مائده مطهری زاده طی سالهای اخیر، روند کاهشی کشت کلزا به شکل نگران کنندهای ادامه داشت. کارشناسان اعلام کرده بودند که تاخیر در بارشهای پاییزی، علت اصلی کاهش سطح زیرکشت کلزا بوده است. اما خوشبختانه از سال گذشته کشت کلزا در مازندران رون سیر صعودی به خود گرفته است. اگرچه کشت دانه روغنی کلزا در […]
مائده مطهری زاده
طی سالهای اخیر، روند کاهشی کشت کلزا به شکل نگران کنندهای ادامه داشت. کارشناسان اعلام کرده بودند که تاخیر در بارشهای پاییزی، علت اصلی کاهش سطح زیرکشت کلزا بوده است.
اما خوشبختانه از سال گذشته کشت کلزا در مازندران رون سیر صعودی به خود گرفته است.
اگرچه کشت دانه روغنی کلزا در مازندران در سال ۱۴۰۲ نسبت به ابلاغ ۱۵هزار هکتاری وزارت جهاد کشاورزی فاصله ای حدود چهار هزار هکتاری داشته اما سطح زیر کشت این محصول در مقایسه با سال ماقبل آن (۱۴۰۱) سه هزار هکتار بیشتر شده است.
هر ساله وزارت جهاد کشاورزی طبق پیش بینی وضعیت آب و هوایی برنامه کشت دانه روغنی به عنوان کشت پاییزه برای استان های مختلف در قالب ابلاغیه و تعهد استانی ارایه می دهد که بر اساس آمار رسمی مدیریت زراعت جهادکشاورزی مازندران تعهد سال گذشته کشت کلزا در استان ۱۵ هزار هکتار بوده است. بارندگی به موقع مبنای کشت و کار محصولات پاییزه به خصوص در زمین های دیمزاری استان مازندران است، وضعیتی که به دلیل کاهش بارندگی در مهر و آبان ماه چهار سال گذشته همواره سبب شد تا سطح کشت کلزا به عنوان مهمترین محصول دانه روغنی استان با کاهش محسوسی نسبت به سطح ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی مواجه شود. تعهد پارسال جهاد کشاورزی مازندران برای کشت کلزا نیز ۲۰ هزار هکتار بوده است اما به دلیل کاهش بارندگی فقط هشت هزار و ۱۰۰ هکتار زیر کشت رفت که از این میزان ۱۴ هزار تن دانه روغنی کلزا تولید شده است. کارشناسان زراعت جهاد کشاورزی مازندران دلیل اصلی نرسیدن به آمار تعهدات کشت کلزا در استان تنها عدم بارندگی بموقع در ماه مهر و زمان پیک کشت این محصول در مناطق میانبند و جلگه می دانند.
کشت کلزا در مازندران به طور معمول از نیمه دوم شهریور در مناطق میان بند و ارتفاعات آغاز
می شود و در مهر ماه تا حداکثر ۱۵ آبان ماه پیک کشت این محصول در جلگه و دشت است. البته کلزا کاری را می توان در زمین های شالیزاری تا پایان آبان ماه هم انجام داد.
کلزا، گندم، جو و علوفه مهمترین محصولات کشاورزی پاییزه مازندران است که هر ساله کشاورزان با در نظر گرفتن وضعیت بارندگیهای مهر و آبان و همچنین چگونگی تامین و دسترس بودن نهادهها، نوع کشت این محصولات را در حدود ۱۸۰ هزار هکتار از زمینهای کشاورزی استان، انتخاب میکنند.
