صید و صیادی با زندگی مجاوران دریای کاسپین عجین شده است. همه ساله تورهای صیادان همزمان با سرد شدن هوا در دریای مازندران پهن می‌شود تا معیشت ده‌ها صیاد و سبد غذای دریایی چند میلیون نفر ایرانی از این خوان گسترده الهی تامین شود.

صیادان مازندرانی با نزدیک شدن به فصل صید ماهیان استخوانی از دریای خزر ادوات صید و تورهای ماهیگیری خود را آماده می‌کنند، طبق برنامه کمیته مدیریت صید شیلات ایران، صیادان شرق استان مجوز ورود و پهن کردن تورهای ماهیگیری به دریا را از پانزدهم مهرماه دریافت کردند.
صید و ماهیگیری در سواحل دریای خزر به روش «پره» است به این صورت که تورهایی با ارتفاع هفت تا ۱۰ متر و به طول یک هزار و ۲۰۰ متر به کمک یک قایق به صورت نیم دایره در فاصله مشخصی از ساحل دریا (۱۴ متری عمق دریا) ریخته و پس از انباشته شدن از ماهیان استخوانی شامل گونه‌های کفال، سفید و کپور، به وسیله تراکتور به ساحل کشیده می‌‌شود.
سر صیاد، فوکاپوش (صیادان با چکمه‌های بلند) تور ریز، چینت چی (مرمت کار تور) قایقران و تراکتور ران از نیروهای اصلی در انجام صیادی پره هستند.
مدیرکل شیلات مازندران در آغازین روز فصل صیادی امسال با بیان اینکه امسال کمیته مدیریت صید شیلات ایران برای شرکت‌های تعاونی پره استان سه تاریخ پهن کردن تورهای ماهیگیری را مشخص و اعلام کرده است، گفت: صیادان عضو ۱۳ شرکت تعاونی پره در میانکاله واقع در شرق استان به عنوان نخستین گروه از ماهیگیران شمال پانزدهم مهرماه با پهن کردن تورهای ماهیگیری در آب‌های ساحلی دریای خزر، فصل صید و صیادی را به صورت رسمی آغاز کردند.
قاسم کریم پور توضیح داد که به دلیل نبود رودخانه شیلاتی منتهی به سواحل منطقه میانکاله برای رهاسازی بچه ماهی سفید و همچنین کفال خیز بودن این منطقه، کمیته صیادی شیلات ایران اجازه داده است تا تعاونی‌های مستقر در شرق استان ماهیگیری را زودتر از دیگر مناطق استان شروع کنند.
وی ادامه داد: از آن جایی که امسال شماری از شرکت تعاونی‌های صیادی پره مازندران همکاری خوبی در تکثیر و رهاسازی بچه ماهیان سفید و کپور در کنار ساحل با شیلات داشتند، کمیته مدیریت صید شیلات ایران بابت این همکاری و مشارکت آنان، با اعمال تشویق پنج روزه، تاریخ صید برای این شرکت‌ها را بیستم مهرماه اعلام کرد. مدیر کل شیلات مازندران با بیان اینکه مابقی شرکت‌های تعاونی صیادی پره باید از بیست‌وپنجم مهرماه تورهای ماهیگیری را پهن کنند، تصریح کرد: امسال با همکاری اتحادیه تعاونی ماهیگیران پره استان، ۱۲۰میلیون قطعه بچه ماهی سفید و کپور در ۳۱ رودخانه شیلاتی منتهی به دریای استان رهاسازی شد. رییس سازمان شیلات ایران نیز با بیان اینکه، در راستای افزایش امنیت غذایی تولید محصولات آبزی روند افزایشی دارد، گفت: در شرایط فعلی تولید آبزیان در کشور به یک میلیون و ۴۱۸ هزار تن رسیده است.
سید حسین حسینی در آیین بهره‌برداری از ماهیان استخوانی دریای خزر در لاریم شهرستان جویبار اظهار کرد: از این میزان تولید ۶۴۰ هزار تن آبزی پروری و ۷۷۷ هزار تن در بخش صید و صیادی تولید شد.
وی گفت: تحقق برنامه‌های هفتم توسعه یکی از میثاق‌های جدی دولت است که تولید ۱.۸ میلیون تنی آبزیان از اولویت‌های این برنامه است.
