مائده مطهری زاده مازندران به همان اندازه که زیباست و طبیعت سرسبز و دریای آبی خزر و کوههای سربه فلک کشیده دارد، همان قدر هم کهن و تاریخمند است اما متاسفانه آنقدری که سرسبزیهایش، چشمها را گرفته است، تاریخاش راه به قلبی نبرده است. یکی از دلایلی که تاریخ مازندران، در بین مردم ایران و […]
مائده مطهری زاده
مازندران به همان اندازه که زیباست و طبیعت سرسبز و دریای آبی خزر و کوههای سربه فلک کشیده دارد، همان قدر هم کهن و تاریخمند است اما متاسفانه آنقدری که سرسبزیهایش، چشمها را گرفته است، تاریخاش راه به قلبی نبرده است.
یکی از دلایلی که تاریخ مازندران، در بین مردم ایران و حتی مردم مازندران، ناشناخته باقی مانده است، عدم توجه مسوولان امر به بناهای و اماکن تاریخی و مرمت و احیای آنهاست.
در همین کوچه پس کوچههای شهر ساری مرکز استان، چه تعداد خانه تاریخی میشناسیم که به حال خود رها شدهاند و در حالِ دست و پنجه نرم کردن با غول فراموشی و دیو نابودی هستند؟!
از بین خانههای تاریخی مرکز مازندران، خانههای تاریخی کلبادی، رمدانی، فاضلی، ناظریها، سردار جلیل و سرهنگ خان واقع در بافت تاریخی قدیمی ساری در فهرست میراث ملی ثبت شدهاند و سرنوشت دیگر خانهها نیز مبهم و نامعلوم است. تازه از بین همین خانههای تاریخی ثبت ملی شده هم تنها خانه کلبادی است که مانند یک سوگلی میدرخشد و مابقی خانهها، رونقی ندارند.
حالا استاندار مازندران در تازهترین سخنانش، از میزبانی رویدادهای فرهنگی در بناهای تاریخی مازندران خبر داد و گفت: برای حفاظت از میراث فرهنگی و بناهای تاریخی در استان باید از ظرفیت مردم بهره گرفت و حتی مدیریت این بناها را به بخش مردمی واگذار کرد.
یوسف نوری در جلسه انجمن میراث فرهنگی مازندران که در سالن جلسات اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد اظهار کرد: همانگونه که زبان یک جامعه عامل تقویت تمدن آن جامعه محسوب میشود، میراث فرهنگی و حفاظت از آن نیز از عوامل تقویت تمدن است و بر همین اساس حفظ آثار تاریخی و فرهنگی از اهمیت زیادی برخوردار است.
وی با بیان اینکه اگر نگاه تمدنی وجود نداشته باشد میراث فرهنگی حفظ نمیشود، افزود: دولت سیزدهم برنامهای را تدوین کرده که در آن به چالشهای میراث فرهنگی اشاره شده بود و در این برنامه به نبود نگاه تمدنی در گردشگری به عنوان یکی از چالشهای این حوزه اشاره شده است.
استاندار مازندران با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی ایران بنا بر حفظ این مواریث دارد و حفاظت از این بناها باید با جدیت پیگیری شود یادآور شد: رهبر معظم انقلاب هم دهه ۷۰ در بازدید از تخت جمشید فرمودند این بناها محصول سرپنجه هنرمند ایرانی است. نوری با اشاره به تاکید رهبر انقلاب بر بهرهگیری از مشارکت مردمی در شعار سال ۱۴۰۳ تصریح کرد: باید از نقش و جایگاه مشارکت مردم در حفاظت از بناهای تاریخی و میراث فرهنگی مازندران بهره گرفته شود و دیدگاه رهبری در شعار سال یعنی مردم را در همه حوزهها باید پای کار بیاوریم.
وی با بیان اینکه حفظ میراث فرهنگی با نگاه دولتی محال است افزود: انجمن میراث فرهنگی انجمنی کاملا دولتی است، اما در ماده سوم اساسنامه این انجمن به طور کامل بر نقش فعالیتهای مردمی اشاره شده است و این یعنی بهرهگیری از ظرفیت مردمی در برنامهریزی این انجمن دیده شده است.
