/ مائده مطهری زاده گردشگری بعد و یا حتی پیش از کشاورزی، در توسعه مازندران دخیل است. صنعت گردشگری یکی از بزرگترین و پویاترین صنایع در جهان است که تأثیرات زیادی بر اقتصاد، فرهنگ و توسعه پایدار دارد. اهمیت این صنعت به عنوان یک منبع عظیم اشتغال، رشد اقتصادی و تبادل فرهنگی، امری کاملاً اساسی […]
/ مائده مطهری زاده
گردشگری بعد و یا حتی پیش از کشاورزی، در توسعه مازندران دخیل است. صنعت گردشگری یکی از بزرگترین و پویاترین صنایع در جهان است که تأثیرات زیادی بر اقتصاد، فرهنگ و توسعه پایدار دارد. اهمیت این صنعت به عنوان یک منبع عظیم اشتغال، رشد اقتصادی و تبادل فرهنگی، امری کاملاً اساسی و غیرقابل انکار است.
یکی از مهمترین اثرات مثبت صنعت گردشگری، ایجاد اشتغال است. از جمله افرادی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از این صنعت بهره میبرند، میتوان به تورلیدرها، هتلداران، رستورانها، تاکسیرانها، هنرمندان محلی، واحدهای تولید محلی و… اشاره کرد. همچنین، توسعه گردشگری میتواند باعث ایجاد مشاغل ثانویه مانند ساخت و ساز، حمل و نقل، و خدمات مالی شود که به نوبهی خود به افزایش نرخ اشتغال و کاهش بیکاری منجر میشود.
صنعت گردشگری به عنوان یک منبع درآمدی مهم برای کشورها باشد. توریسم میتواند به عنوان یک موتور اصلی برای رشد اقتصادی در نقاط مختلف جهان عمل کند. درآمدزایی از گردشگری نه تنها میتواند به توسعهی بخشهای دیگر اقتصاد کمک کند بلکه میتواند منابع برای ارتقای زیرساختها، بهبود خدمات اجتماعی، و افزایش سطح زندگی جامعه را به ارمغان آورد.
با وجود اینکه گردشگری ممکن است از برخی جوانب تأثیرات منفی داشته باشد، اما در عین حال میتواند به حفاظت و مرمت مناطق طبیعی و فرهنگی کمک کند. با توجه به ارزش اقتصادی گردشگری برای یک منطقه، مردم و مسئولان محلی ممکن است بهترین تلاش خود را برای حفظ منابع طبیعی و فرهنگی در این مناطق انجام دهند تا این مناطق برای بازدیدکنندگان جذابیت خود را حفظ کنند.
ایران با دارا بودن تنوع بسیار زیاد در مناظر طبیعی از جمله کوهستانها، درهها، جنگلها، صحراها و سواحل دریایی، به مقصد گردشگران طبیعتدوست از سرتاسر جهان تبدیل شده است. علاوه بر آن، ایران دارای آثار تاریخی و فرهنگی بسیاری است که جذابیت زیادی برای گردشگران فراهم میکند، از جمله بافتهای تاریخی شهرها، مساجد، کاخها، بقاع متبرکه و بازارهای محلی.
در این میان، استان مازندران یکی از استانهایی است که به دلیل برخورداری از تنوع طبیعی و فرهنگی، یکی از بکرترین و جذابترین مقاصد گردشگری در ایران است.
*شهرها
گردشگری نقش بسیار مهمی در توسعه شهرهای مازندران دارد و پایداری وضعیت مطلوب شهرها را در حوزه های مختلف سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی فراهم میسازد.
ارائه تحلیلهای جامع گردشگری شهری، باتوجه به اهمیت و ابعاد گسترده فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، روانی، اقلیمی و اجتماعی آن از دلمشغولیهای اساسی متفکرین علوم و دولتمردان است و همچنین نباید از دغدغه مردم در این حوزه غافل ماند.
سکونتگاههای شهری از نظر فعالیتهای گردشگری به دلایل متعددی چون مقصد، مسیر عبور و مراکز ارائه خدمات برای گردشگران از اهمیت بالایی برخوردار است. موفقیت هر شهر در توسعه گردشگری شهری در وجود زیرساختهای مناسب شهری و مدیریت عاقلانه در عرصههای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است.
