مائده مطهری زاده با هزار امید و آرزو بار سفر ببندید، راهیِ دریای مازندران شوید، بخواهید تنی به آب بزنید و خستگی سفر از تن بزدایید، آن وقت به ناگاه در کسری از ثانیه طعمه موجهای سنگین خزر شوید. شاید بگویید عدالت خدا کجا رفته؟ اما کاش آنقدری که به عدالت خدا فکر میکنیم، کمی […]
مائده مطهری زاده
با هزار امید و آرزو بار سفر ببندید، راهیِ دریای مازندران شوید، بخواهید تنی به آب بزنید و خستگی سفر از تن بزدایید، آن وقت به ناگاه در کسری از ثانیه طعمه موجهای سنگین خزر شوید. شاید بگویید عدالت خدا کجا رفته؟ اما کاش آنقدری که به عدالت خدا فکر میکنیم، کمی هم به بی توجهی و بی احتیاطی خودمان بتازیم و وقتی چشممان به تابلوی شنا ممنوع، افتاد، از شنا کردن در آن نقطه صرف نظر کنیم و نگوییم حالا مگر چقدر میخواهم از ساحل دور شوم؟ کمی آب تنی کنم برمیگردم و …! بله. پرونده حیات و زندگانی غریقهای دریای مازندران، همینقدر ساده اما دردناک بسته میشود!
غرق شدگی یکی از عوامل مهم مرگ و میر در جهان است که در ایران نیز سالانه تعداد قابل توجهی از افراد را قربانی خود میکند. این حوادث عموماً در فصول گرم سال و در مکانهای آبی مختلف مانند دریاها، دریاچهها، رودخانهها و استخرها رخ میدهد و افزایش آگاهی عمومی و ارتقای فرهنگ ایمنی در مناطق آبی میتواند نقش مؤثری در کاهش این حوادث داشته باشد.
بر اساس آمارهای سازمان پزشکی قانونی کشور، سالانه بیش یک هزار نفر جان خود را به دلیل غرق شدن از دست می دهند که تقریبا بیشتر آنها مردان هستند؛ مثلا در آخرین آمار این سازمان، در سال گذشته ۱۰۱۴ نفر در کشور دچار غرق شدگی شدند که به ترتیب استان خوزستان، مازندران و اصفهان دارای بیشترین غرق شدگان بوده است.
طبق آمار سازمان اورژانس کشور، از ابتدای فروردین امسال تا پنجم خرداد نیز ۲۶۳ مورد غرق شدگی در کشور رخ داده است که از این تعداد ۱۰۴ نفر از این افراد مصدوم و ۱۵۹ نفر فوت کردند که این میزان فوت نسبت به مدت مشابه پارسال ۱۸ درصد افزایش را نشان میدهد.
عوامل موثر در غرق شدگی
دلایل متعددی برای وقوع حوادث غرق شدگی وجود دارد که مهمترین آنها عبارت از ناآشنا بودن با شنا؛ بسیاری از قربانیان غرق شدگی در شنا کردن مهارتی ندارند و به همین دلیل در مواجهه با آبهای عمیق دچار مشکل میشوند همچنین نبود تجهیزات ایمنی، عدم استفاده از جلیقههای نجات و سایر تجهیزات ایمنی هم نقش مهمی در بروز این حوادث دارد.
نظارت ناکافی و عدم وجود نجاتغریقها و مسئولان ایمنی در مکانهای آبی، ریسک غرق شدگی را افزایش میدهد. موجهای خطرناک و جریانهای آبی و شرایط نامساعد جوی و جریانهای شدید آبی نیز میتواند حتی شناگران ماهر را به خطر بیندازد. نوشیدنیهای الکلی، مصرف الکل و مواد مخدر هم به دلیل اینکه منجر به کاهش هوشیاری میشود، احتمال خطر غرق شدگی را افزایش میدهد.
چه گروههایی بیشتر در معرض غرق شدن هستند؟
برخی گروهها بیشتر از دیگران در معرض خطر غرق شدگی قرار دارند. کودکان به دلیل کنجکاوی زیاد و عدم شناخت کافی از خطرات آب، بیشترین قربانیان حوادث غرق شدگی را تشکیل میدهند همچنین آمارها نشان میدهد که مردان جوان بیشتر از زنان و دیگر گروههای سنی در معرض خطر غرق شدگی هستند. گروه دیگر گردشگران و افراد غیربومی توریستها نیز افرادی هستند که به مناطق آبی سفر میکنند و با شرایط محلی آشنایی ندارند و ممکن است به دلیل عدم آگاهی از خطرات محلی دچار حادثه شوند.
در راستای اجرای طرح پیشگیری و کاهش غریق در ۴۷۳ کیلومتر نوار ساحلی در استان مازندران طرح سالمسازی دریا از خرداد ماه با استقرار امدادگران و نجاتگران جمعیت هلال احمر و نیز مشارکت ناجیان غریق آغاز شده است تا در این زمان که اوج سفرهای تابستانی و حضور مسافران است از بروز غریق در دریا جلوگیری شود.
