازندران را ۲ هزار و ۵۰۰ تن اعلام کرد و افزود: با توجه به قرار داشتن روستاها در مناطق جنگلی و عرصه های طبیعی سرریز زباله ها در این مناطق آسیب های زیست محیطی جبران ناپذیری می تواند برای این مناطق ایجاد کند.

وی ادامه داد: در فازهای بعدی طرح تفکیک زباله در تمامی روستاهای مازندران اجرا خواهد شد.

رضایی در حالی از آغاز اجرای طرح تفکیک زباله در روستاهای استان و اجرای فاز نخست این طرح در ۱۱۰ روستای مازندران سخن گفته است که شيدالله مهدوي مدير وقتِ بازيافت و پسماند سازمان همياري شهرداري‌هاي مازندران فروردین ماه سال ۹۸ از اجرایی شدن طرح تفكيك زباله از مبداء در قالب پروژه مازندران پاك در روستاهاي استان خبر داده بود.

شيدالله مهدوي در آن تاریخ عنوان کرده بود که در حال حاضر اين طرح با همكاري دهياران در تمام روستاهاي بالاي ۱۰۰ خانوار استان كه افزون بر ۲ هزار و ۴۰۰ روستا را شامل مي‌شود در حال اجراست.

وي اظهار داشت که اجراي كامل اين طرح مي‌تواند علاوه بر درآمدزايي براي دهياران در روستاها، ميزان زباله خروجي از روستاها را براي دفن در شهرهاي اطراف نيز كاهش دهد.

او اضافه کرد که با اجراي اين طرح، حدود ۳۰ درصد از حجم زباله‌هاي خروجي از روستاها كاهش يافت و از محل فروش زباله‌هاي خشك براي روستاها درآمدزايي شده است.

مدير بازيافت و پسماند مازندران توضيح داده بود با اجراي طرح تفكيك دهياران مي‌توانند با پيمانكار خريد زباله خشك قرارداد منعقد كنند به گونه‌اي كه بخشي از سود ناشي از فروش اين زباله‌ها براي آباداني روستاها هزينه شود و اين طرح با استقبال دهياران نيز مواجه شد.

مهدوي، ممنوعيت ورود خودروهاي سيار زباله‌اي به روستاها براي خريد زباله خشك را تصميم شوراهاي اسلامي اين روستاها براي درآمدزايي از اين محل اعلام كرده بود و حالا پرسشی که پیش می‌آید اینجاست که سازمان همياري شهرداري‌هاي مازندران پروژه مازندران پاک را به کجا رساند و اساسا خروجی این طرح چه شد که اکنون معاون اداره کل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری مازندران بعد از گذشتِ سه سال و ۶ ماه از آغاز آن پروژه، از شروع اجرای طرح تفکیک زباله در روستاهای استان خبر می‌دهد؟!

طرح تفکیک زباله از مبدا در حالی در روستاهای مازندران کلید می‌خورد که تفکیک زباله از مبدا در شهرهای مازندران نیز آنچنانکه باید و شاید جدی گرفته نمی‎‌شود.

نکته عجیب‌تر ماجرا اینجاست که طرح تفکیک زباله از مبدا به صورت همزمان در شهرها و روستاها اجرایی می‌شود و این در حالی است که شهرها باید پیشگامِ این طرح بوده باشند.

فروردین ماه ۱۴۰۰ بود که سرپرست سازمان مدیریت پسماند شهرداری ساری از شهروندان خواست با نصب اپلیکیشن «ساریِ من»، در طرح تفکیک زباله از مبدأ مشارکت کنند.

سید محمدرضا گرامیان سرپرست وقت سازمان مدیریت پسماند شهرداری‌ساری در جمع خبرنگاران، در خصوص راه‌اندازی نرم افزار جمع‌آوری زباله خشک از درب منازل در شهر ساری، اظهار کرده بود: اپلیکیشن «ساریِ من» یکی از مهمترین درگاه‌های ارائه خدمات و برنامه‌های کاربردی در حوزه مدیریت و ارائه خدمات در سطح شهر ساری و همچنین یک مرجع برای اطلاع‌رسانی و دریافت برخی خدمات‌شهری به‌صورت غیرحضوری است.

گرامیان افزود: از مهمترین بخش‌های این اپلیکیشن، جمع آوری زباله خشک از درب منازل با چند کلیک ساده است.