طبق برنامه پیشبینی شده جهاد کشاورزی مازندران امسال ۱۵ هزار هکتار از کشتزارهای این استان کلزاکاری میشود و حدود ۶۰ هزار هکتار گندم و نزدیک به ۱۰۰ هزار هکتار هم برای کشت انواع علوفه از جمله جو، گیاهان علوفهای، صیفی و سبزیجات اختصاص مییابد. کارشناسان کشاورزی مازندران معتقدند، شرایط آب و هوایی و حمایتهای دولت در تامین نهادهها و به ویژه قیمت و بازار محصولات کشاورزی همواره مبنای جابهجایی کشت کلزا، گندم، سویا و علوفه دامی بهویژه شبدر در مازندران محسوب میشود. با توجه به این که ۸۵ درصد نیاز کشور به دانههای روغنی از واردات تامین میشود، کشت دانه روغنی در کشور از رویکردهای جدی دولتها است. بر همین اساس نیز هر سال وزارت جهاد کشاورزی طبق پیشبینی وضعیت آب و هوا، برنامه کشت دانه روغنی به عنوان کشت پاییزه برای استانهای مختلف در قالب ابلاغیه و تعهد استانی ارایه میدهد.
بارندگی به موقع مبنای کشت و کار محصولات پاییزه به خصوص در زمینهای دیمزاری مازندران است، وضعیتی که به دلیل کاهش بارندگی در مهر و آبان ماه چهار سال گذشته همواره سبب شد تا سطح کشت کلزا به عنوان مهمترین محصول دانه روغنی استان با کاهش محسوسی نسبت به سطح ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی مواجه شود.
بر اساس این گزارش میزان بارش باران مازندران در سال آبی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ حدود ۷۰۷ میلیمتر بود که نسبت به مدت مشابه دوره آماری بلندمدت که ۶۶۴ میلیمتر بوده حدود هفت درصد و نسبت به مدت مشابه سال زراعی گذشته که ۵۰۷ میلیمتر بوده ۳۹ درصد افزایش داشته است.
دادههای هواشناسی مازندران نشان میدهد میانگین بارش ۶ ماهه امسال استان ۳۱۹ میلیمتر بود که نسبت به مدت مشابه دوره آماری بلندمدت که ۲۶۴ میلی متر بوده، حدود ۱۷ درصد افزایش و نسبت به مدت مشابه سال قبل که ۲۷۴ میلی متر بود حدود ۱۴ درصد افزایش داشته است.
تعهد پارسال جهاد کشاورزی مازندران برای کشت کلزا ۲۵ هزار هکتار بود، اما به دلیل کاهش بارندگی فقط هشت هزار و ۱۰۰ هکتار زیر کشت رفت که از این میزان ۱۴ هزار تن دانه روغنی کلزا تولید شد.
کلزا از گیاهان روغنی است که دانه آن حاوی ۴۰ تا ۴۵ درصد روغن و ۲۵ تا ۳۵ درصد پروتئین است.
آغاز کشت کلزا مازندران در اراضی کشاورزی نکا
مدیر جهاد کشاورزی نکا با بیان اینکه کاشت کلزا در این شهرستان تا پایان آبان ادامه دارد، گفت: نخستین کشت دانه روغنی کلزا در کشتزارهای منطقه هزارجریب این شهرستان انجام شد.
سعید صمدی زرینی اظهار کرد: تاکنون ۱۵۰ هکتار قرارداد کلزاکاری منعقد شد و پیشبینی میشود بیش از یکهزار هکتار از کشتزارهای شهرستان زیر کشت دانه روغنی کلزا قرار گیرد.
وی با اشاره به در حال توزیع بودن بذر کلزا با نظارت کارشناسان مروج جهاد کشاورزی در دهستانها افزود: کشاورزان برای تهیه حواله و خرید بذرهای اصلاح شده کلزا از کارگزاریها به مراکز جهاد کشاورزی منطقه خود مراجعه کنند. این مسوول گفت: با توجه به اهمیت کشت محصولات پاییزه، کودهای پایه ازته، فسفاته و پتاسه زراعت کلزا در سامانه پایش کودهای شیمیایی بارگذاری شده و کشاورزان میتوانند همزمان با دریافت حواله خرید بذر نسبت به تامین کودهای مورد نیاز کشت این محصول اقدام کنند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران هم با بیان اینکه سهمیه ابلاغی امسال وزارت جهاد کشاورزی برای کشت کلزا را در استان، ۲۱ هزار و ۱۰۰ هکتار است، گفت: با توجه به تامین نهادههای کشاورزی یارانهای از جمله انواع بذر، کودهای شیمیایی و سموم، پیشبینی میشود امسال در سطح کشت کلزا نسبت به ۱۲هزار هکتار سال زراعی گذشته رشد چشمگیری داشته باشیم.
