متاسفانه قیمت برنج در سالهای اخیر به نسبت سالهای قبل‌تر بشدت افزایش یافته و همین امر نیز مردم را برای خرید این محصول کشاورزی نگران کرده است.
کشاورزان همه تقصیرها را به گردنِ نهاده‌های گران‌قیمتِ کشاورزی می‌اندازند و البته دست‌درازی دلالان!
اما بعد از دلالان، محتکران برنج نیز این روزها، بشدت مشغول کارند!
روزهای ابتدایی آبان ماه بود که فرمانده نیرووی انتظامی استان مازندران از شناسایی انبار برنج احتکاری در شهرستان بابل خبر داد و گفت که در این انبار میلیاردها ریال برنج احتکار شده کشف و ضبط شد. سردار حسن مفخمی در این باره اعلام کرد: به دنبال دریافت خبری مبنی بر احتکار برنج داخل انبار یک فروشگاه، بررسی موضوع به صورت ویژه در دستور کار پلیس امنیت اقتصادی شهرستان بابل قرار گرفت. وی ادامه داد: بعد از انجام تحقیقات ۴۰ تن برنج احتکاری کشف و ضبط شد که کارشناسان مربوطه ارزش آن را ۱۰۰ میلیارد ریال تخمین زدند.
فرمانده نیروی انتظامی استان مازندران عنوان کرد: در این رابطه متهم با تشکیل پرونده برای سیر مراحل قانونی در اختیار مرجع قضائی قرار گرفت.
پیش از این و برای جلوگیری از احتکار این کالا مدیرکل تعزیرات حکومتی مازندران از شالیکوبی‌داران، سورتینگ داران و برنج‌فروشی‌ها خواست برای ثبت موجودی انبارهای خود با هدف مقابله با احتکار کالا اقدام کنند.
تقی حسام ضمن هشدار به سورتینگ داران برنج، گفت: باوجود اینکه به تمامی شالیکوبی‌ها، سورتینگ داران و برنج‌فروشی‌ها اعلام کردیم نسبت به ثبت موجودی کالاهای خود در سامانه‌های جامع تجارت و انبار اقدام کنند اما باز هم شاهد این هستیم برخی از شالیکوبی به این موارد توجه نمی‌کنند.
وی افزود: ثبت نکردن موجودی برنج در شالیکوبی‌ها به منزله قاچاق تلقی می‌شود و با متخلفان برخورد قانونی خواهد شد.
مدیر کل تعزیرات حکومتی مازندران با اشاره به تداوم رصد و پایش‌های میدانی برنج، گفت: این پایش‌ها کماکان تداوم خواهد داشت.
آخرین بررسی‌ها از بازار برنج کیفی «طارم هاشمی» و «طارم محلی» شمال نشان می دهد که اختلاف قیمت برنج عمده فروشی در شالیکوبی‌های مازندران و بازار کشور با کاهش محسوسی مواجه شده و حتی تقریبا برابر شده است، اینکه قدرت خرید مردم پایین آمده است شکی نیست؛ اما به نظر می‌رسد موضوع بسیار نگران کننده ناشی از این وضعیت، گسترش تخلف تخلیط برنج داخلی با برنج های خارجی است.
اگرچه همزمان با ورود برنج کشت رتون و دوم به بازار مازندران، قیمت این نوع برنج کیفی و معطر در شالیکوبی‌های استان به ۳۱۰ تا ۳۳۰ هزار تومان رسیده است، اما در مجموع برنج‌های شمال به خصوص طارم هاشمی و محلی در بازار خرده فروشی کشور در همین رنج قیمتی عرضه می‌شود. قیمتی که باید در خالص بودن نوع برنج شک کرد. بررسی‌های تاریخی از بازار برنج شمال نشان می‌دهد که همواره قیمت برنج عمده فروشی در شالیکوبی‌های و بازار خرده فروشی به دلیل هزینه بوجاری و سورتینگ، کیسه گیری و حمل نقل به علاوه سود متعارف حداقل در هرکیلو گرم تا ۲۰ درصد بیشتر نسبت به قیمت عمده فروشی عرضه شود، اما اکنون برنجی که در بازار عمده فروشی شالیکوبی تا ۳۰۰ هزار تومان خرید و فروش می‌شود، در بازار خرده فروشی سایر استان‌ها هم با همین قیمت قابل مشاهده است.
