اگر افراد دیابتی در جهان را به عنوان یک کشور در نظر بگیریم پرجمعیت ترین کشورهای جهان به ترتیب چین، هند و سپس کشور دیابت خواهد بود و هر هشت ثانیه یک نفر جان خود را در اثر این بیماری از دست می‌دهد.
پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۵ تعداد بیماران بزرگسال به ۷۰۰ میلیون نفر برسد؛ بیش از یک میلیون کودک و نوجوان مبتلا به دیابت نوع یک هستند. سالانه چهار و نیم میلیون نفر به دلیل دیابت جان خود را از دست می‌دهند. از طرف دیگر ۳۷۴ میلیون نفر در جهان دچار «اختلال تحمل گلوکز» یا همان «پیش‌دیابت» هستند که در صورت عدم مداخله مؤثر اغلب آنها مبتلا به دیابت خواهند شد.
در هر ۱۰ ثانیه دو نفر به دیابت مبتلا و هر ۸ ثانیه یک نفر جان خود را از دست می‌دهد؛ در ایران نیز هم اکنون آمار ابتلا به دیابت ۸ تا ۱۰ درصد اعلام شده است که بسیار بالاتر از آمار دیگر کشورهای جهان است.
در کشورهای در حال توسعه خود مراقبتی، آزمون تشخیصی و تغذیه اهمیت بیشتری داده می‌شود و این در حالی است که در کشور ما دیابت تا حدی زیادی پنهان است و این امر مشکل را حادتر می‌کند.
از یک سو، تغذیه صحیح، تحرک و ورزش و دور گذاشتن دخانیات و استرس در کنترل این بیماری موثر است و از سوی دیگر برنامه رژِیم غذایی سالم نیز باید توسط دولت در جامعه بنیان نهاده شود.
این در حالی است که متاسفانه بر اساس تحقیقات استپس در سال ۱۴۰۰ استان‌های مازندران، خوزستان، گیلان، سمنان، یزد جزء استان‌هایی بشمار می‌روند که بیشترین شیوع دیابت را دارا هستند و استان مازندران رتبه اولِ شیوع بیماری دیابت را در کشور دارد.
مبتلا بودن حدود ۲۰ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال مازندران به دیابت و پیش دیابتی بودن ۲۹ درصد دیگر از جمعیت در این گروه سنی، این استان را به کانون مبتلایان به این بیماری غیرواگیر و شایعِ کشور تبدیل کرده است.

شناسایی بیش از ۲۰۰ هزار بیمار دیابتی در مازندران
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، امسال در هفته دیابت اعلام کرد: تعداد بیماران دیابتی شناسایی شده در این استان بیش از ۲۰۰ هزار نفر است.
عباس علیپور با اشاره به ارزیابی‌های جدید وزارت بهداشت، مازندران در زمینه شیوع دیابت رتبه اول کشور را دارد، افزود: به طوری که در حال حاضر ۱۹.۸ دهم درصد مردم بالای ۲۵ سال استان درگیر این بیماری هستند که برای درمان خود از داروهای کاهنده قندخون استفاده می کنند. وی ادامه داد: در همین حال در زمینه شیوع پیش دیابتی بودن مازندرانی‌ها هم در رتبه ششم کشور قرار داریم .
معاون بهداشتی مازندران گفت: ۲۹ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال استان پیش دیابتی هستند یعنی اینکه اگر این افراد در سبک زندگی و تغذیه خود تغییر رویه ندهند جزو بیماران دیابتی آینده استان خواهند بود.
وی یکی از عوامل تاثیرگذار در ابتلای افراد به دیابت را چاقی و اضافه وزرن عنوان کرد و افزود: متاسفانه مردم مازندران در این زمینه نیز جزو استان‌های برتر چاقی به شمار می‌روند و این خود از جمله عوامل بالا بردن ریسک ابتلا به بیماری دیابت است.
به گفته علیپور در حال حاضر ۷۰ درصد افراد بالای ۱۸ سال استان اضافه وزن یا چاقی دارند که این خود نوک پیکان احتمال ابتلای این افراد به دیابت را در آینده افزایش می‌دهد.

زنان، بیشترین مبتلایان به دیابت در مازندران
وی با تاکید بر اینکه کم تحرکی و چاقی اصلی‌ترین عامل در ابتلا به این بیماری به شمار می‌رود، گفت: با تغییر سبک زندگی و آپارتمان نشین شدن زنان مازندران شاهدیم بیشترین آمار ابتلا به این بیماری را این قشر تشکیل می‌دهند .