شمار مغروغین در دریای مازندران طی خرداد و تیر ماه امسال درحالی یک نفر است که طبق آمار رسمی پزشکی قانونی استان در خرداد ماه سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ غرق شدگی را شاهد بودیم به طوری که در سال ۱۳۹۸، ۱۲ نفر، سال ۱۳۹۹، ۲۴ نفر، سال ۱۴۰۰، ۲۷ نفر و در سال ۱۴۰۱ نیز ۱۸ نفر از هموطنان جانشان را در دریا از دست دادند.
بر اساس آمار اداره کل پزشکی قانونی مازندران از سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ به ترتیب ۱۰۹، ۹۹، ۱۴۷، و سال ۱۴۰۱ به ۱۶۱ نفر در دریای خزر غرق شدند.
بنابر این گزاش از مجموعه ۵۱۶ نفری که هموطنان در مدت ذکر شده در سواحل مازندران جانشان را از دست دادند، ۶۴ نفرشان زن و مابقی مرد بودند، همچنین طبق بررسیهای صورت گرفته، ۹۰ درصد این افراد غیر بومی و در مناطق شنا ممنوعه (خارج از طرحهای سالمسازی) غرق شدند.
سواحل و دریای خزر در مجاورت مازندران همواره یکی از حادثه خیزترین آبهای کشور محسوب میشود که هر ساله صدها مسافر و بومی را به کام مرگ میکشاند. عمق متغیر، وجود گردابهای زیرسطحی، ساخت و سازهای چندین دهه پیش در زمان پسروی دریا، ورود رودخانهها و ایجاد جریانات کششی هرکدام باعث شده تا سواحل مازندران میزبان غرقی های بیشماری باشد که اغلب بی توجه به هشدارها هستند.
برای کاهش غریق در دریای خزر در مازندران یکسری اقدامات اساسی و بنیادی انجام شده است که از جمله ارگان های ذیربط برای فراهم کردن این زیرساخت های مورد نیاز، هیات نجات غریق استان مازندران است که برای انجام این کار شناسایی نقاط حادثه خیز در سواحل دریا را در این مدت در دستور کار خود قرار داده است.
مدیرعامل جمعیت هلال احمر مازندران روز دوشنبه با ارائه گزارش کمیته پیشگیری و کاهش غریق در ساحل استان گفت: با اجرای طرح پیشگیری و کاهش غریق در ساحل این استان، نجاتگران این جمعیت موفق شدند ۲۳۲ نفر را از خطر مرگ در دریا نجات دهند. غلامعلی فخاری افزود: در راستای اجرای این طرح سه پایگاه دریایی، ۶۸ پست سیار ساحلی با گشت زنی روزانه ۱۲۳ نفر امدادگر و نجاتگر، چهار دستگاه چادر سلامت و ۱۳۶۱نفر ناجی غریق مشارکت دارند.
وی ادامه داد: ۳۸دستگاه آمبولانس، ۲دستگاه موتور لانس، ۱۰دستگاه خودروی پشتیبانی و ۵۷دستگاه موتورسیکلت تنها بخشی از تدارک سنگین هلال احمرمازندران برای اجرای طرح است.
مدیرعامل جمعیت هلال احمر مازندران با تاکید بر اینکه تابستان امسال تمامی توان عملیاتی جمعیت هلال احمر استان مازندران بر محور پیشگیری و کاهش غریق در ساحل متمرکز شده است، تاکید کرد: با تلاش شبانه روزی تیمهای امدادی و ناجیان غریق در۲ماه گذشته ۲۳۲ نفر از خطر غرق شدگی در آبهای ساحلی استان نجات یافتند.
وی افزود:ارائه خدمات حضوری نظیر پانسمان و آتل بندی، تست فشارخون و قند خون به۲ هزار و ۷۹۳ نفر و انتقال ۲۱مصدوم به مراکز درمانی از دیگر خدمات امدادی، پیش بیمارستانی و اورژانسی ارائه شده به گردشگران ساحلی بود.
فخاری بررسیهای آماری نشان میدهد سال گذشته تعداد غریق در آبهای ساحلی مازندران نسبت به مدت مشابه با کاهش ۵۰ درصدی همراه بوده است تصریح کرد: این کارنامه درخشان مرهون تلاش شبانه روزی امدادگران و ناجیان غریق بوده است. وی با اشاره به اینکه عدم آگاهی افراد نسبت به وضعیت توپوگرافی و تغییرات بستر دریا در نوار ساحلی و نیز عدم آشنایی به قواعد شنا و وجود جریان شکافنده از عمدهترین دلایل غرق شدن مردم قلمداد میشود گفت: متاسفانه افراد زیادی توصیههای نجاتگران و امدادگران هلال احمر را در نظر نمیگیرند و با شنا در مناطق حادثه خیز جان خود را به خطر میاندازند.
واکاوی داده های آماری کمیته پیشگیری و کاهش غریق در سواحل دریای خزر در مازندران نشان دهنده آن است عملکرد ناجیان غریق این کمیته و همچنین انجام یکسری اقدامات زیرساختی نظیر شناسایی نقاط حادثه خیز منتج به آن شده در مدت ۲ ماه اخیر ۲۳۲ نفر یعنی به طور میانگین روزانه چهار نفر از غرق شدن نجات یافتند.
