وزیر راه و شهرسازی در سفر اخیر خود به استان، در حاشیه بازدید از طرحهای نیمه تمام و در حال اجرای این وزارتخانه در مازندران، گفت که برای تمامی پهنه سرزمینی مازندران طرح بلندمرتبه سازی در نظر گرفته شده است و اینگونه آبِ پاکی را روی دستِ همه مخالفانِ بلندمرتبه سازی در استان ریخت! فرزانه صادق گفت: باتوجه به کمبود زمین برای ساخت مسکن در مازندران برای تمامی پهنه سرزمینی این استان شمالی طرح بلندمرتبه سازی در نظر گرفته شده است. بلندمرتبه سازی در مازندران موافقانی دارد و مخالفانی. موافقان، همچون وزیر راه و برخی دیگر از مسوولان معتقدند با توجه به ارزش بالا و کمبود زمین در مازندران، بلندمرتبه سازی اجتناب ناپذیر است، اما مخالفان برای مخالفتشان دلایل متعددی را مطرح میکنند. از جمله مصائب زیست محیطی، اجتماعی و ترافیکی. کارشناسان در چند سال اخیر با ارائه دلایل مختلفی بلند مرتبه سازی در محدوده شهرهای مازندران را تحت هیچ شرایطی صلاح نداشتند و این امر را زمینه ای برای چالشهای مختلف برشمردند.
قفل محکمتر بر بنبستهای ترافیکی
بن بست ترافیکی در برخی از شهرهای بزرگ مازندران همانند بابل، ساری و آمل به مصیبتی تبدیل شد که برای شهروندان و مسافرانی که به این خطه از شمال مسافرت میکنند بسیار آزار دهند شد.
در بین شهرهای مازندران ترافیک ۲ شهر بابل و ساری به یک بن بست بزرگی تبدیل شد که بسیاری از کارشناسان بلند مرتبه سازی در هسته مرکزی شهر را یکی از عوامل موثر این مشکل میدانند.
با توجه به اینکه استان مازندران از معدود استانهای در کشور است که ۲ دانشگاه مستقل از هم دارد و این ۲ شهر قطب درمان در شمال کشور محسوب میشوند تعداد قابل توجهی از بلند مرتبه سازیها در مکانهای پرترافیک همانند میدان کشوری بابل به عنوان مطب و مجتمعهای درمانی فعالیت دارند که این امر هم قفل محکمتری به ترافیک مازندران زده است.
بن بست ترافیکی در برخی از شهرها همانند بابل به حدی سنگین است که حتی
راه اندازی کمربندی جنوبی و جاده ساحلی در این شهر هم نتوانست برای این گره کور شفا بخش باشد.
هر چند ترافیک در شهرهای مازندران سالهاست که آرامش را از شهروندان این شهر گرفته است و هر چقدر هم که میگذرد بر شدت آن افزوده میشود. تقریبا همه شهرهای پرجمعیت و بزرگ مازندران از غرب تا شرق استان با این معضل مواجه هستند. در تعطیلات و زمان حضور مسافران نیز این چالش در شهرهای مازندران به ویژه شهرهای غربی تشدید میشود. اما گره کور ترافیک در برخی شهرهای استان مانند بابل، قائمشهر و ساری روز تعطیل و غیرتعطیل نمیشناسد و در هر شرایطی پابرجا است. اما ترافیک شهر بابل در شرایط فعلی به مرحله ای از بحران رسیده که در مازندران ترافیک این شهر به یک ضرب المثل تبدیل شد.
افزایش ضریب خطر فرونشست
یک کارشناس ارشد راه و شهرسازی در این باره اظهار کرد: نکته بسیار مهم برای اجرای طرح بلند مرتبه سازی در برخی از شهرهای مازندران همانند بابل با توجه به بالا بودن سفرههای آبهای زیرزمینی در این شهرها این امر زمینه ای برای خارج کردن آبهای زیرزمینی است که این امر مقدمه فرونشستها خواهد بود.
سعید کیانی گفت: در حال حاضر در برخی از مناطق شهری مازندران بعد از تکمیل یک مجتمع ساختمانی لوله گذاریهای انجام شد تا آبهای زیر زمینی در همان ساختمان تخلیه شود. وی با اشاره به این مطلب که بعد از تخلیه کامل آبهای زیر زمینی بدون تردید ساختمان فرو نشست خواهد کرد، ادامه داد: همه این هشدارها باید جدی گرفته شود در غیر این صورت خسارتهای سنگینی به بار خواهد آمد.
