مائده مطهری زاده
سال گذشته بود که رییس فراکسیون محیط زیست مجلس از بسته شدن همیشگی بازار فروش پرندگان مهاجر فریدونکنار گفته بود.
اما کارشناسان معتقد بودند این، کافی نیست چرا که بازارهای علنی مثل فریدونکنار بخشی از کوه یخ قاچاق حیاتوحش در ایران است.
سمیه رفیعی در همان اثنا گفته بود که فروش غیرقانونی انواع پرندگان وحشی در این بازار غیرقانونی از حدود یکدهه قبل موجب افزایش قابلتوجه شکار غیرمجاز پرندگان مهاجر شده است. پیش از این، فروش پرندگان حمایت شده بهخصوص در فصول مهاجرت بسیار محدود و بهصورت زیرزمینی انجام میشد. متأسفانه با ایجاد بازار پرندگان فریدونکنار بهصورت غیرقانونی ضمن افزایش تقاضای خرید پرندگان حمایت شده و ایجاد چرخه مالی بالا، عملا این محل به محملی برای فعالیتهای غیرقانونی تبدیل شده بود که بعضا مورد حمایت برخی افراد با نفوذ نیز قرار میگرفت. خوشبختانه با نظر مثبت قوه قضاییه و دستور مقام محترم قضایی مقرر شد ضمن افزایش عوامل انتظامی و نیروهای محیطبانی از ورود خودروهای حامل پرندگان صید شده غیرمجاز از شهرستانها و استانهای همجوار به شهرستان فریدونکنار و ادوات صید جلوگیری شده و با متخلفان در این زمینه بهشدت برخورد شود.
اما رییس فراکسیون محیط زیست مجلس هم نتوانست کاری از پیش ببرد و بازار فروش پرندگان مهاجر در فریدونکنار همچنان به قوت خود پابرجا بود تا اینکه طی روزهای گذشته مدیرکل محیط زیست مازندران بار دیگر با خبرِ تعطیلی این بازار، فریدونکنار و پرندگان مهاجرش را به صدر اخبار رسانید.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران گفت: با پیگیریهای مستمر از سوی محیط زیست استان و شهرستان فریدونکنار و همراهی قاطعانه مسئولان محترم شهرستان فریدونکنار اعم از فرماندار، دادستان و دستگاههای امنیتی و انتظامی، معتمدان شهر، اصحاب رسانه، مطالبه دیرینه دوستداران حیات وحش و عموم علاقهمندان به محیط زیست محقق شد و بازار غیرقانونی عرضه، فروش و تجارت پرندگان وحشی برچیده و تعطیل شد.
عطاالله کاویان با بیان اینکه امسال بازار غیرقانونی فروش پرندگان مهاجر در فریدونکنار برپا نشد، اظهار کرد: ماموران حفاظت محیط زیست به صورت لحظهای و مستمر در حال رصد بازار جمع شده هستند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف، با متخلفان برخورد قضایی خواهد شد.
وی افزود: ساماندهی شکار و زندهگیری پرندگان وحشی در تالاب فریدونکنار در مسیر بهرهبرداری صحیح قرار گرفته و با حذف بازار غیر قانونی سوداگری پرندگان مهاجر، بهرهبرداری به سمت و سوی استفاده پایدار هدایت شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران با اشاره به حذف بازار و برچیدن روشهای غیر قانونی زندهگیری پرندگان مهاجر خاطرنشان کرد: فقط استفاده از روش سنتی و پذیرفته شده “دوما” مورد تایید است. زیرا این روش موجب احیاء و امنیت زیستی برای زمستانگذرانی پرندگان مهاجر به تالاب میشود.
کاویان ضمن قدردانی از حمایتهای همهجانبه مسئولان شهرستان فریدونکنار، جوامع محلی، دامگاهداران و سماکان که در جمعآوری بازار غیرقانونی پرندگان مهاجر با مجموعه اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران و اداره حفاظت محیط زیست شهرستان فریدونکنار همکاری و همراهی کردند، تصریح کرد: سازمان حفاظت محیط زیست و پیرو آن مجموعه اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران با احترام به حقوق ذینفعان تالاب و مجموعه دامگاهداران، بر حفاظت مشارکتی تالاب و بهرهبرداری معقول از منابع زیستی با اعمال روشسنتی و پذیرفته شده “دوما” در منطقه همواره تاکید کرده و از توسعه و ترویج فعالیتهای گردشگری و پرندهنگری برای بقای منطقه حمایت میکند.