این مسئول بیان کرد: شهروندان برنامه ساریِ‌من را دانلود کرده و درخواست جمع‌آوری زباله از مبدأ می‌دهند و سپس خودروهای جمع آوری زباله سازمان، درب منزل حاضر شده و کیسه حاوی زباله خشک را تحویل می‌گیرند.

وی ادامه داد: بلافاصله بعد از تحویل و ثبت پسماند خشک، امتیاز شهروندان نیز در سامانه درج می‌گردد و شهروندان می‌توانند هر لحظه میزان مشارکت و امتیاز خود را در نرم‌افزار مشاهده کنند.

سرپرست سازمان مدیریت‌پسماند شهرداری ‌ساری، اظهار کرد: نرم‌افزار هوشمند همراه جمع‌آوری زباله خشک از درب منازل به عنوان بخشی از سامانه یکپارچه خدمات سازمان پسماند (ساریِ من)، با هدف تسهیل در ارائه خدمات به شهروندان ساروی و افزایش مشارکت آن‌ها در زمینه جمع‌آوری و تحویل زباله خشک، طراحی و پیاده‌سازی شده است.

گرامیان گفته بود: در این سیستم، شهروندان به وسیله تلفن همراه خود در تمامی ساعات شبانه‌روز امکان ثبت درخواست جمع‌آوری زباله خشک را خواهند داشت و کارشناسان سازمان، طبق برنامه زمانبندی اعلام‌شده از سوی شهروند، در خصوص تحویل آنی یا زمانبندی‌شده زباله به آدرس اعلام‌شده مراجعه و اقدام به جمع‌آوری بسته‌ها می‌کنند.

مزایای تفکیک زباله از مبدا

تفکیک زباله فرآیندی است که در آن زباله‌ها را از یکدیگر جدا کرده و به عناصر مختلف تفکیک می‌کنند تا انجام کارهایی مانند بازیافت، راحت‌تر انجام شود. معمولا زباله‌ها را به دو گروه زباله‌های خشک و زباله‌های تر تفکیک می‌کنند ولی در مرحله بعدی ممکن است هر کدام از این موارد، به مواد کوچکتری تفکیک شوند. امروزه بحث دفن کردن زباله‌ها از جمله مشکلاتی می‌باشد که در حال رشد است. هرچه زمان می‌گذرد، زمین و محل مناسب برای دفن زباله‌ها به سختی پیدا می‌شود، بنابراین با تفکیک و بازیافت زباله‌ها کمک بزرگی به محیط زیست خواهیم کرد.

چگونگی تفکیک زباله

تفکیک زباله ممکن است از بدو تولید زباله تا زمان بازیافت به طول انجامد. هرچه این فرآیند در مراحل اولیه صورت گیرد، انرژی، هزینه و زمان کمتری برای آن صرف خواهد شد. در برخی موارد اگر تفکیک را به مراحل آخر واگذار کنیم، عملا تفکیک و بازیافت غیر ممکن خواهد شد. با توجه به زمان انجام فرآیند، آن را به دو نوع تفکیک زباله از مبدا و تفکیک با استفاده از دستگاه تفکیک زباله در مراکز بازیافت، تقسیم می‌کنیم.

تقریبا در تمام محله‌ها، ایستگاه‌ها و سطل‌های زباله زیادی برای تفکیک و بازیافت در نظر گرفته شده ولی طرح تفکیک زباله از مبدا، فرآیند بازیافت را بسیار راحت کرده است. در این طرح، شما می‌توانید در خانه زباله‌های خود را تفکیک کنید و درب منزل به مامور پسماند تحویل دهید و در قبال آن پول دریافت کنید. برای این کار کافیست از بدو تولید زباله، آنها را با توجه به خشک یا تر بودن آنها تفکیک کرد و سپس زباله‌های خشک قابل بازیافتی چون کاغذ، مقوا، شیشه، پلاستیک و… را برای بازیافت، تفکیک و جدا کنید.

دستگاه تفکیک زباله

زباله‌هایی که در مبدا تفکیک نشده و با یکدیگر ترکیب شده‌اند، در انتها باید از یکدیگر جدا شوند. این فرآیند بسته به شرایط ممکن است تماما به صورت خودکار انجام شود و یا بخشی از آن، توسط نیروی انسانی صورت گیرد. دستگاه‌های مختلفی برای این کار وجود دارد که با توجه به جنس و اندازه زباله این فرآیند را انجام می‌دهند.

