کاهش صرفه اقتصادی کشاورزی سنتی، قطعه‌قطعه شدن اراضی زراعی، نوسانات بازار محصولات و محدودیت در اشتغال پایدار غیرکشاورزی در روستاها، تمرکز امکانات درمانی، آموزشی، رفاهی و ارتباطی در مراکز شهری استان و گسترش ساخت‌وسازهای غیربومی و تغییر کاربری اراضی کشاورزی که ساختار اشتغال سنتی روستا را دگرگون ساخته از مهمترین عوامل مهاجرت است. سالخوردگی جمعیت، افت نیروی کار ماهر در بخش تولید و کشاورزی، و تضعیف حیات اقتصادی و خدماتی مناطق روستایی کم‌جمعیت مهمترین نتایج مهاجرت روستا به شهر می‌باشد و افزایش تراکم جمعیتی، فشار بر زیرساخت‌های شهری و خدمات عمومی، نوسانات بازار مسکن و گسترش بافت‌های ناکارآمد پیرامون شهرها چالش های مهم مهاجرت در شهر محسوب می‌شود.
توسعه راه ها نقش مهمی در توسعه پایدار روستا دارد
توسعه راه روستایی به‌عنوان یک زیرساخت اساسی، نقش مهمی در تحقق توسعه پایدار در مناطق روستایی ایفا می‌کند و باید با رویکردی جامع و با در نظر گرفتن ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، و زیست‌محیطی انجام شود. صاحب‌نظران بر این عقیده هستند که باید جدای از سیاست‌های کلان توسعه، به طور ویژه و مشخص به امر توسعه روستاها و ریشه کنی فقر گسترده‌ای که بر آنها حاکم است، پرداخت. ناچیز بودن درآمد جامعه روستایی در کنار کمبود امکانات اجتماعی مورد نیاز از جمله خدمات بهداشتی، آموزشی، بیمه و تامین اجتماعی، خطوط ارتباطی، امنیت، آب آشامیدنی، سوخت، برق در برخی مناطق روستایی واقعیتی غیرقابل انکار است و اگرچه بسیاری از دولت ها، برنامه‌های گسترده و پرهزینه‌ای را برای بهبود این زیرساخت‌ها انجام داده‌اند، اما شواهد نشانگر آن است که این امر به تنهایی نتوانسته است معضلات زندگی روستایی را حل کرده و آنان را از فقر برهاند و سیل مهاجرت از روستا به شهر را کاهش دهد. یکی از مهمترین شاخصه های توسعه یافتگی در هر منطقه‌ای، وجود شبکه حمل و نقل و جاده های ایمن و مناسب برای دسترسی و ارتباط با سایر مراکز مهم کشور است که به گفته بسیاری از کارشناسان تاثیر این عامل بر رشد و گسترش سایر عوامل توسعه انکار ناپذیر است و زمینه توسعه از جهات مختلف را فراهم می‌کند. مهار پیامدهای منفی این جریان نیازمند اتخاذ رویکردهای تلفیقی همچون توسعه زنجیره ارزش صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، تقویت اقتصاد گردشگری پایدار روستایی، بهبود زیرساخت‌های رفاهی و آموزشی در کانون‌های روستایی و حمایت هدفمند از تثبیت جمعیت مولد است تا تعادل جمعیتی و پایداری تولید در استان تضمین گردد. راه روستایی علاوه بر ایجاد توسعه پایدار و بهبود دسترسی به خدمات، تسهیل ارتباطات، افزایش فعالیت‌های اقتصادی، و ارتقای کیفیت زندگی را به همراه دارد و امکان دسترسی آسان‌تر به خدمات بهداشتی، آموزشی، و سایر خدمات دولتی و غیردولتی را برای روستاییان فراهم می‌کند. با بهبود ارتباطات جاده‌ای، امکان برقراری ارتباط مؤثرتر بین روستاها و شهرها و همچنین بین خود روستاها فراهم می‌شود که این امر به توسعه اقتصادی و اجتماعی کمک می‌کند.
افزایش درآمد و بهبود دسترسی به خدمات از مهاجرت پیشگیری می‌کند
دسترسی بهتر به بازار و امکان حمل و نقل محصولات کشاورزی و سایر تولیدات روستایی، باعث افزایش فعالیت‌های اقتصادی و درآمدزایی در مناطق روستایی می‌شود و با بهبود دسترسی به خدمات و تسهیل ارتباطات، کیفیت زندگی در مناطق روستایی ارتقا می‌یابد و از مهاجرت بی‌رویه به شهرها جلوگیری می‌شود. توسعه پایدار در مناطق روستایی باید با در نظر گرفتن حفظ محیط زیست و با دقت و با رعایت اصول زیست‌محیطی احداث تا از تخریب محیط زیست جلوگیری شود. راه روستایی مناسب می‌تواند دسترسی به مناطق بکر و طبیعی را تسهیل کند و به توسعه گردشگری روستایی و ایجاد اشتغال کمک کند. بی شک، روستاها در کشور ما از مناطق محروم به شمار رفته و نبود امکانات لازم با توجه به رشد روزافزون تکنولوژی و زندگی مدرن شهری طی دو یا سه دهه گذشته باعث مهاجرت بی‌رویه و گسترده روستاییان به شهرها و مناطق حاشیه‌ای آن شده که همین مساله نیز معضلات جامعه شهری ما را امروز دوچندان کرده است.
عوامل تاثیرگذار در مهاجرت معکوس
برای راه‌اندازی مهاجرت معکوس در مازندران، صرفاً ارائه زمین یا پرداخت وام کافی نیست؛ باید روستا به محل زندگی، اشتغال و درآمد پایدار تبدیل شود. حمایت از کشاورزی نوین، گلخانه‌ها، صنایع تبدیلی، بسته‌بندی محصولات، دامداری و مشاغل خانگی، سامان‌دهی اقامتگاه‌های بوم‌گردی، گردشگری کشاورزی، طبیعت‌گردی و فروش محصولات محلی با رعایت ظرفیت محیط‌زیست بسیار موثر است.
همچنین تأمین اینترنت پرسرعت، راه مناسب، آب و برق پایدار، مدرسه، مرکز بهداشت و حمل‌ونقل عمومی، حمایت از جوانان و کارآفرینان، ارائه تسهیلات کم‌بهره، آموزش مهارت، مشاوره کسب‌وکار و کمک به بازاریابی محصولات می‌تواند روستاییان را در آنجا ماندگار کند. مهاجرت معکوس باید با حفظ اراضی کشاورزی، منابع طبیعی و هویت روستا انجام شود؛ در غیر این صورت، به ویلاسازی و تخریب محیط‌زیست منجر خواهد شد. این مهاجرت زمانی پایدار خواهد بود که فرد بتواند در روستا شغل مناسب، درآمد قابل اتکا، مسکن، خدمات آموزشی و درمانی و آینده‌ای مطمئن برای خانواده خود داشته باشد.