هادی باقری با توضیح این نکته که محدودیتی در تامین و توزیع بذرهای گواهی شده کلزا وجود ندارد، افزود: امسال علاوه بر تامین سم علفکش به قیمت نیمبها، سم رایگان قارچکش به همراه بذر نیز در اختیار کشاورزان قرار میگیرد.
وی ادامه داد: از آن جا که در سال زراعی گذشته نحوه خرید از خرید تضمینی دولتی به خرید توافقی با شرکت خصوصی عملیاتی شد، در حال حاضر بر خلاف سالهای گذشته در آغاز کشت این دانه روغنی مطالبات کلزاکاران مازندران تمام و کمال پرداخت و تسویه شده است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران به اهمیت شرایط آب و هوایی به خصوص بارندگیهای بههنگام مهر و آبان در فصل پاییز اشاره کرد و گفت: به روال هر سال حدود ۱۸۰ هزار هکتار از زمینهای کشاورزی استان زیر کشت چهار محصول پاییزه به خصوص گندم، کلزا، جو و انواع علوفه میرود. مازندران در تولید ۱۵ نوع محصول کشاورزی رتبه اول تا سوم کشور را دارد. بر اساس آمار سازمان جهاد کشاورزی، مازندران ۴۶۰ هزار هکتار اراضی زراعی و باغی دارد که سالانه از این اراضی حدود هفت میلیون تن محصول از جمله برنج، مرکبات، گل گیاه، انواع آبزیان و دام وطیور برداشت میشود.
گل کلزا دارای ۲۵ تا ۵۵ درصد روغن، ۱۸ تا ۲۴ درصد پروتئین و ۱۲ تا ۲۰ درصد پوست است. رقم اصلاح شده کلزا، که امروزه کانولا خوانده میشود، از مقدار کمتری اروسیک اسید و گلوکوزینولات برخوردار است و به علت محتوای کمتر مواد ضد تغذیهای، برای مصرف انسان و تک معدهایها نسبت به رقم غیر اصلاح شده یا همان کلزا، مناسبتر است.
روغن کلزا به علت اینکه دارای اسیدهای چرب اشباع نشده و فاقد کلسترول است از کیفیت تغذیهای بالایی برخوردار میباشد. بین ارقام روغن کلزا و در شرایط مختلف تنوع زیادی در ترکیب اسیدهای چرب آن مشاهده میشود. برخی از انواع کلزا که در گروه کانولا قرار دارند دارای کمتر از ۳۰ میکرومول گلوکوزینولات در هر گرم کنجاله بوده و روغن دانه آنها دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب غیر اشباع و حدود ۲ درصد یا کمتر اسید اروسیک میباشند و روغن آنها به صورت خوراکی مصرف میشود. به علت میزان روغن موجود در دانههای گیاه کلزا، این گیاه برای سدههای پی در پی کشت میشود. محل رویش این گیاه در ابتدا در کرانه شرقی دریای مدیترانه بودهاست گرچه استفاده از آن سابقهای بسیار طولانی دارد. شواهدی موجود است که این گیاه و روغن آن، در ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در هند استفاده میشدهاست. در اروپای میانه این گیاه از قرن چهاردهم کشت میشود. از قرن هفدهم میلادی تا کنون، این گیاه در مقیاسهای بزرگ در قاره اروپا کشت میشود.