مهمترین وجوه مدیریت مقاصد گردشگری، تعیین فضاهای گردشگری شهر است که بیشتر گردشگران در دید و بازدید از شهر، آن فضاها را مورد استفاده قرار می دهند.
برنامهریزی گردشگری برای شهرهای کوچک و بزرگ به دلیل سودمندیهای اقتصادی و افزایش درآمدهای عمومی، اشتغال و روشهای مهمی که در حمایت از تسهیلات و خدمات شهری و کمک و نگهداری در بازسازی اماکن تاریخی و توریستی استفاده میشود، اهمیت بسزایی دارد.
استان مازندران در حوزه گردشگری به دلیل موقعیت طبیعی و جغرافیایی با وجود دریای خزر به همراه ۱۲ پارک جنگلی، ۱۹ پارک ملی و منطقه حیات وحش، ۱۲ آبشار، ۱۰ دریاچه و صدها رودخانه، تالاب و اثر تاریخی و ملی از مهمترین نقطه گردشگری ایران است.
مازندران با وجود جاذبههای گردشگری، چالشهای بسیار زیادی در این حوزه دارد و بررسی و پیگیری آن میتواند به عملکرد هرچه بهتر این حوزه کمک شایانی کند.
یک کارشناس و دانش آموخته رشته شهرسازی در مقطع دکترا و مدرس و استاد دانشگاه با بیان اینکه به طور کلی در راستای موضوع گردشگری در شهرها میتوان گفت که گردشگری شهری میتواند موجب توسعه پایدار شهر شود، اظهار کرد: گردشگری شهری نقش بسیار مهمی را در این زمینه ایفا میکند.
وی افزود: این حوزه میتواند در زمینههای اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی نقش بسزایی را در شهرها داشته باشد.
فتحی با عنوان اینکه زیرساختهای شهری از جمله تسهیلات و تجهیزات گردشگری به تنهایی باعث جذب گردشگر نمیشوند، تصریح کرد: زیرساختهای شهری به عنوان یک امر مهم در راستای گردشگری شهری بوده و میتواند نقش مهمی در افزایش بقا و رضایت گردشگران داشته باشد.
این مدرس و استاد دانشگاه در رشته شهرسازی با اشاره به اینکه به طور کلی نباید تاسیسات، تجهیزات و تسهیلات مورد نظر را برای گردشگران تنها در هتل و اقامتگاههای مناسب دید، خاطرنشان کرد: تسهیلات گردشگری کلیه امور جامعه از قبیل عوامل زیر بنایی، جاده، آب، برق، گاز، مخابرات، فرودگاه، امکانات پزشکی و بیمهای را شامل می شود.
وی عوامل روبنایی را از دیگر مسائل مهم در حوزه گردشگری شهری برشمرد و ادامه داد: سرگرم شدن در محیط شهرها و بهره گیری کامل از اوقات فراغت در ساعات مختلف شبانه روز نقش مهمی در این حوزه برای گردشگران دارد.
فتحی با اذعان به اینکه مراکز اقامتی- پذیرایی، حمل و نقل، وسایل ارتباطی، تبلیغات و فرهنگ از مهمترین تسهیلات است، یادآور شد: همه این موارد باهم می توانند موجب توسعه گردشگری شهری شوند.
او بیان کرد: باید توجه داشته باشیم که جهت پیشرفت در بحث گردشگری شهری مواردی همچون اتخاذ سیاستهای مؤثر در این بخش، هدفگذاریها و وضع دستورالعملهای اجرایی که معطوف به خصوصیسازی واحدهای اقامتی، تبلیغات جهانگردی و آموزش نیروی انسانی بوده، سیاستهای تشویقی ساخت تأسیسات ایرانگردی و جهانگردی و تخفیفهای مالیاتی مورد توجه قرار گیرد.
