اکنون، در این گزارش قصد داریم به این موضوع بپردازیم که رونقِ پرورش ماهی در قفس تا چه اندازه باعثِ حفظ ذخایرِ ماهیانِ استخوانیِ دریای مازندران شد. در سالهای اخیر پرورش ماهی در قفس به عنوان یک نوآوری در دنیا معرفی شده است. اگرچه خاستگاه استفاده از این فناوری به دو قرن پیش در آسیا برای نگهداری و حمل ماهیان بازمیگردد اما معرفی این روش بعنوان صنعت نوین در آبزی پروری به اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد میلادی و با پیشگام شدن کشور نروژ برمیگردد. امروزه با توجه به افزایش جمعیت، تغییرات اقلیمی در جهان و توجه بیشتر به بهره وری در مصرف آب، توجه در حوزه آبزی پروری به سوی توسعه و استفاده از سیستمهای متراکم بوده است. با توجه به وجود منابع آبی متعدد از قبیل دریاچهها، مخازن، رودخانهها و نوار ساحلی، استفاده از فناوریهای موجود در صنعت آبزی پروری در قفس میتواند بخشی از دغدغههای موجود در تولید و توسعه را مرتفع نماید.
روند کاهشی صید و صیادی به دلیل آلودگی آب رودخانهها، صید غیرمجاز و شرایط ناپایدار جوی عزم صیادان و سرمایه گذاران مازندرانی را برای تغییر شیوه تولید آبزیان جزم کرده است. هرسال وضعیت صید و صیادی در مازندران بدتر میشود و در این بین سرمایه گذاران برای افزایش تولید آبزیان دست به کار شدند و اقدام به توسعه قفسهای دریایی در مازندران کردهاند.
طی سالهای گذشته قفسهای متعدد دریایی در ساحل مازندران برپا شده و طرح رهاسازی آبزیان در قفسهای دریایی نیز در استان عملیاتی شده است.
دریای مازندران در تامین بخشی از پروتئین مورد نیاز جامعه، اشتغال و درآمدزایی نقش مهمی دارد و در این راستا ما شاهد استقبال و حرکت خوب سرمایه گذاران در استان هستیم به طوری که امروز شمار زیادی از قفسهای دریایی ماهی دارشده و این حوزه در مدار پرورش و تولید آبزیان قرار گرفتند.
بررسی آماری حوزه فعالیت شیلاتی مازندران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون نشان میدهد که علاوه بر گسترش طرح پرورش ماهی در قفس دریای خزر به پرورش و تولید خاویار و گوشت ماهیان خاویاری، توسعه بازار و صادرات آبزیان و حل مشکلات ۱۱۳تشکل صید و صیادی کیلکاگیران و ماهیان استخوانی نیز توجه شده است.
همسایگی با دریای خزر در نوار ساحلی به طول بیش از ۴۰۰ کیلومتر و وجود ۵۴ شرکت تعاونی صیادی پره در این استان با اشتغال حدود چهارهزار و ۲۰۰ نفر و همچنین فعالیت بیش از سههزار و ۴۰۰ مزرعه آبزیپروری سبب شده که مازندران بیشترین سهم را در فعالیتهای شیلاتی جنوب دریای خزر داشته باشد.
تنها در یکسال گذشته به منظور افزایش توان تولید مازندران در صنعت شیلات و کاهش وابستگی درآمدهای شیلاتی به صید مستقیم از دریا، اقدامات گستردهای از جمله حمایت از سرمایهگذاران، گسترش شرایط و فرصتهای آبزیپروری و افزایش توان تولید آبزیان استان در دستور کار قرار گرفت.
نمونه بارز توجه به اقتصاد دریایی مازندران طرح پرورش ماهی در قفس در عمق ۵۰ متری دریای خزر است، اگرچه سابقه اجرای این طرح به حدود یک دهه ای بر می گردد اما بنا به دلایلی از جمله بی برنامگی و کم توجهی مسوولان و دستگاههای اجرایی در بهره وری از ظرفیتهای این دریا در حوزه اقتصادی استان کمتر توجه شد، ظرفیتی که به عنوان یکی از محورها و فعالیتها برای دستیابی به برنامه رشد ابلاغی ۷.۸ درصدی در قالب طرح اقتصاد مقاومتی مورد حمایت دولت چهاردهم قرار گرفت.
مدیر کل شیلات مازندران با ذکر این نکته که شیلات مازندران همسو با تحقق ۲ مقوله مورد تاکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر تولید و اشتغال در اقتصاد دریایی زمینه و پیش بینی ۴۰ قفس دریایی جدید را در سال گذشته فراهم کرده است، افزود: برای اجرایی و عملیاتی شدن هدف برنامه که استقرار ۴۰ قفس در دریا است به ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد ریال تسهیلات نیاز است که اگر این تسهیلات به موقع پرداخت شود، این طرح در سطح استان در مدار تولید قرار خواهد گرفت.
