مائده مطهری زاده شاید تنها بازاری در کشور بود که سکه بودنش را هیچکس نمیخواست! به ویژه دوستداران و فعالان محیط زیست و حیات وحش! چه کسی دوست داشت، پرندگان مهاجر و احیانا نادر و کمیاب را در چنان وضع رقت انگیزی بر روی تختههای چوبی و پلاستیکی ببیند؟ جز افرادی معلومالحال که وجدان و […]
مائده مطهری زاده
شاید تنها بازاری در کشور بود که سکه بودنش را هیچکس نمیخواست! به ویژه دوستداران و فعالان محیط زیست و حیات وحش!
چه کسی دوست داشت، پرندگان مهاجر و احیانا نادر و کمیاب را در چنان وضع رقت انگیزی بر روی تختههای چوبی و پلاستیکی ببیند؟ جز افرادی معلومالحال که وجدان و انسانیت خود را سرکوب کرده و دل به دلِ نفسِ سرکش و طماع خود داده بودند!
بازار فروش پرندگان مهاجر فریدونکنار، طی سالیان درازِ فعالیتِ خود، روزهای سیاهی را برای پرندگان مهاجر رقم زده بود تا جایی که نام و آوازه پلید آن در جای جای دنیا بلند شده و با یک جستجوی ساده اینترنتی میشد فهمید در شهری به نام فریدونکنار، در استان مازندران و در کشور ایران، چه ظلمی بر این پرندگان بخت برگشته و بی نوا میرود.
سالها تلاش برای تعطیلی این بازارِ سیاه و ضد محیط زیستی به نتیجه نرسید و چند باری هم که به طور موقت به تعطیلی کشیده میشد دوباره و چندباره، به شکل زیرپوستی به فعالیت خود ادامه میداد تا اینکه بالاخره فریاد محیط زیستیها و مطالبات افکار عمومی به ثمر نشست و با پیگیریهای مستمرِ محیط زیست استان و همراهی مسئولین و معتمدین شهرستان و دستور مستقیم دادستان فریدونکنار و مساعدت دستگاه قضایی، در اجرای مواد قانونی قانون شکار و صید و ۸ آیین نامه اجرایی همین قانون، ماده ۸ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و ماده ۶۸۰ قانون مجازات اسلامی، بازار غیرقانونی عرضه، فروش و تجارت پرندگان وحشی در فریدونکنار دی ماه سال ۱۴۰۲ برچیده و تعطیل شد.
عطااله کاویان مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران با اعلام این خبر گفت: با پیگیریهای مستمر از سوی محیط زیست استان و شهرستان فریدونکنار و همراهی قاطعانه مسئولین محترم شهرستان فریدونکنار اعم از فرماندار، دادستان و دستگاههای امنیتی و انتظامی، معتمدین شهر، اصحاب رسانه، مطالبه دیرینه دوستداران حیات وحش و عموم علاقهمندان به محیط زیست محقق شد و بازار غیرقانونی عرضه، فروش و تجارت پرندگان وحشی برچیده و تعطیل شد. وی تاکید کرد: مامورین محیط زیست به صورت لحظهای و مستمر در حال رصد بازار جمع شده هستند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف، با متخلفین برخورد قضایی خواهد شد. مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران افزود: ساماندهی شکار و زنده گیری پرندگان وحشی در تالاب فریدونکنار در مسیر بهرهبرداری صحیح قرار گرفته و با حذف بازار غیر قانونی سوداگری پرندگان مهاجر، بهرهبرداری به سمت و سوی استفاده پایدار قرار گرفته است.
امسال هم بازار فروش پرندگان مهاجر همچون سال گذشته تعطیل خواهد بود
عطاالله کاویان طی روزهای اخیر هم این اطمینان خاطر را به همه دوستداران حیات وحش داد که امسال نیز محیط زیست به جد پای کار است و همچون سال گذشته اجازه برپایی بازار فروش پرندگان مهاجر را نخواهد داد.
عطاءالله کاویان در گفت و گو با خبرنگاران اظهار کرد: سال گذشته برای نخستینبار بازار فروش پرندگان در فریدونکنار به طور کامل جمعآوری شد و امسال هم مصمم هستیم بازار فروش پرندگان همانند سال گذشته برقرار نشود و پیگیریهای لازم در این زمینه دستور کار قرار دارد. مدیرکل حفاظت محیطزیست مازندران تصریح کرد: برنامه دیگری که امسال دنبال میکنیم این است یکی از افرادی که در حوزه صید و شکار فعال بودند را در بحث معیشت جایگزین در قالب پرندهنگری معرفی کردیم تا بهعنوان الگویی موفق، مردم به سمت صید و شکار روی نیاورند.
کار بازار فروش پرندگان هر ساله در فصل پاییز و همزمان با آغاز مهاجرت پرندگان به تالاب فریدونکنار آغاز میشد، هر روز که از زمان مهاجرت میگذشت بر رونق این بازار هم اضافه میشد و انواع پرندگان چه حرام گوشت چه حلال گوشت بر روی تختههای مرگ آن دیده میشدند، حتی به حدی پرندگان شکار شده عیان و آشکارا در معرض فروش قرار میگرفتند که به راحتی و در روز روشن به اصطلاح چوب زده میشدند و قیمتشان مشخص میشد، اما سال قبل خبری از آن تختههای خونین نبود. بازارهای زیادی از انواع کالاها در کشور وجود دارد اما یکی از معروفترین آنها بازار فروش پرندگان مهاجر فریدونکنار است که آوازه آن مرزهای کشور را درنوردیده و در داخل هم به قطب فروش پرندگان مهاجر تبدیل شده است البته دیگر باید فعل گذشته را برای این بازار به کار برد و این جای خوشحالی دارد، علت رونق این بازار در واقع موقعیت جغرافیایی ایران است، ایران کریدور پرندگان مهاجر است به طوری که سالانه حدود ۲ میلیون بال پرنده مهاجر از سیبری و غرب اروپا برای مهاجرت از کشور ما عبور میکنند و بخش زیادی از آنها وارد تالابهای ایران می۲شوند که در این میان مهمترین زیستگاههایی که تعداد زیادی از این پرندگان را در خود جای میدهد ازباران، سرخرود و فریدونکنار در ش
مال کشور است.
