مائده مطهری زاده
پنجمین نشست ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان مازندران در سالن شماره یک استانداری با حضور سید محمود حسینی پور استاندار، سمیه قاسمی طوسی مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری، روح‌الله سلگی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری، حجت‌الاسلام والمسلمین متقی فرد مدیرکل دفتر برنامه ریزی و توسعه اجتماعی و دبیر قرارگاه جوانی و جمعیت وزارت ورزش و جوانان، روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی مازندران و بابل، مدیران کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسکن و راه و شهرسازی مازندران و همچنین دکتر محمود شارع پور، جامعه شناس، استاد دانشگاه و عضو هیات علمی دانشگاه مازندران و سایر مسوولان و مقامات استانی و شهرستانی برگزار شد.
در ابتدای جلسه، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری مازندران ضمن تاکید بر اهمیت و ضرورت موضوعِ جوانیِ جمعیت، به تشریحِ مصوبات و صورتجلسه چهارمین نشست ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان مازندران پرداخت. بر این اساس، ارائه طرح توانمند سازی زوجین جوان در ۵ سال اول زندگی با محوریت جوانی جمعیت و فرزندآوری با مشارکت بخش سلامت روان معاونت بهداشت و اداره کل سلامت بهزیستی به صورت مکتوب به دبیرخانه ستاد، انعقاد تفاهمنامه‌ فی مابین دفتر امور زنان و خانواده استانداری با بسیج جامعه زنان و دانشگاه‌های علوم پزشکی استان و دانشگاه مازندران پیرامون فعالیت‌های آموزشی و برگزاری سمینارهای تخصصی حوزه جوانی جمعیت و فرزندآوری، اعلام نحوه حمایت از زوجین نابارور توسط نهادهای حمایتی بهزیستی و اداره کل کمیته امداد امام خمینی (ره)، ارائه برنامه‌های مکتوب درخصوص جوانی جمعیت و فرزندآوری توسط شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه و جماعات به دبیرخانه ستاد، از جمله مصوبات مورد اشاره در چهارمین جلسه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان مازندران بوده است.
به گفته مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری مازندران، در بخشِ ارائه طرح توانمند سازی زوجین جوان در ۵ سال اول زندگی با محوریت جوانی جمعیت و فرزندآوری که با مشارکت بخش سلامت روان معاونت بهداشت و اداره کل سلامت بهزیستی در حال آماده سازی‌ست، تاکنون بیش از ۸ میلیارد ریال اختصاص یافته است. براساس اظهاراتِ قاسمی طوسی، سازمان بهزیستی گرچه برنامه خاصی برای حمایت از زوجین نابارور ندارد اما به طور کلی صددرصدِ هزینه‌های مشکلاتِ ازدواج و بارداری خانواده‌ها، مشاوره‌های ژنتیک و کمک هزینه‌ها و آزمایشات در این زمینه را تا سقفِ صددرصد پرداخت می‌کند، ضمن آنکه دو مرکز دولتی و ۹ مرکز خصوصی در این راستا کمک‌کارِ بهزیستی هستند. کمیته امداد به صورت گسترده تمامی هزینه‌های فرانشیز بستری مددجویان را در مرکز ناباروری بیمارستان امام خمینی (ره) ساری پرداخت کرده و سایر هزینه‌های سرپایی آنان را در خارج از بیمارستان (بخش خصوصی) از طریق بیمه‌های تکمیلی و سایر هزینه‌های خارج از تعهد بیمه‌های تکمیلی را از طریق وام قرض‌الحسنه درمانی پرداخت کرده و علاوه بر آن نیز مبلغ ۲۰ میلیارد ریال از اعتبارات قرض‌الحسنه درمانی را به افراد غیرمددجوی نیازمند معرفی شده از سوی دانشگاه علوم پزشکی اختصاص می‌دهد. قاسمی طوسی همچنین تاکید کرد: ما بر آن هستیم تا مولفه حمایت از برنامه جوانی جمعیت به عنوان یکی از شاخص‌های ارزیابی دستگاه‌های ذیربط دولتی در جشنواره شهید رجایی سال ۱۴۰۲ گنجانده شود. احساس خطر از بحرانِ کاهش جمعیت به معنای تسلیم شرایط شدن و عقب نشینی نیست
سید محمود حسینی پور استاندار مازندران نیز در این نشست، با ابراز خرسندی از محتوای ارائه شده در پنجمین جلسه ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان گفت: این امر نشان از آن دارد که ما از شعارزدگی فاصله گرفته و به سمتِ دیدن حقایق و واقعیاتِ ملموس جامعه در این زمینه پیش رفته‌ایم.
استاندار مازندران با اشاره به اینکه احساس خطر کردن در این زمینه لازم است اما کافی نیست ادامه داد: البته احساس خطر نه به معنای عقب نشینی و تسلیم بلکه به معنایِ جدی گرفتنِ این اَبَر چالشِ استان و انجام اقداماتِ لازم برای خروج از این بحران جمعیتی است.