قاسم کریم زاده با اشاره به اینکه سال گذشته تعداد قفسهای دریائی در دریا به ۱۵ قفس رسیده است، گفت: پارسال حدود ۴۶۵ تن ماهی در قفسهای دریایی به ارزش اقتصادی ۸۱۰ میلیارد ریال تولید و به بازار عرضه شده است.
وی به اهمیت همکاری بانکها و بنیاد برکت استان مازندران اشاره کرد و گفت: امیدواریم با همکاری آنها بتوانیم به اهداف برنامه پیش بینی شده برسیم.
مدیر کل شیلات استان مازندران ضمن تبیین ظرفیتها و توانمندیهای شیلاتی استان و مهمترین اقدامات و دستاوردهای شیلاتی استان در دولت چهاردهم، درخصوص فرصتهای سرمایهگذاری شیلاتی استان گفت: اکنون ۴۲ فرصت سرمایه گذاری شیلاتی در استان شناسایی شده که غالب این فرصتها در بخش آبزی پروری بویژه پرورش ماهی در قفسهای دریایی است.
کریم زاده به محدود بودن منابع آبی و نیز اراضی درکشور اشاره داشت و توجه به توسعه طرحهای شیلاتی با رویکرد تولید محصول شیلاتی اقتصاد دریا محور براساس سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب را از اولویتهای برنامههای توسعهای شیلاتی اعلام کرد و افزود: چهار تعاونی صیادی پره برای نخستین بار در این طرح سرمایه گذاری کردند و با توجه به بازدهی خوب سرمایه گذاری در این زمینه، پیش بینی میشود امسال تعداد تعاونیهای صیادی متقاضی به چند برابر افزایش یابد.
مدیرکل شیلات استان مازندران در خصوص امنیت سرمایه گذاری در پرورش ماهی در قفسهای دریایی نیز گفت: در راستای تامین امنیت و فراهم نمودن زمینههای صید و صیادی در دریا برای صیادان قانونی و سرمایه گذاران پرورش ماهی در قفسهای دریایی، شیلات ایران از طریق انعقاد تفاهم نامه با دریابانی کشور، با همکاری و انجام گشتهای مشترک در داخل دریا برای تامین امنیت سرمایه گذاران طرحهای پرورش ماهی در قفسهای دریایی تلاش مناسبی کرده است.
مدیرکل شیلات مازندران به طرح الگویی پرورش ماهی قزل آلا در قفسها در منابع شالیزاری بعد از کاشت برنج در شهرستان آمل اشاره کرد و اظهار کرد: با توجه به گزارش اداره شیلات شهرستان جویبار، طرح پرورش ماهی در قفسها در منابع آبهای داخلی بعد از برداشت برنج در این شهرستان نیز امسال اجرایی خواهد شد که در واقع نوعی بهره برداری ۲ منظوره از منابع است.
مدیرکل شیلات مازندران گفت: میزان صید ماهی استخوانی امسال با افزایش چهار درصدی به ۳۷۰ تن رسیده و ارزش اقتصادی آن حدود هزار میلیارد ریال است.
کریم زاده اظهار کرد: میزان کل صید در سال جاری حدود ۳۷۰ تن بوده است که در مقایسه با مدت مشابه پارسال چهار درصد افزایش نشان میدهد.
وی با اشاره به اینکه، ارزش اقتصادی این میزان صید حدود هزار میلیارد ریال است که نسبت به سال گذشته حدود هفت درصد افزایش داشته است، گفت: ترکیب صید شامل ۲۰ درصد ماهی سفید، ۳۵ درصد کفال و ۴۵ درصد ماهی کپور است.
کریم زاده با بیان اینکه، علت افزایش چهار درصدی میزان صید، تولید و رهاسازی سالانه میلیونها قطعه انواع ماهیان استخوانی، خاویاری و کپور در رودخانههای شیلاتی استان است، ادامه داد: در استان ۳۰ رودخانه مهم شیلاتی شناسایی شده که شرایط ایدهآل برای تکثیر ماهیان را دارند. همچنین بستههای حمایتی برای جامعه صیادی استان، ماهانه حدود ۲ هزار و ۴۰۰ لیتر بنزین به صورت یارانهای به هر یک از تعاونیهای پره استان داده میشود.
توليدات آبزي پروري در سطح جهان با رشد فزاینده جمعيت در دو دهه گذشته به سرعت توسعه یافته است. آمار و اطلاعات حاکی از آن است که ذخایر طبيعی آبزیان دریایی در حال حاضر رو به کاهش بوده و همچنين تقاضا براي مصرف آنها در حال افزایش است. با توجه به محدودیتهاي منابع آب شيرین و پيش بينی بروز بحران کم آبی در جهان و از سوي دیگر در آینده نه چندان دور و ضرورت استفاده بهينه از منابع آبهاي شيرین با اولویت مصرف شرب تقاضاي روز افزون براي ماهيان دریایی در بازارهاي جهانی، توجه به پرورش ماهيان دریایی در سه دهه اخير افزایش یافته است و تلاش دولتها براي توسعه پرورش ماهيان دریایی در قفس در بسياري از مناطق جهان موجب افزایش توليد این گروه از آبزیان گردیده است.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