از جمله دستگاه‌های تفکیک زباله:

آهنربا: برای جدا کردن مواد مغناطیسی

دستگاه کیسه بازکن: جهت باز کردن کیسه‌های زباله

ادی کارنت (Eddy Current): برای ایجاد بار القایی در فلزات

دستگاه‌های دمنده و مکنده: برای جدا کردن مواد سبکی همچون پلاستیک و…

سرند: این وسیله در انواع گوناگون برای غربال کردن زباله‌ها با اندازه‌های مختلف کاربرد دارد

وسایل و تجهیزات اپتیک: جدا کردن زباله‌ها بر اساس رنگ و… به وسیله سنسورهای چشمی و نوری

فوائد بازیافت زباله‌ها

بازیافت به معنی استفاده از مواد مصرف‌شده برای تولید و ساخت مجدد همان کالا یا کالای قابل استفاده دیگر است، مثل ساخت کاغذ تازه از کاغذهای باطله و غیرقابل استفاده.

بازیافت زباله‌ها سه فایده مهم برای محیط‌زیست دارد. ما به کمک بازیافت زباله در مصرف منابع طبیعی صرفه‌جویی کرده‌ایم، زیرا به جای استفاده از مواد خام برای تولید محصولات نو، از مواد بازیافتی استفاده می‌کنیم.

از دیگر فوائد بازیافت، صرفه‌جویی در مصرف انرژی است. البته برای بازیافت مواد زاید هم نیاز به مقداری انرژی است، اما انرژی لازم برای بازیافت زباله خیلی کمتر از انرژی مورد نیاز برای تولید محصولات جدید از مواد خام است. برای مثال ساختن آلومینیوم از آلومینیوم بازیافت شده ۹۰ درصد انرژی کمتر از ساختن آن از سنگ معدن نیاز دارد. سومین فایده بازیافت نیاز به فضای کمتر برای دفن زباله‌هاست.

اگر زباله‌های خود را درست تفکیک کنیم دقیقاً مانند این است که هرمنزل معدنی برای تولیدکنندگان بشمار می‌رود. محصولاتی که از منازل بیرون گذاشته می‌شوند، می‌توانند مستقیما در کارخانجات مصرف شوند. زمین‌های وسیعی که در شهرهای مختلف برای دفن زباله در نظر گرفته می‌شوند، آزاد شده و در کنار آن واحدهای بازیافت به نسبت برگشت زایدات به چرخه صنعت به‌وجود می‌آید.‌ اشتغال‌زایی ایجاد شده و ثروت ملی به خزانه مملکت برگردانده می‌شود.

امید ‌هاشمی‌ یک کارشناس بازیافت، در این باره توضیح می‌دهد:« شاید باور نکنید، اما اینکه به زباله عنوان طلای کثیف اطلاق می‌شود، کاملاً درست است، چون تقریبا بیشتر از ۹۰ درصد زباله‌ها یقینا بازیافت شدنی‌اند، زباله‌های فلزی در کوره‌های ذوب فلزات، کاغذ‌ها و مقوا‌ها و جلوگیری از قطع درختان، پلاستیک‌ها در کارخانجات تولید فرآورده‌های پلاستیک و لاستیکی، زباله‌های ‌تر هم به‌عنوان کودهای طبیعی بدون مواد شیمیایی و کاملاً ارگانیک بازیافت‌پذیر است.»

این کارشناس بازیافت ادامه می‌دهد: «اما مسئله اصلی در مورد تفکیک زباله این است که چون هزینه تفکیک زباله بسیار فرآیند سخت و پرهزینه‌ای است و جداً از هزینه‌های گزاف امکانات زیادی می‌طلبد، اما با تفکیک زباله‌ها از مبدأ، با اندکی توجه مردم، این معضل ناشی از انباشت زباله‌ها و بخشی از معضل‌ اشتغال می‌تواند حل شود.»

وی ابعاد طرح تفکیک زباله از مبدأ را این‌گونه تشریح می‌کند: «ارتقاء سطح فرهنگ وآموزش عمومی ‌در ارتباط با تولید و دفع مواد زائد جامد و‌ ترویج روحیه صرفه‌جویی. بهبود شرایط بهداشتی- کاهش آلودگی‌های ناشی از تولید زباله وحفظ محیط زیست. صرفه‌جویی در مصرف منابع طبیعی با بازگشت مواد قابل استفاده به چرخه طبیعت. بهینه‌سازی شیوه‌های جمع‌آوری و حمل و نقل مواد زائد جامد و نظافت شهری. صرفه‌جویی در هزینه‌های جمع‌آوری و حمل و نقل زباله. کمک به اقتصاد کلان کشور. ایجاد زمینه‌های‌ اشتغال.»