حسینی پور تاکید کرد: جلسات این ستاد باید به صورت مستمر برگزار شده و کمیته‌ها و کارگروه‌های ذیربط نیز به طور جدی پیگیرِ امور محول شده براساس تقسیم وظایف صورت گرفته باشند.
به گفته وی، اتمامِ هرچه زودترِ تحقیقات و پژوهش‌ها در این راستا می‌‌تواند به شفاف‌تر و دقیق‌تر شدن نقشه راه تا رسیدن به نقطه موردانتظار و مطلوب کمک شایانی کند.
حسینی پور همچنین تصریح کرد: موضوع کاهش جمعیت در استان مازندران علل و عوامل گوناگونی دارد که هم باید به خوبی دیده و هم به درستی تبیین شود و البته به مدد گرفتنِ تجربیات و راهکارهای سایر کشورها در این زمینه نیز می‌تواند الهام بخشِ ما باشد.
استاندار مازندران برای چندمین بار، افزایش موجِ مهاجرت‌ها از سایر استانها به استان مازندران را محلِ آسیب دانسته و گفت: این مهاجرت‌های افسارگسیخته و بی سر و سامان علاوه بر تغییرات فرهنگی نامطلوب و تحمیلِ سبک زندگی متفاوت به مازندرانی‌ها در آینده نه چندان دور می‌تواند هویتِ مردمانِ این استان را نیز مورد تهدید و آسیب جدی قرار دهد.
حسینی پور در همین راستا تشکیلِ کمیته (کارگروه) اطلاع رسانی در خصوص حمایت از افزایش جمعیت را ضروری برشمرده و گفت: البته ذکر این نکته نیز لازم و مهم است که وقتی از اطلاع رسانی و ضرورتِ آن سخن می‌گوییم این مهم تنها بر عهده صداوسیما نبوده و باید از ظرفیت سایر بخش‌ها به ویژه فضای مجازی نیز به نحو احسن استفاده شود.
حسینی پور در بخش پایانی سخنانش، موضوعِ حمایت از جوانی و افزایش جمعیت را مساله حیاتی و اولویت اول استان دانسته و افزود: ۱۰ سال متوالی است که نه تنها با افزایش و تثبیتِ جمعیت در استان و کشور بلکه با سیرِ نزولی زاد و ولد روبرو هستیم اما متاسفانه تاکنون هیچگونه اقدامِ عملی مثبتی را در این راستا از سوی دولت‌های وقت شاهد نبوده‌ایم که این امر، خود، یک نقطه ضعفِ بسیار بزرگ بشمار رفته و کارِ ما را برای خروج از این وضعیتِ بحران‌زا سخت و طاقت‌فرسا و در عینِ حال تلاش و اراده ما را افزون می‌کند.

برگزاری سالانه بیش از ۸ هزار کارگاهِ مشاوره پیش از ازدواج رایگان در سراسر کشور
حجت‌الاسلام والمسلمین متقی فرد، مدیرکل دفتر برنامه ریزی و توسعه اجتماعی و دبیر قرارگاه جوانی و جمعیت وزارت ورزش و جوانان، نیز در این جلسه اظهار داشت: برای آنکه بتوانیم برای هر منطقه و استان، متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی آن منطقه، تصمیم بگیریم، همه راهکارها و شیوه‌های اقدام را به تفکیکِ هر استان و شهرستان تقسیم‌بندی کردیم.
به گفته متقی فرد، در کل کشور به دو شکل آمار گرفته می‎شود. یک مدل اخذ آمار مقطعی مربوط به یک سال است که در برنامه‌ریزی معمولا ما را دچار خطا کرده و به بیراهه می‌برد، اما با نگاه به روند تحولات در طول سالهای اخیر بر ما معلوم می‌شود که استان مازندران در نرخِ ازدواج تقریبا در قعرِ جدول و در آمارِ مربوط به طلاق در رتبه‌های بالای جدول قرار دارد؛ متاسفانه هیچ یک از شهرستان‌های مازندران در آمار مربوط به ازدواج رشد مثبت نداشتند اما به همان نسبت هم در آمار مقطعی و نیز در روند تحولات، نرخِ طلاق، روند افزایشی داشته است.
دبیر قرارگاه جوانی و جمعیت وزارت ورزش و جوانان با بیان اینکه ما متولی امرِ برگزاری کارگاه‌های مشاوره پیش از ازدواج در کشور هستیم و در سراسر کشور سالیانه بیش از ۸ هزار کارگاه آموزشی برگزار می‌کنیم، گفت: مهم‌ترین ظرفیت در مبحث افزایش جمعیت و فرزندآوری، ازدواج است. ما هم اکنون بیش از ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار جوان در سن ازدواج (بازه سنی ۱۸ تا ۳۵ سال) داریم که اگر شرایط فراهم شود، حتما ازدواج خواهند کرد و در این میان، یکی از مهم‌ترین عواملِ تاخیر در ازدواج، پیدا نکردن گزینه مناسب است.