*روستاها
روستا کانون اصلی و مقصد سفر هموطنان بسیاری به مازندران است؛ طی روزها و ماهها روستاییان مشغول ارائه خدمات به مسافران هستند این در حالی است که بنا به اظهار نظر خودشان تاکنون نمی دانستند ناخودآگاه در حوزه گردشگری روستایی فعالیت میکنند.
وجود سه هزار و ۶۷۱ روستا در دل طبیعت جنگلی و یا در نزدیکی سواحل دریا به زیبایی و جذابیت این استان افزوده است به طوریکه پایِ خیل عظیمی از مسافرانی که این استان میآیند به روستاها باز شده است و اقامت در شب در آن را تجربه کردهاند.
چای روی آتش برافروخته شده از چوبهای جنگلی، پنیری که از شیر گوسفندهای پرورش یافته در مراتع، مرباهایی که از سیب و انجیر حیاط خانه چیده شده و مرغ و اردکهای بریانی و شکم پُر که در دشت و دمن اطراف خانه پرورش یافتهاند بساط پذیرایی روستاییان از گردشگران و مسافران در منطقه آنها است.
در کنار موضوع پذیرایی از مسافران به همان شیوه و طریقه معمول خودشان فراهم شدن فرصت گشت و گذار در روستا آنهم باز به شیوه و طریقه معمول خودشان با اسب صفای خود را دارد. تجربه کردن همه این مواردی که ذکر شد برای یک روستایی بخش عادی و معمولی زندگیش است اما برای مسافران گرفتار در زندگی ماشینی روزمره که همواره در مسیر پرهیاهو و بدون آرامش این شیوه زندگی قرار دارند جذاب و خاطره ساز است.
اما در این میان روستاییان هم بدون شناخت و آگاهی لازم در خصوص اینکه آنان خود مروجان و اجراکنندگان گردشگری روستایی به عنوان شاخه ای از گردشگری هستند به رسم مهمان نوازی هرآنچه را در دست دارند در طبق خلاص قرار می دهند.
آنچه از گردشگری روستایی به ذهن می آید، غلبه عناصر طبیعی بر دیگر عناصر در مقوله گردشگری است و می توان گفت گردشگری روستایی، تاریخ و تمدن، فرهنگ و هنر و طبیعت را در معرض دید گردشگران قرار می دهند.
امروزه گردشگری در دنیا یکی از صنایع مهم و موثر در تبادلات اجتماعی و فرهنگی بین کشورهاست و ابعاد مختلفی دارد که امروزه به دلیل صنعتی شدن و شهر نشینی جوامع، بسیاری از مردم دنیا به دنبال مناطق با اصالتی هستند که هویت تاریخی، فرهنگی و مردمی خود را حفظ کرده اند بنابراین گردشگری روستایی امروز یکی از انواع گردشگری است که مورد توجه بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی قراردارد.
گردشگری روستایی شامل تمام فعالیتهای گردشگری در محیط روستایی با توجه به بافت سنتی و فرهنگی روستایی، هنرهای سنتی و صنایع دستی، آداب و رسوم سنتی و غذاهاست که روز به روز بر طرفداران این نوع گردشگری افزوده می شود.
در چند سال اخیر وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با هدف توسعه گردشگری روستایی، روستاهایی در کشورمان که قابلیت های ویژه ای برای جذب گردشگر و معرفی فرهنگ بومی داشته اند انتخاب و به عنوان روستاهای هدف گردشگری معرفی کرده است که در این میان مازندران با برخورداری از روستاهای بکر و ویژه با آب و هوا های مختلف از استان های بالقوه و مستعد در این زمینه است.
*مناطق نمونه گردشگری
امروزه بسیاری از کشورها، ابعاد گسترده صنعت گردشگری را از نظر تولید، اشتغال و ایجاد درآمد درک کرده اند و از چند دهه پیش بشدت به توسعه این صنعت پرداخته اند؛ مازندران از جمله کشورهایی است که به علت داشتن ظرفیت های طبیعی، تاریخی و فرهنگی ، همواره مورد توجه گردشگران نقاط مختلف مردم قرار داشته است که این عامل شرایط مساعدی را برای بهره برداری و توسعه زیرساخت های گردشگری فراهم می سازد.