این درحالی است که اختلاف قیمت برنج در بازار عمده فروشی با خرده فروشی کشور همواره طی سال‌های گذشته تا ۲ هفته پیش در هر کیلوگرم ۴۰ تا ۷۰ درصد بیشتر از قیمت پایه عمده فروشی بوده است، موضوعی که شالیکاران را بسیار ناراحت کرده و عامل اعتراض آنان بوده است، اما این که امروز قیمت برنج در ۲ بازارمازندران به عنوان مرکز عمده فروشی با بازار خرده فروشی تقریبا برابر و یا اختلاف اندکی بوجود بیابد، بسیار سوال برانگیز و جای تعجب است.
یکی از شالیکاران بخش لاله‌ آباد بابل با بیان اینکه روز گذشته محصول کشت دوم برنج کیفی طارم هاشمی را با قیمت ۳۱۰ هزار تومان فروختم، گفت: این که همین برنج در بازار خرده فروشی نیز با قیمت حدود ۳۲۰ هزار تومان عرضه شود، اصلا منطقی به نظر نمی‌رسد.
محمد قربانی با توضیح این نکته که اگر همین همین برنج کیفی و درجه یک کیسه‌گیری و به استان‌های کشور ارسال شود، باید ۳۵۰ تا ۳۷۰ هزار تومان فرخته شود، ادامه داد:‌ اما گفته می‌شود که قیمت برنج طارم محلی و هاشمی شمال در شهرهای بزرگ مانند تهران، مشهد و تبریز هم به در همین رنج قیمتی قرار دارد.

وی توضیح داد: این نشان می‌دهد که به احتمال قوی برنج های طارم کیفی شمال با دیگر ارقام خارجی که یک سوم تا نصف قیمت برنج داخلی است، تخلیط می‌شود، تخلفی که طی سال‌های اخیر گسترش چشمگیری یافت و حتی امسال چندین بار اخبار کشف و ضبط این نوع تخلف از سوی سازمان بازرسی و تعزیرات استان‌های شمالی و کشور منتشر شده است.
این کشاورز توضیح داد: در گذشته اصلی ترین دلیل وجود اختلاف قیمت برنج کیفی از مبدا شالیکوبی در استان مازندران به نسبت عرضه آن در استان‌های کشور نبود نظارت و دلالی بوده است اما اکنون تنها دلیل می‌تواند تقلب و تخلف انجام تخلیط باشد. وی با وجود فاصله قیمتی برنج کیفی داخلی با خارجی و همچنین پایین بودن قدرت خرید مردم اشاره کرد و گفت: به نظر می‌رسد این عوامل سبب شد تا برخی از افراد سودجو از این فرصت استفاده کرده و برنج کیفی را با برنج‌های خارجی مخلوط کنند.
قربانی گفت: برنج مازندران برند ملی و حتی بین المللی شده است و از سویی به عنوان درآمد اصلی کشاورزان محسوب می‌شود اما این تخلف آشکار ضربه سنگینی به بازرگانی تولیدات کشاورزان استان می‌زند. همه اینها در حالی است که کاشت برنج در مازندران، به دلیل خشکسالی‌های ادامه‌دار و تغییرات اقلیمی به کاری بسیار سخت و طاقت فرسا تبدیل شده است. طبق اظهارات محققان و کارشناسان، تغییر اقلیم مهم‌ترین عامل اثرگذار زمینه ای بر کشاورزی است، اگر این مفهوم که کشاورزی تحت تاثیر تغییر اقلیم به یک فعالیت بسیار حساس تبدیل شده را نپذیریم و کشاورزان نسبت به الگوی کشت جدید در استفاده از ارقام، نژاد و گونه‌های مختلف زراعی و باغی، دامی و شیلاتی مقاومت نشان بدهند، با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.
پیامدهای تغییرات اقلیمی در مازندران که قطب کشاورزی ایران محسوب می‌شود و بخشی از تامین امنیت غذایی کشور را بر عهده دارد به مراتب بسیار سنگین خواهد بود، امروز آسیب پذیر شدن گونه‌های مختلف کشاورزی بویژه در همه مناطق، کوهستانی، جلگه ای و جنگلی مشهود شده است. بخش کشاورزی مازندران به خصوص محصولات زراعی و باغی در معرض عوامل جوی بوده و به علت شرایط نامساعد محیطی غیرقابل کنترل، همواره با خطرات و حوادث غیرمترقبه مواجه است، بنابرین به منظور پایداری و امنیت تولید بهره‌مندی از روش‌های مدیریت خطر پذیری اجتناب ناپذیر است. در چنین شرایطی، احتکار و دلالی و عدم حمایت دولت (عدم تخصیص یارانه برای نهاده‌های کشاورزی)، سختی برنج ‌کاری را در مازندران دوچندان کرده و ستون‌های امنیت غذایی کشور را به لرزه درآورده است.