این مقام مسوول با بیان این مطلب که در تحقق برنامه‌های امنیت غذایی کشور شیلات از جایگاه مهمی برخوردار است، اظهار کرد: بر اساس برنامه ۱۰ ساله تولید آبزی پروری در کشور باید به ۲.۶ میلیون تن برسد. رییس سازمان شیلات گفت: در شرایط فعلی و با استفاده از فناوری‌های نوین در همه شرایط اقلیمی در آب بسیار شور و یا کم شور شرایط تولید آبزی پروری فراهم شد که این امر سرانه تولید را افزایش می‌دهد.
حسینی با اشاره به اینکه جهش تولید آبزی پروری در مازندران از جایگاه ممتازی برخوردار است، اظهار کرد: با حمایت از بخش خصوصی این جهش‌ها تداوم خواهد داشت. وی ادامه داد: اگر بخواهیم همه برنامه‌های کوتاه و بلندمدت شیلات را در کشور اجرایی کنیم باید با همدلی و اتفاق نظر کارها را پیش ببریم.
این مقام مسوول تصریح کرد: حمایت از بخش خصوصی برای سرمایه گذاری در صنعت آبزی‌پروری در افزایش تولید و امنیت غذایی کشور بسیار اثربخش است.
اما متاسفانه اوضاع صید و صیادی دیگر مانند سال‌های دور خوب نیست. تورها آرام‌آرام جمع می‌شود و صیادانی که چشم به دریا دوخته‌اند تا ببینند این بار چقدر برایشان رزق و روزی به ارمغان می‌آورد، اما افسوس که پس از چهار ساعت تلاش بی‌وقفه حدود ۷۰ نفر از ماهی‌گیران یکی از شرکت تعاونی‌های صیادی پره در منطقه میانکاله مازندران، کمتر از ۱۰ کیلوگرم ماهی ریز و درشت در تور صیادان وجود دارد.
حدود یک ماه از آغاز صید ماهیان استخوانی از دریا در مازندران می‌گذرد، اما هنوز تورها نیمه‌خالی و کم‌ماهی از دریا جمع می‌شود، معیشت بیشتر صیادان نیز از رمق می‌افتد. موضوعی که سبب شد امسال نیز ضرب‌المثل سال به سال دریغ از پارسال توسط صیادان در هر صید زمزمه شود. صیادان منطقه میانکاله مازندران در این باره می‌گویند ماهیگیری شغل اصلی است و در سخت‌ترین شرایط آب و هوایی تلاش برای صید می‌کنند تا لذیذترین پروتئین دریایی را سر سفره‌های مردم عرضه کنند اما هر سال دریغ از پارسال، مقدار صید کاهش می‌یابد. به گفته آنان روزگاری آنقدر ماهی صید می‌شد که علاوه بر اینکه هر روز ناهار ماهی پلو بوده است، سهمیه ماهی خود را برای خانواده نیز می‌بردیم اما در یک دهه اخیر خود صیادان نیز برای درآمد بیشتر از خوردن ماهی خودداری می‌کنند.
بر پایه آمار شیلات مازندران، صید ۱۰ تا ۱۲هزار تنی انواع ماهیان استخوانی در اوایل دهه ۸۰ توسط صیادان مازنی در دریای خزر به کمتر از سه هزار تن در چند سال اخیر رسید است. در حالی که طبق بررسی‌های میدانی ۱۳ شرکت تعاونی پره صیادی در شرق مازندران به شدت با کاهش صید مواجه‌اند اما مدیر کل شیلات مازندران از افزایش پنج درصدی صید خبر می‌دهد.
قاسم کریم زاده در گفت‌وگویی با اشاره به صید ۲۷۰ تن‌ ماهیان استخوانی از دریای مازندران، اظهار کرد: صیادان مازندرانی از ۱۵ مهرماه تاکنون این میزان ماهی را از دریای خزر صید و روانه بازار کردند که به لحاظ ارزش اقتصادی نیز حدود ۱۰ درصد بیشتر نسبت به مدت مشابه سال قبل است.
وی در عین حال ضمن تایید نارضایتی برخی از صیادان شرکت‌های تعاونی پره نسبت به خالی بودن تورهای ماهیگیری، توضیح داد: بر اساس بررسی‌های صورت گرفته به دلیل شرایط جوی نامساعد یعنی مواج بودن دریا و کاهش دمای آب دریا، صید در برخی از مناطق به خصوص شرق استان بسیار کم شده است.