سالانه حدود ۲ میلیون بال پرنده مهاجر آبزی و کنار آبزی وارد زیستگاههای کشور میشود. سال گذشته یک میلیون و ۶۰۰ هزار بال پرنده وارد شد، این سهم در زیستگاه ازباران ۲ هزار و ۶۴ بال، سرخرود ۲۳ هزار و ۲۵۰ بال و فریدونکنار ۲۶ هزار و ۵۴۱ بال است، در واقع سهم این سه زیستگاه از تمام زیستگاههای کشور بیشتر است.
دوما، تنها روش شکار دوستدار محیط زیست
دوما واژه محلی مازندرانی به معنای دامگاه است. در این روش شکارچیان با استفاده از پرنده دست آموز، پرندگان دیگر از جمله غازهای گردن سبز را در دام چالها فرود میآورند و شکارچیان هم آنها را زنده شکار میکنند. دوما سنتیترین روش صید پرندگان در مازندران است که در آن علاوه بر رعایت اخلاق و آداب صید که آسیبی به پرندگان نمیرساند، تعداد کمی پرنده شکار میشود و منفعت طلبی و سودجویی در آن وجود ندارد. گذر، کرس، دام هوایی و شب دام از دیگر روشهایی است که طی یک دهه اخیر توسط افراد سودجو با هدف صید گروهی برای فروش لاشه و گوشت پرندگان باب شده است. رییس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران در این باره میگوید: صید پرندگان مهاجر و زمستانگذران با روش سنتی دوما تنها برای دومادارانی مجاز است که نسبت به اخذ پروانه شکار اقدام کنند و دامگاه آنها هم در مناطق حفاظت شده فریدونکنار واقع باشد. کورس ربیعی هشدار داد که شکار و صید پرندگان مهاجر به جز روش دوما در تالاب فریدونکنار ممنوع است و شکار با دیگر روشهای سنتی و استفاده از سلاح گرم پیگرد قانونی دارد و با متخلفان برخورد خواهد شد. ربیعی گفت: هدف حفاظت محیط زیست، حفظ سنت دوما و جلوگیری از کشتار بی رویه و بیرحمانه، بهمنظور استمرار و حفظ گونههای حیات وحش برای نسلهای آینده و نسل حاضر است و انتظار میرود تا دامگاهداران نیز در این خصوص همکاری لازم را با محیط زیست داشته باشند.
روش سنتی دوماچال
مهمترین ویژگی این روش صید در این است که پخش دانه به منظور جذب و صید پرندگان در آن کاربردی ندارد. در این روش صید که تنها روش قانونی و قدیمی صید پرندگان مهاجر است، صیاد با پرواز دادن اردکهای دستآموز و جلب توجه پرندگان وحشی به سمت دامی با نام دوما، بدون نیاز به استفاده از دانه تعداد مشخصی از مرغابیها را خواهد گرفت.
برای اجرای روش سنتی صید، صیادان با شروع فصل سرما و کوچ پرندگان ابتدا با زهکشی و نگهداری آب در محدودههایی از شالیزارهای منطقه، به واقع یک اکوسیستم دستساز برای تجمع پرندگان فراهم کرده و سپس امنیت محلهای تجمع پرندگان را با حفظ پوشش درختان در اطراف این عرصهها و برقراری سکوت کامل و جلوگیری از آمد و شد، تأمین میکند.
در این روش صرفا اردک سرسبز و به ندرت اردک خوتکا صید میشود و این برداشت از گونههای مذکور تهدیدی برای جمعیت این پرندگان را در پی نخواهد داشت. صید پرندگان با این روش در طی روز انجام میشود.
روش کِرِس
کِرِس متشکل از قفسی تونل مانند است و چند مرد با جثه عادی میتوانند داخل این دام تردد کنند. دستکم ۵٠٠ دام کِرِس در دامگاههای فریدونکنار، ازبازان و سرخرود فعال است. در این روش صیادان به شکل روزانه اقدام به ریختن دانه در ورودی و داخل محدوده میکنند که در این شرایط پرندگان زیادی جمع و وارد محدوده محصور میشوند، این روش حدود دو دهه است که رایج شده و به سرعت در همه دامگاههای اصلی استان تسری یافته است که با رونق آن تقریبا روش سنتی و قانونی صید پرندگان منسوخ شده است.
تور هوایی یا شب دام ( گِذِر )
در روش تور هوایی یا شب دام ( گِذِر )، پایههای تورها به صورت ثابت و محکم شده با سیمان با ارتفاع زیاد در بین درختان واقع در محیط دامگاههای فریدونکنار قرار میگیرد. تور هوایی گِذِر صرفا در غروب و طلوع آفتاب در زمان جابهجایی پرندگان به خارج و داخل دامگاهها کارایی دارد. در این روش، پرندگان بیش از انواع دیگر دامهای هوایی غافلگیر و صید میشوند. در نتیجه، پرندگان مسن و مولد که برای بقای جمعیت اهمیت زیادی نسبت به سایر پرندگان غیر مولد دارند در این روش خاص بیش از سایر روشها صید شده و این ویژگی، گِذِر را به یکی از مخربترین روشهای صید پرندگان تبدیل کرده است.