این کارشناس راه و شهرسازی تصریح کرد: گره کور ترافیکی یکی از آسیبهای بلند مرتبه سازی است که این چالش برای بسیاری از شهروندان آزاردهنده شد.
کیانی تصریح کرد: باید ساز و کارهایی تعریف شود تا مهاجرت از روستا به شهرها متوقف و حجم انبوهی از بلند مرتبه سازی و ساخت و ساز در هستههای مرکزی شهر متوقف شود.
آسیبشناسی مردم و شهروندان
در همین پیوند، تعدادی از شهروندان و فعالان زیست محیطی مازندران با تشکیل کارزاری (سکوی مستقل جمع آوری امضاء) مخالفت خود را از بلند مرتبه سازی در مازندران اعلام و از وزیر راه و شهرسازی و استاندار مازندران کمک خواستند تا آسیبهای چند بُعدی اجرای این طرح در شمال کشور را مد نظر قرار دهند.
در این کارزار خطاب به وزیر راه و شهرسازی و استاندار مازندران آمده است: «چهار سال پیش هشدار داده بودیم که ایران بهزودی با کمبود آب و بحران امنیت غذایی روبهرو خواهد شد. امروز همان روز است و بهجای مدیریت علمی منابع و صیانت از اراضی کشاورزی، خبر میرسد که مجوز برجسازی در قلب مازندران صادر شده است.
مازندران ستون امنیت غذایی کشور است. این استان با شالیزارها، باغها و زمینهای حاصلخیزش نقش بیبدیلی در تولید برنج، مرکبات و محصولات کشاورزی حیاتی دارد. تبدیل این زمینها به برج و سیمان، یعنی حذف یکی از اصلیترین ارکان سبد غذایی ایران، اگر تولید برنج و مرکبات داخلی سقوط کند، وابستگی به واردات و نوسان قیمتها، آینده خانوادههای ایرانی را تهدید خواهد کرد.
بحران آب یک واقعیت انکارناپذیر است سد فینیسک ساخته شد، اما مشکل آب نهتنها برطرف نشد بلکه منابع زیرزمینی و سفرههای آب شیرین استان با برداشـتهای بیرویه رو به نابودیاند در چنین شرایطی، هزاران واحد مسکونی جدید در قالب برجسازی فشار مضاعفی بر منابع آبی محدود وارد خواهد کرد و این بحران را تشدید میکند. مدیریت پسماند و فاضلاب در مازندران سالهاست در وضعیت بحرانی قرار دارد کوهها و جنگلها به محل دفن زباله تبدیل شدهاند، شیرابهها به سفرههای زیرزمینی راه پیدا کرده و دریای خزر در آستانه خفگی است. افزودن پروژههای بلندمرتبهسازی به این معادله یعنی افزایش چندبرابری زباله و فاضلابی که هیچ زیرساختی برای مدیریت آن وجود ندارد پرسش اساسی اینجاست: آقای استاندار مازندران بر اساس کدام نظر کارشناسی مستقل و کدام مطالعه زیستمحیطی معتبر، مجوز این پروژهها صادر شده است؟ کدام سند علمی ثابت میکند که اکوسیستم شکننده مازندران ظرفیت چنین بارگذاری سنگینی را دارد؟ یا باید پذیرفت که این تصمیم زیر فشار مافیای زمین و ساختوساز گرفته شده و نه بر اساس مصالح مردم و محیط زیست واقعیت تلخ دیگر، هجوم بیش از ۸۰۰ هزار مهاجر غیربومی به مازندران است.»
دلایلِ مخالفتِ کارشناسان حیات وحش و محیط زیست
کارشناسان حیات وحش نیز بر این باورند که بلند مرتبه سازی در کنار دریای خزر، تالابها و آب بندانهای مازندران برای برخی از گونههای پرندگان مهاجر که کوتاهپرواز و پی در پی بین زیستگاه خود و دریا در حرکت هستند، مانع ایجاد کرده و این امر در کاهش حضور پرندگان مهاجر به این خطه از شمال کشور اثر گذار است.
صاحبنظران محیط زیست بر این امر تاکید دارند که فرایند کاهش حضور پرندگان مهاجر که در ۱۵ سال اخیر با شتاب بیشتری در حال انجام است بلند مرتبه سازی هم زمینهای برای سرعت بخشی در کاهش حضور پرندگان مهاجر در مازندران خواهد شد. یک کارشناس حیات وحش در این باره اظهار کرد: بدون تردید بلند مرتبه سازی در کنار سواحل، حاشیه آب بندانها و تالابهای مازندران بر کاهش حضور پرندگان مهاجر و بومی تاثیرگذار است.
