این روزها پزشکان ایرانی، وطن را نه فقط به مقصدِ کشورهای اروپایی، آمریکایی، کانادا و استرالیا ترک میگویند، بلکه حتی زندگی در کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عمان را به زندگی در ایران ترجیح میدهند! کمبود پزشک در ایران موضوعی است که در طول سالهای اخیر بارها از سوی جامعه پزشکان هشدار داده شده است ولی مسئولان مربوط تاکنون این هشدار را جدی نگرفتهاند.
به گزارش همشهری آنلاین، طبق گزارش کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، سرانه پزشک عمومی در حال حاضر ۱۳ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر است. درحالیکه این رقم در کشورهای پیشرفته حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ پزشک است. وضعیت سرانه پزشک متخصص از این هم نگران کنندهتر است. به طوری که به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در کشور تنها ۶۲ پزشک متخصص داریم. این آمار برای کشورهای اروپایی بین ۲۵۰ تا ۳۵۰ پزشک و برای کشورهای منطقه ۱۴۳ پزشک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است.
همین تعداد پزشکانِ موجود نیز به درستی در کشور توزیع نشدهاند. به طوری که ۴۵ درصد از پزشکان متخصص در شهر تهران فعالند که فقط ۱۱ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهد. و در ۵۰ درصد مناطق کشور، سرانه پزشک کمتر از ۳۸ پزشک به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است. البته اعداد و ارقام متفاوت هستند اما اصل کمبود پزشک را نمیتوان انکار کرد.
سال گذشته ظرفیت رشتههای تخصص پزشکی حدود ۷ درصد افزایش یافت تا کمبودها در چند سال آینده تا حدودی برطرف شود اما به گفته کارشناسان، این کار به تنهایی جواب نمیدهد. چراکه زندگی در ایران سخت شده و پزشک جوان ترجیح میدهد مهاجرت کند و در کشور دیگری از صفر شروع کند، اما در ایران سالها درجا نزند.
رئیس هیأت مدیره نظام پزشکی میگوید: «اگر وضعیت همینگونه ادامه پیدا کند تا پنج سال آینده با فقر شدید پزشک در کشور مواجه میشویم. مردم در سالهای آینده باید برای گرفتن خدمات درماتی به کشورهای دیگر بروند. ۳۰ درصد از پزشکان در دو سال گذشته مطبهای خود را در تهران تعطیل کردهاند. مراجعات بیماران به مراکز درمانی و جراحیها به دلیل هزینههای بالا کاهش داشته است.»
موید علویان، رئیس هیأت مدیره نظام پزشکی تهران میگوید اگر سیاستها و روند مهاجرت پزشکان اینگونه ادامه داشته باشد در پنج سال آینده با کمبود شدید پزشک مواجه میشویم و باید برای برخی از خدمات درمانی به کشورهای دیگر برویم.
وضعیت اقتصادی بهگونه ایست که نه پزشکان رضایت دارند و نه مردم. علویان هم با تائید این موضوع میگوید هزینههای درمانی برای مردم بالاست و برخی قید گرفتن خدمات درمانی و جراحی را زدهاند. از سوی دیگر پزشکان هم از پس هزینه مطبها برنمیآیند و مطبهای خود را تعطیل کردهاند.
به گفته علویان، درخواست گواهی گوداستندینگ تا سال ۹۸ زیر هزار نفر بود. سال ۹۹ تعداد درخواستها زیاد شد و به بیش از دو هزارتا رسید و در سال ۱۴۰۰ چهار هزار و ۳۰۰ مورد رسید. یعنی در سه سال تعداد درخواست گواهی گوداستندینگ چهار برابر شد. تعداد درخواستها در سه ماه ابتدایی سال جاری نیز بیش از سه ماه ابتدایی سال گذشته بود. با این روندی که پیش میرویم و مهاجرتهایی که صورت میگیرد، مردم در سالهای آینده شاهد این خواهند بود که برخی خدمات درمانی در کشور قابل ارائه نیست و باید در خارج از کشور این خدمات را بگیرند.