وی ادامه داد: ما در وزارت ورزش و جوانان دو تکلیف در ذیل قانون جوانی جمعیت داریم، تکلیف اول، اعطای مجوز به مراکز واسطه گری در حوزه ازدواج است که از هفته پیش این لینک در سایت وزارت ورزش و جوانان باز شده و دومین تکلیف حمایت از گروه‌های فعال در زمینه ازدواج، خانواده و جمعیت است. ما آماده‌ایم تا به صورت ویژه از استان مازندران و گروه‌های فعال در این حوزه حمایت به عمل بیاوریم و پایلوت طرح را در استان مازندران به مورد اجرا بگذاریم. برای شهرستان‌های مازندران نیز این آمادگی وجود دارد که در جهت حمایت از مشاوره رایگان، مجوزات لازم را برای فعالیتِ مشاورین محترم در این زمینه صادر کنیم؛ لازم به ذکر است که ما در سال گذشته ۹ میلیارد تومان از مشاوره رایگان حمایت کرده و مبلغی که امسال برای این امر اختصاص داده‌ایم در حدود ۱۶ میلیارد تومان رسیده است و این پتانسیل وجود دارد که سقف حمایتی از استان مازندران را بالاتر ببریم.
متقی فرد در پایان تصریح کرد: کمیته سامان ازدواج بیش از دو ماه است که با امضای دبیر محترم شورای عالی جوانی جمعیت در مسیر اجرایی شدن قرار گرفته است و فقط منتظرِ صدور حکم برای فرمانداران شهرستانها هستیم.

ë با ادامه روند موجود تا چهل سال آینده جمعیت استان به نصف خواهد رسید
غلامی رییس دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز با اشاره به اینکه جمعیت استان مازندران با همین روند تا چهل سال آینده به نصف خواهدرسید گفت: به این ترتیب، تا چندین سال آینده، ۴۰ درصد از جمعیت استان را سالمندان تشکیل خواهند داد.
به گفته رییس دانشگاه علوم پزشکی مازندران در ۵ سال گذشته متاسفانه با ۴۵ درصد کاهش درصد رشد جمعیت و نیز ۱۷ درصد کاهش آمار ازدواج و ۲۰ درصد افزایش نرخ طلاق مواجه بوده‌ایم.
نرخ باروری ما نیز از سال ۹۵ تاکنون ۴ دهم درصد کاهش یافته و بر این اساس در میان سی و یک استان کشور در رتبه سی‌ام جدول قرار داریم.
در رابطه با میزان باروری عمومی، شاخصِ استانی ما از میانِ ۷ هزار بانو در سنین ۱۸ تا ۳۵ سالگی در این زمینه ۳۰ می‌باشد و به عبارتی دیگر، از هر ۷ هزار خانم در سن بارداری، تنها ۳۰ بچه متولد می‌شود. بر این اساس، با این روند موجود، در سال ۱۴۵۰، به رشدِ منفی خواهیم رسید. کاهش چشمگیر آمار و بی‌رغبتی زوج‌های جوانان به فرزندآوری اکنون به عنوان یک معضل اساسی و ابرچالش در مازندران مطرح است
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران نیز گفت: دستگاه‌های خدمات‌رسان در دولت سیزدهم اقدامات خوبی برای درمان ناباروری در بین زوج‌های جوان نابارور و همچنین اعطای تسهیلات فرزندآوری ارائه دادند و در حال انجام است که باید این برنامه‌ها تداوم یابد.
روح الله سلگی در نشست کارگروه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت افزود: کاهش چشمگیر آمار و بی‌رغبتی زوج‌های جوانان به فرزندآوری اکنون به عنوان یک معضل اساسی و ابرچالش در مازندران مطرح است. وی ادامه داد: مازندران به همراه استان گیلان در قعر جدول فرزندآوری کشور قرار دارد که با آسیب شناسی دقیق باید برای رفع این چالش برنامه‌ریزی کرد. معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران خاطرنشان کرد: طبق بررسی‌های انجام شده دلیل بی‌رغبتی زوج‌های جوان به فرزندآوری در مازندران تنها مشکل معیشتی نیست بلکه از چالش فرهنگی سرچشمه می‌گیرد چراکه مهاجر پذیر بودن استان مردم این دیار را در تضاد فرهنگ‌های مختلف قرار داده است.
سلگی بیان کرد: در تابستان امسال حدود ۶۹ میلیون نفر شب گردشگر در استان اقامت داشتند که به طور حتم حجم قابل توجه تردد به مازندران در تغییر فرهنگ و کاهش نرخ فرزندآوری و افزایش طلاق و دیگر آسیب‌های اجتماعی تاثیر گذار است. وی افزود: دغدغه اساسی برای فرزندآوری در استان مشکلات فرهنگی است و باید با اتخاذ رویه‌های کارشناسی و اصلاح اقدامات نادرست گذشته در مسیر افزایش جمعیت در استان گام برداریم.