ولی باوجود تمام تلاش ها و تمهیدات انجام شده برای جلوگیری از غریق و یا فوت افراد در دریای خزر اما هستند افرادی که همچنان گرفتار موج های خروشان می شوند و گاها جان می بازند و اگر خیلی خوش شانس باشند توسط ناجیان غریق از مرگ حتمی رهایی می یابند. سواحل دریای خزر در استان مازندران به واسطه داشتن برخی ویژگی ها از جمله موج های شکافنده از نقاط حادثه خیز و خطرناک دریا به شمار می رود؛ عمق متغیر، وجود گردابهای زیرسطحی، ساخت و سازهای چندین دهه پیش در زمان پسروی دریا، ورود رودخانهها و ایجاد جریانات کششی هرکدام باعث شده تا سواحل مازندران میزبان غرقی های بیشماری باشد که اغلب بی توجه به هشدارها هستند.
جریان های شکافنده جریان های تند و مرگباری هستند که از ساحل به سمت دریا حرکت می کنند و اگر فردی در این جریان ها گرفتار شود هرچه بیشتر تقلا کند، بیشتر به سمت دریا کشیده می شود، بنابراین باید خود را به جریان بسپارد و با توجه به این که قدرت این جریان ها ناپایدار است و در طول مدت زمان کوتاهی قدرت جریان کاهش می یابد، بنابراین فرد نجات پیدا می کند.
طبق آمار، سطح آب دریای خزر طی چهار سال گذشته حدود ۳۸ سانتی متر کاهش داشته است و در اثر کاهش ۱۷۰ سانتیمتری سطح آب خزر از دهه ۷۰ تاکنون بنا بر بررسی های کارشناسی مسوولان مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر این عقب نشینی قابل ملاحظه دریا به افزایش گستره زیادی از عرصه ساحلی در سواحل شمالی به ویژه غرب مازندران منجر شده است.
هیات نجات غریق به عنوان یکی از بانیان حافظ امنیت جان مردم مازندران و مسافرانی که به این خطه از شمال کشور می آیند عقیده دارد از جمله مسائلی که باعث شده تا نقاط حادثه خیز سواحل دریا دراین استان افزایش یابد همین پسروی و عقب نشینی دریا است. سید جمال هاشمی کارشناس محیطهای آبی دریا و مربی نجات در سیلاب و آبهای خروشان با اشاره به مسئولیت جمعیت هلال احمر در کمیته پیشگیری و کاهش تلفات انسانی در دریا گفت: هر سال بخصوص در فصل تابستان حضور بخش زیادی از گردشگران در سواحل دریای مازندارن و در ادامه افزایش آمار غرق شدگیها را شاهد هستیم.
وی افزود: هلال احمر در این باره آسیبشناسیهای زیادی انجام داده و براساس یافتهها، ناآگاهی دلیل اصلی غرقشدگیها است؛ افرادی که علاقهمند شنا هستند اما هیچ شناختی از دریا ندارند و از جریانات آبی دریا چیزی نمیدانند. هاشمی با اشاره به کمبود طرحهای سالم سازی و نداشتن تجهیزات این مناطق گفت: کمبود طرحهای سالمسازی برای بانوان از جمله مواردی است که بسیاری از افراد ترجیح میدهند در مناطق غیر از طرحهای سالم سازی شنا کنند که میتواند منجر به غرق شدگیها شود. مربی نجات در سیلاب و آبهای خروشان، کودکان، نوجوانان و جوانان را بیشتر در معرض غرق شدگی دانست و گفت: بسیاری از خانوادهها که برای گردش کنار دریا میآیند بدون مراقب کودکان را رها میکنند و سرشان به گفت و گو گرم میشود و ممکن است کودک در جریان بازی و بیتوجهی بزرگترها دچار غرقشدگی شود. این نجاتگر دریا با تاکید بر ضرورت آگاهی از خطرات دریا، گفت: آگاه کردن افراد بخصوص از سنین کم از خطرات دریا ضروری است و باید در این حوزه کارهای آموزش جدی انجام شود. مربی نجات در سیلاب و آبهای خروشان گفت: شنا هنگام شب یا پس از مصرف نوشیدنیهای الکلی بسیار خطرناک است و بسیاری از آمار غرق شدگی ها مربوط به غروب خورشید و هنگام شب اتفاق میافتد.
هاشمی، آگاهسازی مردم از خطرات دریا و جذاب کردن سواحل را یکی دیگر از راهکارهای کاهش آمار غرق شدگی دانست و گفت: اگر ساحل برای گردشگران جذاب باشد آنها میتوانند تفریحات مختلف داشته باشند و به سمت شنا در آب نروند. در بسیاری از کشورها با تجهیز سواحل به امکانات تفریحی از میزان غرق شدگیها کم کردند و این در حالی است که نبود تفریحات آبی در سواحل دریای خزر منجر به افزایش شمار غرق شدگیها میشود.