این پزشک ادامه میدهد: یک زمانی شخص برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مهاجرت میکرد ولی حالا اینگونه نیست. استاد دانشگاه که ۲۰ سال استاد است، قصد مهاجرت دارد. کسی که تخصص گرفته و زمینه کاری در کشور ندارد، میخواهد مهاجرت کند. این خطرناک است. بعضی از رشتههای تخصصی را اعلام میکنند به اندازه کافی داوطلب ندارد بعد میگویند تعداد دواطلبان را بیشتر کنید. بعضی مواقع میگویم ۳۰ سال دیگر ممکن است به ما بخندند و بگویند اینها که بودند و چه فکری داشتند! افرادی در سطح تخصصی، فوق تخصصی و هیأت علمی که تازه کار هم نیستند و سالها سابقه دارند، مهاجرت میکنند. این خطر بزرگی است که برای ما ایجاد شده است. قابلذکر است کمبود پزشک یکسوی ماجراست و توزیع نامتوازن پزشکان همسوی دیگر است که برشدت این مساله در برخی از مناطق دامن زده است. بهطوریکه حدود ۴۵ درصد از پزشکان متخصص در شهر تهران با ۱۱ درصد جمعیت کشور حضور دارند. درحالیکه برای افزون بر ۵۰ درصد جمعیت کشور که ساکن مناطق کم برخوردار هستند به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ، ۳۸ پزشک تعریفشده است.
کمبود پزشکان متخصص در ایران بهویژه در مناطق محروم و روستایی به یک بحران جدی تبدیل شده است. با سرانه تنها ۶ پزشک به ازای هر ۱۰,۰۰۰ نفر، ایران از بسیاری از کشورهای همسایه عقبتر است. این کمبود باعث افزایش زمان انتظار بیماران و تشدید بیماریها میشود، در حالی که سایر کشورها با برنامههای موفق توانستهاند این مشکل را بهبود بخشند. سال گذشته بود که ۱۶۵ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در نامهای به رئیسجمهور، از طرح افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی حمایت کردند. بر طبق نامه این نمایندگان متأسفانه کمبود پزشک بهویژه پزشک متخصص، نظام سلامت را در برابر بحرانهایی همچون پاندمی کرونا بسیار آسیبپذیر کرده است. بهگونهای که در پیکهای پیدرپی، موضوع کمبود پزشک عامل اصلی افزایش فشار بر کادر درمان و تهدیدی جدی برای سلامت مردم در حوزههای انتخابیه بوده است. در این حال علیرغم انتقادات فراوان نسبت به چالش کمبود پزشک و تاکید عدهای بر لزوم فراهمسازی شرایط مناسب نسبت به افزایش تعداد پزشکان ، اما دیدگاه برخی هم آن است کمبود پزشک نداریم؛ بلکه در توزیع پزشک دچار مشکل هستیم. این در حالی است که در کنار همه اینها، خودکشی پزشکان رزیدنت به دلیل فشار کاری نیز از سوی دیگر، مایه نگرانی جامعه پزشکی و مردم شده است. خودکشی دکتر فرشاد درخش، رزیدنت تخصصی ارتوپدی بیمارستان طالقانی کرمانشاه، در آذرماه امسال، آخرین مورد در آذرماه امسال بود اما اگر برای میزان ساعاتِ کاری رزیدنتها فکری نشود آخرین مورد نخواهد بود!
مازندران هم اوضاع خوب نیست
در حالی مازندران با جمعیت افزون بر سه میلیون و ۵۰۰ هزار نفری هر ساله میزبان ده ها میلیون مسافر و گردشگر از سراسر کشور است که برخی از شهرهای این خطه از شمال با کمبود زیرساختهای درمانی و پزشک متخصص روبرو هستند که رفع این چالش به یکی از مطالبههای جدی شهروندان و مدیران تبدیل شده است. نخستین نشست مشترک استاندار مازندران با مجمع نمایندگان این خطه از شمال کشور در حالی در بابلسر برگزار شد که توسعه زیرساختهای درمانی برای شهرهای مختلف یکی از جدی ترین مطالبههای نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی بود.
مازندران از محدود استانهای کشور است که ۲ دانشگاه مستقل علوم پزشکی مازندران و بابل مشغول فعالیت هستند و با توجه به میزبانی این دو دانشگاه بهترین پزشکان این استان در شهرهای بابل و ساری مشغول طبابت می باشند.