معاون بهداشتی مازندران اضافه کرد: در حال حاضر ۶۰ درصد مبتلایان به دیابت در استان که شناسایی شدند را زنان تشکیل می‌دهند و در صورت تداوم همین شیوه و سبک زندگی مطمئنا زنان بیشتری از این استان به بیماری مبتلا می‌شوند .
وی به زنان مازندران توصیه کرد که برای جلوگیری از چاقی و ابتلا به دیابت تحرک و فعالیت بدنی را در برنامه روزانه زندگی خود قرار بدهند و برای این منظور پیاده روی روزانه را بیشتر مورد توجه قرار دهند.

ابتلای نیمی از دیالیزی‌ها به دیابت
همچنین در این ارتباط یک متخصص نفرولوژی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به اینکه دیابت بیماری خاموش و بی سروصدا است و به صورت خزنده و به مرور زمان اعضای مختلف بدن را آسیب می‌زند، افزود: کلیه یکی از اصلی ترین اندام‌های بدن است که بر اثر این بیماری دچار نارسایی شده و از بین می‌رود و زمانی افراد متوجه چنین وضعیتی می‌شوند که دیالیزی شده‌اند.
دکتر رقیه اکبری ادامه داد: متاسفانه نیمی از دیالیزی‌ها به بیماری دیابت مبتلا هستند و بیشتر آنها تا زمانی که دچار نارسایی کلیه شدند از بیماری دیابت خود مطلع نبوده‌اند.
رییس بخش دیالیز بیمارستان شهید بهشتی بابل توضیح داد: از زمانی که فرد به دیابت مبتلا می‌شود تا زمانی که نخستین درگیری‌های کلیه بروز کند حدود ۵ سال زمان می‌برد و این بیماری بدون علامت آسیب‌های خود را به اعضای بدن وارد می‌کند.
وی گفت: در بیماری‌های نارسایی کلیه زمانی فرد از بیماری خود مطلع می‌شود که کلیه به طور کامل از کار افتاده است چرا که کلیه از جمله اعضای بدن است که تا آخرین مویرگ به فعالیت خود ادامه می‌دهد و کار می‌کند. به گفته اکبری مشکلات و نارسایی کلیه از طریق آزمایش معمول خون و ادرار قابل تشخیص نیست و افراد مبتلا به دیابت باید آزمایش‌های تخصصی‌تر از قبیل میزان دفع پروتئین و اندازه گیری کراتین خون را انجام دهند.
متخصص نفرولوژی و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی بابل اظهارکرد: همچنین بیماران دیابتی که دفع پروتئین دارند باید هر سه تا ۶ ماه آزمایش‌های مورد نظر را تکرار کنند تا در صورت بروز مشکلی نظیر دفع پروتئین و بالارفتن کراتینه خون اقدامات درمانی لازم برای کنترل این وضعیت را زیر نظر پزشک متخصص انجام دهند. در حالت طبیعی کلیه‌ها مسوول تصفیه‌ی خون هستند؛ به این شکل که مواد مضر و مایعات اضافی را از خون برمی‌دارند و به ادرار تبدیل می‌کنند تا بتوان آن‌ها را به‌ راحتی دفع کرد.

کودکان مازندرانی در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع یک
اکنون کار به جایی رسیده است که حتی کودکان مازندرانی نیز در معرضِ خطرِ ابتلا به دیابت قرار دارند!
خودنمایی رویِ دیگر افزایش بیماری‌های غیرواگیر در مازندران در دیابت کودکان نمودار شده و آمارهای ارائه شده از سوی مسوولان حوزه بهداشت و درمان بیانگر افزایش ابتلا خردسالان و نوجوانان به این بیماری است.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل با اشاره به اینکه دیابت نوع یک بیشتر در کودکان و نوع ۲ آن بیشتر در بزرگسالان دیده می‌شود، گفت: دیابت نوع یک ۱۰درصد کل دیابت را شامل می‌شود، ولی شایعترین نوع دیابت در کودکان است و بیشتر در سنین ۱۵-۷ سالگی دیده می‌شود ولی در ۲ طیف سنی ۷-۵ سالگی و دوره بلوغ، بیشترین احتمال بروز را دارد.
این فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان دانشگاه علوم پزشکی بابل افزود: آمارها نشان می‌دهد ۱۵میلیون نفر در دنیا مبتلا به دیابت نوع یک هستند و سالانه ۱۵ هزار مورد جدید از دیابت نوع یک در دنیا تشخیص داده می‌شوند. دکتر مرتضی علیجانپور ادامه داد: علت بوجود آمدن این نوع دیابت، ظهور پادتن‌های خاصی در بدن هست که از مدتها قبل به صورت آهسته و تدریجی افزایش یافته و سبب تخریب سلول‌های بتا در غده لوزالمعده می‌شوند (این سلول‌ها وظیفه ترشح انسولین در بدن را به عهده دارند). عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل همچنین گفت: وقتی میزان تخریب این سلول‌ها بطور متوسط به ۹۰درصد می‌رسد، افزایش ناگهانی قندخون و در نتیجه علائم بالینی دیابت آشکار می‌شود. وی با اشاره به اینکه علل بروز این پادتن‌ها شامل فاکتورهای ژنتیکی و عوامل محیطی هستند، گفت: از عوامل محیطی می‌توان عفونت‌های ویروسی (مانندعفونت سرخجه مادرزادی، ویروس‌های گوارشی و اوریون)، تماس با حشره کش‌ها و نیز تماس زودرس شیرخوار با پروتئین شیرگاو (یعنی قطع زودرس تغذیه با شیرمادر در شیرخواران) و استرس‌های سایکولوژیک را نام برد.
این پزشک متخصص گفت: تشخیص دیابت در کودکان با اندازه گیری قندخون است و در صورتی که قند خون ناشتا بالای mg/dl ۱۲۶ و یا قند ۲ ساعت بعد از غذا بالای mg/dl ۲۰۰ باشد کودک مبتلا به دیابت نوع یک تلقی می‌شود که در این زمان معمولاً با علائم بالینی دیابت از جمله پرادراری، پرنوشی، کاهش وزن و شب ادراری همراه خواهد بود.
علیجانپور ادامه داد: در صورت بی توجهی توجه به این علائم و تشخیص به موقع دیابت، می‌تواند منجر به پیشرفت بیماری و بروز مرحله خطرناکی از دیابت بنام کتواسیدوز دیابتی (DKA) شود که با کاهش سطح هوشیاری و حتی کما همراه می‌شود.
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی بابل ادامه داد: در هر کودکی که دچار پرادراری، پرنوشی و کاهش وزن به طور ناگهانی شد باید به فکر بیماری دیابت بود و به سرعت آزمایش قند خون انجام داد.
وی افزود: بعد از تشخیص دیابت براساس آزمایش قندخون، کودک باید در بیمارستان کودکان بستری گردد تا درمان دیابت جهت کودک شروع شود.
این پزشک بیان داشت: در زمان حاضر درمان اصلی دیابت نوع یک، جایگزینی انسولین هست و یکی از درمان‌های مناسب، استفاده از انسولین‌های قلمی می‌باشد که به صورت انسولین‌های سریع الاثر و طولانی اثر موجود است و جهت کنترل قند خون استفاده می‌شود.
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل ادامه داد: نکته مهم در درمان کودکان مبتلا به دیابت نوع یک این است که از اعمال رژیم تغذیه‌ای سخت پرهیز شود، چرا که کودکان در حال رشد هستند و اعمال رژیم سخت می‌تواند سبب اختلال رشد در این بیماران و نیز عصبی شدن آنها شود که بالطبع کنترل دیابت را نیز سخت‌تر می‌کند. وی گفت: والدین و کودکان مبتلا به دیابت یاد می‌گیرند که براساس میزان مصرف کربوهیدرات‌های غذایی و محاسبه میزان قند موجود در غذاهای مصرفی (یعنی وعده‌های اصلی و میان وعده‌ها) و تزریق انسولین مربوطه، قند خون را در محدوده قابل قبول نگهدارند.
فوق تخصص غدد و متابولیسم کودکان دانشگاه علوم پزشکی بابل گفت: خوشبختانه عوارض ناشی از دیابت نوع یک به نسبت دیابت بزرگسالان کم بوده و ظهور آن طولانی مدت است، لذا در صورت رعایت دستورات تغذیه‌ای و تزریق به موقع و دقیق انسولین، کودکان دیابتی می‌توانند زندگی نرمالی را داشته باشند و در جنبه‌های مختلف زندگی اعم از تحصیل و ورزش، فرد موفقی برای
جامعه باشند.