جواد یعقوبزاده گفت: برخی از پرندگان مهاجر همانند چنگرهای نوک سفید که دشتها و آببندانها زیستگاه آنها محسوب میشوند و در بخشی از سال به دریاها میروند، بلند مرتبه سازی به ویژه در ساحل در مهاجرت آنها تاثیر دارد و مسیر پروازی آنها دچار اخلال میشود.
وی با بیان این مطلب که برخی از پرندگان مهاجر که در فصلهای مختلف در این استان حضور مییابند طول پروازی آنها کوتاه است، اظهار کرد: باد خورکها، چلچلهها، خفاشها از جمله پرندگانی هستند که در ارتفاع پایین پرواز میکنند و بلند مرتبه سازی در کنار زیستگاه آنها تاثیر منفی بر مهاجرت و زیست آنها خواهد داشت. وی گفت: پرندگان کوتاه پرواز و پرسرعت نقش مهمی در شکار حشرات و آفتها به ویژه در محیطهای انسانی و شهرهای مختلف مازندران دارند. این کارشناس حیات وحش ادامه داد: در برخی از تالابهای استان همانند تالاب نیلوفر آبی بلند مرتبه سازی در کاهش پرندگان تاثیر چشمگیر داشته و انواع آلودگیهای نوری و صوتی موجب کاهش جمعیت پرندگان آن شده است. وی گفت: در فاصله تنها چند متری این تالاب، این ساختمان ها در سالهای اخیر سر برافراشتهاند و بی توجهی به قوانین مرتبط با حریم آب بندانها را در استان شاهد هستیم که برخلاف حریم حداقل ۵۰ متری آنها، ساخت و سازها موجب ورود انواع آلودگیها به ویژه فاضلاب سیاه به این پهنههای آبی میگردد. یعقوب زاده ادامه داد: این اقدام هم برای زیستمندان تالابها شامل پرندگان و آبزیان و همچنین برای تمامی مردم منطقه و روستاها اثرات بدی در بهداشت و سلامت ایشان را به دنبال خواهد داشت. یعقوب زاده تصریح کرد: بلند مرتبه سازی روی بادها تاثیر میگذارد و آلودگی هوا هم در برخی از شهرها به خاطر مسدود شدن جریانهای بادها است.
هشدار نسبت به تبعات اجتماعی و محیط زیستی
گفتنی ست مهدی یونسی استاندار مازندران نیز در حاشیه شورای برنامهریزی استان، از تبعات زیستمحیطی و اجتماعی افزایش طبقات پروژههای ساختمانی از ۸ به ۲۶ طبقه هشدار داد و بر لزوم رعایت ضوابط زیربنایی و مسئولیتهای اجتماعی در این پروژهها تاکید کرد. وی با اشاره به پروژههای بلندمرتبهسازی و درخواستهای متعدد برای افزایش طبقات از ۸ به ۲۶، نگرانیهایی در خصوص تبعات زیستمحیطی و اجتماعی این تغییرات مطرح کرد. استاندار در این جلسه تأکید کرد که این نوع پروژهها نیازمند بررسی دقیقتر از نظر فنی و اجتماعی هستند تا از مشکلات احتمالی جلوگیری شود. یونسی با اشاره به اینکه افزایش طبقات میتواند به تراکم جمعیتی، مصرف انرژی و منابع آبی تأثیر بگذارد، گفت: افزایش طبقات به این اندازه باید با دقت بیشتری بررسی شود، چراکه میتواند بر محیط زیست و رفاه عمومی اثرات منفی بگذارد. لازم است که تمامی جوانب آن از جمله مسائل زیستمحیطی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. وی همچنین بر لزوم رعایت استانداردهای فنی و زیربنایی در پروژههای بلندمرتبهسازی تاکید کرد و افزود: در این پروژهها باید اصول فنی و همچنین مسئولیتهای اجتماعی مانند سیستمهای تصفیه آب خاکستری، استفاده از انرژیهای تجدیپذیر و توجه به فضای سبز در نظر گرفته شود.» وی تصریح کرد که رعایت اصول زیستمحیطی و اجتماعی باید همزمان با توسعه اقتصادی در این پروژهها لحاظ شود تا توسعه پایدار و متوازن در استان محقق شود.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
