بارانی که در میانه تابستان در مازندران باریدن گرفت، اصلا میانه خوبی با ما نداشت! آنقدر بی مهابا و بی‌باکانه بارید که دستِ سفره‌های زیرزمینی از آن کوتاه ماند اما تا توانست بر روی زمین خرابی به بار آورد!
گفته می‎شود که سیلِ خسارت‌بارِ اخیر در کشور، ناشی از تاثیراتِ سامانه بارشی «مونسون» یا «بارش‌های موسمی» است که مبدا آن اقیانوس هند و کشورهای حاشیه آن است.
مونسون (Monsoon) برگرفته از واژه موسم از زبان عربی به معنای فصل است (نامی برای بادهای فصلی)؛ تعریف سنتی مونسون تابستانه هند به بارش ماه‌های ژوئن، جولای، آگوست و سپتامبر گفته می‌شود.
به گفته کارشناسان هواشناسی و اقلیم‌شناسان، علت اصلی شکل‌گیری مونسون، تغییر سالانه بسیار زیاد دما در مناطق بزرگ خشکی در مقایسه با سطوح اقیانوس‌های همسایه است.
ناحیه اقیانوسی حاره‌ای، به ویژه دریای عرب، خلیج بنگال و اقیانوس هند مهمترین منبع دمایی و رطوبتی هستند که انرژی لازم برای ادامه گردش بزرگ مقیاس مونسون و فعالیت پیوسته آن بر روی شبه قاره هند را فراهم می‌کند. باران‌های موسمی تابستانی آسیا، برای حدود یکصد روز، تقریبا همزمان با بادهای ۱۲۰ روزه سیستان، از روزهای پایانی خردادماه آغاز شده و در روزهای آغازین مهرماه به پایان می‌رسد که معمولا با تأخیر زمانی چند هفته آثار فعالیت آن در جنوب شرقی ایران (سیستان و بلوچستان) نیز مشاهده می‌شود.
چنانچه سیستم مونسونی هند بسیار فعال بوده و از رطوبت خیلی زیادی برخوردار باشد به عرض‌های شمالی و غربی تر متمایل گردیده و در استان‌هایی مانند کرمان، هرمزگان، فارس، یزد و اصفهان نیز بارندگی رخ خواهد داد اما در مواقعی که رطوبت انتقالی کم باشد، در این نواحی با ایجاد ابرهای جوششی کم ضخامت تر، طوفان گرد و خاک و افزایش نسبی دما پدید می‌آید.
ولی این بار سامانه بارشی مونسون، به غیر از نیمه جنوبی کشور، سر و کله‌اش در عرض‌های مرکزی و شمالی ایران نیز پیدا شد و علاوه بر خسارت‌های مادی، تلفات جانی دردناکی را هم در پی داشت.
تا صبح چهارشنبه هفته‌ای که گذشت، هیچ موردی از خسارت جانی یا تلفات انسانی در نتیجه سیلاب سنگین در نقاط مختلف استان مازندران گزارش نشده بود اما شرایط از بعدازظهر روز پنجشنبه تغییر کرده و براساس آمار مدیریت بحران استانداری مازندران، سامانه بارشی موسوم به مونسون خسارت‌های قابل توجهی در استان داشته است.
براساس گفته‌های حسینعلی محمدی، سرپرست مدیریت بحران استانداری مازندران، خسارت‌های سیل در شهرستان چالوس نشان ۱۰ روستا در محور فرعی ناتر دلیر را مسدود کرده و همچنین روستای واسکول را در محاصره سیلاب شدید قرار داده و سه مفقودی و سه جسد نیز تا روز پنجشنبه گزارش شده بود.
همچنین در جاده دلیر روستای فولاد کلا ۳۰ نفر در محاصره سیل و ۲ نفر در داخل رودخانه افتادند.
در شهرستان تنکابن هم دیواره محور سه هزار و همچنین آب گرفتگی حیاط منازل منطقه گزارش شده بود که در این آبگرفتگی دو ساختمان در حاشیه رودخانه اتفاق افتاده که یک ساختمان به دلیل آسیب زیاد تخریب شد.
همچنین در شهرستان کلاردشت بارش‌های سامانه موسوم به مونسون در بحث آب شرب به دلیل گل آلود بودن و جلوگیری از آسیب رساندن به تصفیه خانه از مدار خارج شده و درنهایت تصمیم بر آن شد تا پایانِ بارش‎های سیل آسا، آب رسانی به مردم با سه تانکر پنچ هزار لیتری انجام شود. همچنین خسارت‌های بارش سیل آسا در شهرستان نور باعث انسداد محور مچ به یالرود شده بود که با تلاش نیروهای امدادی بازگشایی شد و یک پل هم در منطقه تخریب شد.