بازار پرندگان فریدونکنار قدمتی سه دههای دارد. این بازار پس از باز شدن پای گردشگران به صورت انبوه و آشنایی آنها با وجود سنت شکار در مازندران و استقبال بومیان از خرید پرندگان مهاجر پا گرفت، اما در همین مدت چنان ریشهای دوانده که تاکنون از هیچ قانون و مصوبه ای تبعیت نکرده و حتی در اوج کرونا و آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان نیز با وجود مخالفت های بیشمار به فعالیت خود ادامه داد. آمار دقیقی از شکار پرندگان در این منطقه وجود ندارد اما با روشهای مختلفی شکار میشوند و در نهایت سر از رستورانها و سفرههای مردم در میآورند. مازندران دارای ۲ تالاب بینالمللی میانکاله و فریدونکنار و چندین تالاب و آبگیر محلی از جمله ساهون، لپو و پلنگان، ولشت، استخرپشت، گل پل، خضر نبی، شورمست، دریوک، سراندون و بالندون، گز و کندوچال است. علاوه بر این بیش از ۸۰۰ قطعه آببندان به مساحت ۱۷ هزار هکتار دارد که همه ساله در فصل زمستان پذیرای ۹۰ گونه پرنده مهاجر زمستان گذران با جمعیت حدود ۲ میلیون بال است اما بدلیل شکار آنها تعداد پرندگانی که مسیر بازگشت را طی می کنند کمتر از تعداد ورودی شان است.
بازار فروش پرندگان فریدونکنار مکانی از نسل کشی پرندگان مهاجر است. در آنجا نه فقط پرندگان شکار شده تالابهای فریدونکنار و میانکاله عرضه میشود بلکه هر پرندهای در هر قسمتی از استان شکار شود، عاقبت روی تختههای این بازار جای میگیرد. بدتر و غم انگیزتر اینکه رونق این بازار موجب ترغیب اهالی در استانهای دیگر هم میشود؛ از این رو پرندگانی از استانهای گیلان و گلستان هم به این بازار میآیند و فروخته میشوند.
کارشناسان محیط زیست درباره میزان کشتار پرندگان مهاجر در تالابهای مازندران اعلام کرده بودند که با توجه به مطالعات انجام شده، آمارها نشان میدهد که بین ۷۰۰ هزار تا یک و نیم میلیون بال پرنده فقط در محدوده فریدونکنار و سرخرود کشته می شدند علاوه بر این بخشی از پرندگان شکار شده به بازار فریدونکنار نمیآیند و از همانجا مستقیم به رستورانها یا منازل مردم برده میشدند.
با توصیف این شرایط وخیم پرندگان مهاجر و مسافری که به تالاب ها و پناهگاههای حیات وحش مازندران می آیند، جان سختی بازار فریدونکنار در سال های اخیر به حدی رسید که در ماههای اوج گیری فعالیت “سماکان” در فصول سردسال دوستداران طبیعت و محیطزیست با راهاندازی پویشی با عناوینی همچون «درخواست تعطیلی بازار پرندگان وحشی فریدونکنار» در فضای مجازی، پناهگاه سلاخان پرندگان مهاجر در مازندران و استانهای شمالی را نشانه
می گرفتند و حتی در تعدادی از این کارزارها مسوولان ارشد کشور از جمله رییس قوه قضاییه و رییس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی را خطاب می دادند و با امضای طوماری از امضای دوستداران حیات وحش از آنها طلب استمداد می کردند. به طوریکه این پیگیری ها و تلاش ها پارسال ترتیب اثر داد و اقدامات برای جلوگیری از عرضه و فروش پرندگان شکار شده در بازار فریدونکنار نتیجه داد. داریوش عبادی، یکی از فعالان محیط زیست و حیات وحش مازندران افزود: شکار پرندگان و عرضه آنها در بازار پرندگان فریدونکنار در گذشته تا بدان حد بود که حتی برخی از گونه های این پرندگان در معرض انقراض بودند و در روشهای شکار و کشتار جمعی این مساله نادیده گرفته می شود. وی ادامه داد: طبق بررسی ها، شکارچیان حرفه ای در این منطقه که از راه شکار امرار معاش می کنند تعداد معدودی هستند و مابقی برای درآمد اقتصادی و یا تفریح مبادرت به این کار می کنند.
دبیر سابق سازمانهای مردم نهاد زیست محیطی مازندران ادامه داد: مسئولان هم باوجود وجود قانون عملا نتوانسته اند در برابر این شکارچیان اقدام مناسبی داشته باشند. وی قدیمی بودن و ریشه دار بودن شکار در سنت ها و ادامه دادن آن را تفکری غلط دانست و گفت: پرندگان یکی از عناصر اصلی اکوسیستم در چرخه طبیعت هستند که اگر از این چرخه خارج شوند، به طور قطع به به محیط زیست خسارت وارد می شود. وی گفت: برای مقابله با شکار و این عده، قانون به اندازه کافی وجود دارد اما توانایی اجرای قانون در فریدونکنار در سالهای اخیر کمرنگ شده بود و اراده جدی برای جلوگیری از شکار وجود نداشت. این فعال محیط زیست مازندران توضیح داد: بعد از گذشت سالها بیان پیامدها و عوارض شکار و در ورای آن، نابودی این نوع پرندگان، پارسال اقداماتی برای منع عرضه و فروش پرندگان دراین بازار انجام شد.
وی ادامه داد: اداره کل حفاظت از محیط زیست مازندران با اعمال اهرم قانونی ممانعت از شکار و عرضه پرندگان در بازار فریدونکنار باعث شد تا بعد از سالها بازار فروش پرنده در این شهرستان برچیده شود.