بر اساس آمارهای ارائه شده در برخی از مراکز درمانی این شهرستانها همانند تنها بیمارستان فوق تخصصی نوزادان شمال کشور در بابل بیش از ۶۰ درصد مراجعه کنندگان غیر بومی هستند.
کمبود زیرساختهای درمانی در شرق و غرب مازندران یک مطالبه چندین ساله است که از سوی شهروندان مطرح میشود و این امر به گونه ای است که در این نشست مشترک نماینده مردم بهشهر در مجلس شورای اسلامی با بیان این مطلب که در چند شهر شرقی مازندران با حدود ۴۰۰ هزار نفر جمعیت پزشکان متخصص در برخی از رشته ها همانند نوزادان یک نفر است. از طرف دیگر در برخی از شهرها همانند آمل با توجه به فعالیت برخی از مراکز درمانی پزشکان متخصص و فوق تخصص باید از شهرهای دیگر همانند بابل و ساری در این شهر حضور یافته و درمان بیماران سرطانی را انجام دهند.
فعالیت پزشکان متخصص و فوق تخصص در شهرهای مختلف مازندران مطالبه جدی برخی از نمایندگان مجلس در مجمع نمایندگان استان است.
توسعه زیرساخت های درمانی در غرب مازندران با توجه به حضور انبوهی از گردشگران به یک مطالبه ملی تبدیل شد و در حال حاضر هفت مرکز درمانی بابل بیشتر تخت های درمانی آن به بیماران غرب مازندران اختصاص دارد. که رنج طی مسافت چند ساعته از غرب استان به بابل چالش های را برای شهروندان به همراه دارد.
در بین شهرهای غربی مازندران شهرستان رامسر در کنار جذابیتهای گردشگری به واسطه برخورداری از زیرساختهای آموزشی – درمانی شامل دانشکده پرستاری و مامایی و دانشکده پردیس بینالملل رامسر از جمله شهرهای دانشگاهی مازندران محسوب میشود که گستره خدمات بخش درمانی و سلامتی آن علاوه بر رامسر، تنکابن و عباس آباد، به دلیل بعد مسافت و خدمات مطلوب شهرهای شرق گیلان را هم پوشش میدهد. دانشکده پرستاری و مامایی فاطمهالزهرا (س) رامسر از آن دسته از مراکز آموزشی است که قدمت بالایی دارد. سابقه خدمات درمانی و آموزشی این دانشکده که ابتدا تحت عنوان آموزشکده بهیاری فعالیت میکرد، به سال ۱۳۴۹ بازمیگردد. این مرکز آموزشی سال ۱۳۶۲ به آموزشکده پرستاری تغییر و در سال ۱۳۷۱ نیز به دانشکده پرستاری و مامایی تبدیل شد.
درمان اولویت مهم
در این پیوند استاندار مازندران اظهار کرد: توسعه زیرساختهای درمانی این استان یکی از اولویت های مهم در دولت چهاردهم محسوب میشود.
مهدی یونسی رستمی گفت: سرمایه گذاریهای مناسب در حوزه بهداشت و درمان بسیاری از مشکلات پیش رو را برطرف خواهد کرد و برای تحقق این مهم تلاش میکنیم. استاندار مازندران با بیان این مطلب که تامین دارو و تجهیزات بهداشت و درمان یکی از مطالبههای شهروندان است، اظهار کرد: برای جبران این ناترازی ها از ظرفیت ملی استفاده خواهد شد.
استاندار مازندران با بیان اینکه درمان آسان و ارزان بیماران از سیاستهای راهبردی دولت چهاردهم محسوب میشود، گفت: مشکلات جامعه پزشکی هم در این استان یکی پس از دیگری برطرف خواهد شد.
نماینده عالی دولت در مازندران تصریح کرد: بدون تردید گره گشایی از مشکلات پیش روی جامعه پزشکی از دغدغههای جدی ما محسوب میشود.
یونسی رستمی گفت: توجه به درمان و آموزش از ضرورتهای مهم در رشتههای مختلف پزشکی محسوب میشود که همزمان اجرای هر ۲ موضوع در دستور کار قرار دارد. این مقام مسوول تصریح کرد: مازندران سالانه میزبان میلیونها مسافر و گردشگر از سراسر کشور است و بهداشت و درمان این خطه از شمال باید توسعه یابد.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