رییس انجمن میراث فرهنگی مازندران خاطرنشان کرد: آنچه در مازندران به چشم میآید استفاده نشدن از ظرفیت مردم برای حفاظت از میراث فرهنگی و بناهای تاریخی است و هرجا اماکن فرهنگی و تاریخیمان را به صورت مردمی مدیریت کردیم نتیجه گرفتیم. نوری تصریح کرد: مازندران از ادوار مختلف تاریخی آثاری را در خود جای داده است اما مجموعه دادههای دقیقی نداریم که اطلاعات جامعی به مردم بدهد. این اقدام باید برای معرفی میراث فرهنگی و بناهای تاریخی ادوار مختلف استان انجام شود. استاندار مازندران با بیان اینکه کشورهای عربی معماری نداشتهشان را مطرح کردند و شناساندند ولی ما هنوز در این زمینه دادههای دقیقی نداریم که بتوانیم معرفی کنیم افزود: پیشنهاد میکنم در مورد بناهای تاریخی و میراثی مازندران با کمک شرکتهای دانشبنیان و دانشگاهها از طریق هوش مصنوعی طرحهای بازسازی شده ایجاد و با استفاده از بستر فضای مجازی و اینترنت به مردم معرفی شود.
نوری تصریح کرد: ما برای حفاظت از میراث فرهنگی در برخی موارد با راهبردهای اشتباه مواجه هستیم و راهبردهای اشتباه هم طبیعی است که چالشزا باشند و در مورد باغ جهانی عباسآباد نیز همین وضعیت را میبینیم که طرح مناسبی برای این باغ وجود ندارد. وی با اشاره به سفر روز گذشتهاش به رامسر خاطرنشان کرد: دیروز در رامسر به قلعه مارکوه رفتم. هیچ راهی وجود ندارد که مردم بتوانند از این قلعه بازدید کنند و وقتی برنامهریزی درستی انجام نشده نباید دیگران را مقصر بدانیم و بگوییم چرا به بناهای تاریخی ما آسیب وارد میشود.
استاندار مازندران با بیان اینکه مردم علاقهمند به بازدید بناهای تاریخی هستند، گفت: برگزاری روبدادهای فرهنگی و هنری در برخی از اماکن تاریخی یکی از راهبردهای معرفی این اماکن است که نمونه این اقدام در استانهای دیگر برگزار شد. وی اضافه کرد: میتوان حتی با دستهبندی بناها بر مبنای تاریخی با استانهای دیگر رویدادهای مشترک برگزار کرد و برگزاری این رویدادها تقویت این اماکن را در پی دارد.
نوری به ظرفیت صندوق احیا و بهرهبرداری بناهای تاریخی اشاره کرد و افزود: واگذاری این اماکن از طریق بستههای سرمایهگذاری اقدامی ضروری است و اگر برای این بناها برنامه نداشته باشید یا دیگران به فکر تملک آن میافتند یا باید شاهد تخریب آنها باشیم. وی تاکید کرد: لازم است که بستههای سرمایهگذاری برای مردم تهیه شود و البته بررسی اهلیت هم در این زمینه بسیار مهم است که یک بخش از اهلیت سرمایه و توان مالی است و بخش دیگر هم به مسائل فرهنگی ارتباط دارد، چون اینجا با یک موضوع فرهنگی مواجه هستیم.
در زمان حاضر بنا به اعلام اداره کل میراث فرهنگی مازندران مالکیت ۴۰ بنای تاریخی ثبتی در اختیار نهادها و ادارات این استان است که میراث فرهنگی نمیتواند هیچ دخل و تصرفی در این آثار داشته باشد.
طبق ماده ۹۸ قانون برنامه توسعه ششم کشور بسیاری از بناهای ثبتی در اختیار نهادهای دولتی قرار دارد و به موجب قانون باید نسبت به بازسازی و ساماندهی آنها اقدامات لازم را بعمل آورند و در استان مازندران تنها تعداد انگشت شماری از ساختمانهای تاریخی تعیین تکلیف شده و اغلب آنها همچنان بدون استفاده به حال خود رها شده اند، در حالی که این آثار تاریخی متعلق به همه مردم است و احیای آن ها باید در اولویت قرار گیرد. به اعتقاد کارشناسان تاریخی بی توجهی به تخریب و آسیب دیدگی بناهای تاریخی بی توجهی به هویت و پیشینه کشور است و ضروری است این نهادها در صیانت، حفظ و مرمت آثار تاریخی توجه ویژه داشته باشند چرا که تعلق خاطر به تاریخ هر مرز و بوم موجب هویت بخشی و اعتبار فرهنگی همگان میشود. هم اکنون ایران بیش از یک میلیون اثر تاریخی دارد که فقط ۳۵ هزار اثر آن شناخته شده است. استان مازندران دارای بیش از ۲ هزار و ۸۰۰ اثر شناسایی شده میراثی است.