فرماندار شهرستان آمل هم با بیان اینکه سیلاب بامداد پنج‌شنبه در محور هراز سبب بروز خساراتی به حوزه راه و تاسیسات شد، گفت: طبق برآوردهای اولیه تاکنون افزون بر ۱۵ میلیارد تومان خسارت به بخش‌های مذکور وارد شده است.
سید عباس حسینی افزود: براثر بارندگی بامداد روز پنجشنبه و وقوع سیلاب حجم بالایی آبرفت وارد محور هراز در محدوده پلیس راه لاریجان و تونل وانا شد که سبب مسدود شدن این محور گشته است.
حسینی با بیان اینکه طبق برآورد اولیه میزان خسارت ۱۵ میلیارد تومانی به حوزه راه وارد شده است، گفت: خوشبختانه این حادثه تلفات جانی نداشته اما خسارت‌هایی به زیرساخت‌های برق و برخی از امکان شخصی نیز وارد شده است که هنوز مبلغ خسارت مشخص نیست.
استاندار مازندران نیز به دنبال بارش‌های شدید و وقوع سیلاب روز جمعه در مناطق سیل زده شهرستان چالوس و نور حضور یافت. سیدمحمود حسینی‌پور در بررسی میدانی روند رسیدگی به روستا و مناطق بر ضرورت بسیج مجموعه دستگاه‌های امدادی و خدمات رسان برای تسریع در کمک رسانی به مردم خسارت دیده تاکید کرد و از مدیران مربوطه خواست که تمام تلاش خود را معطوف کنند تا مردم به شرایط عادی برسند. همچنین حسینی پور در جریان بازدیدها از خسارات و شدت تخریب‌ها در روستاها و مناطق مختلف شهرستان‌های سیل زده قرار گرفت.
در همین راستا معاونت امداد و نجات جمعیت هلال احمر مازندران نیز از امدادرسانی هلال احمر به ۲۷۸۰ مسافر گرفتار سیلاب در محور هراز خبر داد.
هاتف باقر سلیمی معاونت امداد و نجات جمعیت هلال احمر مازندران گفت: طی دریافت خبر وقوع سیل و ریزش سنگ در اثر بارش‌های تند و سیل آسا در محور هراز شهرستان آمل، تیم‌های عملیاتی پس از هماهنگی‌های انجام گرفته در شهرستان با تجهیزات تخصصی به این مناطق اعزام شدند.
او افزود: در این حادثه تعداد ۲۷۸۰ حادثه دیده امداد رسانی شده و ۶ تیم عملیاتی از نجاتگران جمعیت هلال احمر مشغول خدمات رسانی به هموطنان بودند.
اما تلخ‌ترین خبرِ مرتبط با سیل‌ اخیر در استان مربوط می‌‌‌شود به آمار دردناک فوتی‌های ناشی از وقوع سیل.
مدیر کل پزشکی قانونی مازندران از تحویل جسد ۴ فوتی‌ سیل به پزشکی قانونی شهرستان نوشهر چالوس خبر داد.
دکتر علی عباسی مدیر کل پزشکی قانونی مازندران روز گذشته با بیان اینکه در پی وقوع سیل در غرب استان تا صبح روز شنبه ۸ مرداد، ۴ فوتی مجهول الهویه که ۲ مرد، یک زن و یک پسر بچه می‌باشند به پزشکی قانونی شهرستان نوشهر و چالوس انتقال داده شد؛ افزود: با توجه به شدت حادثه و احتمال افزایش تعداد قربانیان، اسامی قربانیان بعد از انجام مراحل شناسایی و تشخیص هویت اعلام خواهد شد.
همچنین بر اساس آمار جمعیت هلال احمر مازندران بعد از وقوع سیل اخیر در غرب مازندران پیکر ۶ نفر تاکنون کشف شده و ۱۰ نفر نیز مفقود هستند که جست‌وجو برای یافتن آن‌ها ادامه دارد.
اما کار سامانه بارشی مونسون با مازندران هنوز تمام نشده و هواشناسی مازندران در همین راستا درباره وقوع بارش‌های رگباری و جاری شدن سیلاب تا روز دوشنبه در استان هشدار داد.
غلامپور کارشناس هواشناسی مازندران گفت: با توجه به وقوع بارش‌های رگباری بویژه در ارتفاعات مازندران، ایجاد روان آب واحتمال وقوع سیل‌های محلی در مسیل‌ها و رودخانه‌های فصلی و ارتفاعات تا روز دوشنبه وجود دارد.
او افزود: احتمال جاری شدن سیلاب در محور‌های سوادکوه و هراز برای امروز و فردا وجود دارد.
غلامپور گفت: مردم استان و مسافران از تردد‌های غیرضروری، توقف در حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها به ویژه در ساعات بعد از ظهر و شب پرهیز کنند.
کارشناس هواشناسی مازندران افزود: شدت بارش‌ها در مناطق ساحلی کمتر است، اما احتمال بارش‌های رگباری در این مناطق وجود دارد.