با توجه به اهداف و سیاست های دولت در سند چشم انداز کشور که در آن رونق گردشگری مورد تاکید قرار گرفته است، ایجاد زیر ساخت های گردشگری برای دستیابی به این مهم از واقعیت های اجتناب ناپذیر است.
بر اساس ماده هشت قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری برای جلب سرمایه گذاران داخلی و خارجی و ایجاد تاسیسات زیربنایی و ایرانگردی و جهانگردی و ارایه خدمات مناسب به جهانگردان، دولت می تواند در مناطق مستعد کشور و قطب های گردشگری با تاکید بر مناطق کمتر توسعه یافته به متقاضی بخش غیردولتی اجازه تاسیس مناطق نمونه گردشگری بدهد.
با توجه به نقش و اهمیت مناطق نمونه گردشگری در رونق گردشگری کشور و بویژه جذب مشارکت های خصوصی و غیر دولتی در این فرایند، حرکت گسترده ای توسط دولت نهم برای مصوب نمودن مناطق دارای قابلیت به عمل آمد و تا کنون بیشتر از هزار و ۲۰۰ منطقه نمونه در استانهای کشور به تصویب رسید.
منطقه نمونه گردشگری محدوده ای است که به دلیل وجود جاذبههای مهم گردشگری و ظرفیتهای توسعه، قابلیت احداث مجموعه ای از تاسیسات گردشگری به منظور ارائه همه خدمات وکالاهای مورد نیاز گردشگران در یک مکان را دارد ،محل ایجاد منطقه نمونه گردشگری می تواند در همسایگی جاذبه ها و یا درتعامل متناسب با آن باشد.
ویژگیهای مناطق نمونه گردشگری شامل داشتن زمینه و پسکرانه های یک یا ترکیبی از گونه های گردشگری باشد، از زیر ساخت های مناسب خدمات رسانی، ارتباطی وگردشگری برخوردار باشد و نظام مدیریت جامع گردشگری در منطقه به مرحله اجرا در آمده باشد.
از مجموع مناطق گردشگری مصوب ۱۲۲ منطقه در مازندران قرار دارد که برنامه ریزی برای توسعه و رونق بخشیدن این بخش از گردشگری استان در محدوده برنامه ریزی مسوولان امر قرار دارد که از آن جمله منطقه نمونه گردشگری شورمست واقع در سوادکوه است .
در این پیوند معاون سرمایه گذاری اداره کل میراث فرهنگی ،گردشگری و صنایع دستی مازندران از تزریق اعتبار ۳۲ میلیارد ریالی برای اجرای طرح های زیرساختی در منطقه نمونه گردشگری شورمست سوادکوه خبرداد .
احسان محمدی افزود : این میزان اعتبار صرف اجرای طرح هایی نظیر زیرسازی و آسفالت راه دسترسی به طول ۸۵۰ متر، نصب علائم راهنمایی و رانندگی، خطکشی مسیر و ایمنی راه شده است.
وی از تصویب ۱۲۲ منطقه نمونه گردشگری در گذشته اشاره و خاطرنشان کرد: مناطق نمونه گردشگری یکی از ارکان توسعه گردشگری در کشور است که میتواند زمینه ساز رونق اقتصاد گردشگری در منطقه شوند.
معاون سرمایه گذاری اداره کل میراث فرهنگی ،گردشگری و صنایع دستی مازندران ادامه داد: تلاش ما این است با افزایش توان گردشگری و نزدیک کردن مناطق نمونه گردشگری به وضعیت ایده آل سرمایه گذاری در این مناطق را برای متقاضیان فراهم کنیم .
وی توضیح داد: منطقه نمونه شورمست یکی از زیباترین و چشمنوازترین جاذبههای طبیعی استان را دارد وجود جنگل و چشمه و مناظر بکر و همچنین نزدیکی به تهران جاذب گردشگران زیادی است.
محمدی افزود: تدوین الگوهای برنامه ریزی جامع در گردشگری و اختصاص بودجه کافی به این مناطق زمینه رشد و توسعه علمی و هدفمند گردشگری منطقهای را فرهم میکند.