مدیر کل شیلات مازندران با بیان اینکه کاهش صید به معنای کم شدن ذخیره ماهیان استخوانی در دریای خزر نیست، تصریح کرد: سیلاب و آلودگی رودخانه‌های منتهی به دریای خزر در استان نیز مزید بر علت کاهش صید شده است. نمونه بارز آلودگی‌های رودخانه‌های مازندران در سال جاری رودخانه تلار است، سیاه شدن آب رودخانه تِلار طی هفته گذشته یک بار دیگر چالش‌های زیست‌محیطی و زخم‌های تحمیل شده بر پیکر رگ‌های مهم حیاتی مازندران را برجسته کرد.
تِلار از ارتفاعات سوادکوه سرچشمه می‌گیرد و پس از طی مسیری ۱۸۰ کیلومتری با عبور از شهرستان‌های سوادکوه، سوادکوه شمالی، قائمشهر، سیمرغ و بابلسر به دریای خزر می‌ریزد. این رودخانه علاوه بر اینکه نقش مهمی در تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی این شهرستان‌ها دارد، ‌در کنار رودخانه‌های تجن، بابل‌رود، چشمه‌کیله، سردآبرود، چالوس، نکارود و هراز به عنوان رودخانه شیلاتی محسوب می‌شود.
رییس اتحادیه صیادی پره استان مازندران افزایش پنج درصدی صید را فقط منوط به چهار شرکت تعاونی در ساری و رامسر عنوان کرد و توضیح داد:‌ حدود ۸۰ درصد شرکت تعاونی‌های صیادی پره استان اصلا ماهی صید نکردند و تقریبا تعطیل هستند.
خشایار نوایی با ذکر این نکته که فقط ۲ شرکت تعاونی ساری در یک روز بیش از هفت تن ماهی کپور صید کردند، افزود: شرکت‌های تعاونی رامسر نیز در یک دوره تورکشی حدود هفت سبد پر از مایه کفال و کپور صید کردند. وی با بیان اینکه طبق بررسی تحقیقات اکولوژی دریای خزر و مشاهدات کیلکاگیران مازندران ماهی کفال، کپور و سفید در اعماق دریا به وفور وجود دارد، تصریح کرد: شرایط نامساعد آب و هوایی و از آن مهم‌تر آلودگی رودخانه‌ها از دلایل کاهشی شدن مقدار صید است. به گفته نوایی طبق اظهارات کیلکاگیران که در عمق دریا مشغول فعالیت هستند، هنگام بالا کشیدن تور وفور ماهیان کفال و سفید را تایید می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه در دهه ۸۰ تا ۹۰ اتحادیه صیادی پره استان در هر فصل ۱۰ هزار تن انواع ماهی صید و ۲ تن خاویار استحصال می‌کردند، گفت: اما این مقدار صید به دلایل مختلف اعلام شده به صورت محسوس کاهش یافته است. بررسی‌های میدانی از بازار ماهی فروشان ساری و فریدونکنار نشان می‌دهد که ماهی سفید و کفال با وزن یک کیلوگرم که بسیار کم است به ترتیب ۱۵ میلیون ریال و هشت میلیون ریال رسیده است. ماهی کپور دریایی که طبق آمار رسمی شیلات مازندران حدود ۵۰ درصد ماهی صید شده امسال را تشکیل می‌دهد در اوزان بیش از یک کیلویی چهار تا پنج میلیون ریال عرضه می‌شود.
یکی از حجره داران در بازار ماهی فروشی فریدونکنار گفت که قیمت ماهی سفید درشت به دلیل کاهش ناشی از صید و وجود تقاضای بالا از سوی افراد خاص طی ۲ روز اخیر ۱۴ تا ۱۵ میلیون ریال خرید و فروش شده است. محمد بخشی با توضیح اینکه ۸۵ درصد ماهی‌های صید شده ریز چثه است، ادامه داد:‌ ماهی کفال درشت یک کیلوگرمی هشت میلیون ریال ولی همین گونه با وزن ۳۰۰ گرمی که تقاضا نیز وجود دارد، سه میلیون و ۵۰۰ هزار ریال است. وی گفت: ماهی سفید در وزن کمتر از ۶۰۰ گرم که تقاضای خرید هم بسیار کم است، تا چهار میلیون ریال در هر کیلو خرید و فروش می‌شود.