مائده مطهری زاده

هوش مصنوعی یا به عبارتی Artificial intelligence که امروزه با اصطلاح هوش مصنوعی AI نیز شناخته می‌شود، روشی نوین برای ساخت ابزارهایی هوشمند با الگوبرداری از هوش انسان می‌باشد. ابزاری که شبیه انسان فکر کند و به جای او تصمیم بگیرد. در حقیقت این فناوری همان ماشین برنامه‌نویسی شده به دست انسان است که با هدف سهولت در انجام امور روزمره طراحی شده است.
بسیاری از افراد، هوش مصنوعی را همچون رباتی در نظر می‌گیرند که به‌صورت فیزیکی قابل مشاهده می‌باشد. در حالی که در بیشتر موارد، این مفهوم در قالب پاسخی به رفتارهای انسان و برگرفته از علایق و گرایشات او ارائه می‌شود. هوش مصنوعی (هوش مصنوعی AI) شاخه‌ای گسترده از علوم کامپیوتر است و یکی از علوم میان رشته‌ای محسوب می‌شود. منظور از این مفهوم، ماشینی است که همانند انسان فکر کند و توانایی تقلید رفتار انسان را داشته باشد. چنین ماشینی می‌تواند وظایفی را انجام دهند که به هوش انسانی نیاز دارد. در سال‌های جنگ جهانی دوم، نیروهای آلمانی برای رمزنگاری و ارسال ایمن پیام، از ماشین Enigma استفاده می‌کردند. در آن زمان آلن تورینگ، ریاضیدان و دانشمند انگلیسی، در تلاش برای شکست این کدها برآمد. کمتر از یک دهه بعد و برای بار دوم، تورینگ با یک سؤال ساده تاریخ را تغییر داد: «آیا ماشین‌ها می‌توانند فکر کنند؟»
مقاله تورینگ با عنوان «محاسبات ماشینی و هوش» در سال ۱۹۵۰، و پس از آن آزمایش تورینگ، هدف اساسی و چشم‌انداز این حوزه را تعیین کردند. هوش مصنوعی، در واقع، شاخه‌ای از علوم کامپیوتر است که سعی می‌کند به این پرسش تورینگ، پاسخ مثبت دهد؛ این موضوع، تلاشی برای تکرار یا شبیه‌سازی هوش انسان در ماشین‌ها است.
استوارت راسل و پیتر نورویگ، ۲ دانشمند علوم کامپیوتر، چهار رویکرد مختلف را بررسی کردند که به‌طور تاریخی زمینه هوش مصنوعی را تعریف کرده‌اند. این رویکردها عبارتند از:
انسانی فکر کردن، منطقی فکر کردن، انسانی عمل کردن، منطقی عمل کردن.
دو ایده اول، یعنی انسانی فکر کردن و منطقی فکر کردن، مربوط به فرایندهای تفکر و استدلال هستند؛ در حالی که دو مورد بعدی (انسانی عمل کردن و منطقی عمل کردن)، با رفتار سر و کار دارند. در این رویکردها، نورویگ و راسل، بر عوامل منطقی رسیدن به بهترین نتیجه تمرکز دارند.
کاربردهای این تکنولوژی، از رتبه‌بندی صفحات وب گرفته تا طراحی لباس بر اساس سلیقه کاربران، بسیار متفاوت و گسترده است. منظور از هوش مصنوعی، ماشینی است که همانند انسان فکر کند و توانایی تقلید رفتار انسان را داشته باشد. دیدگاه‌های مختلفی پیرامون هوش مصنوعی وجود دارد. عده‌ای نسبت به این تکنولوژی بسیار خوش‌بین هستند و آن را نعمتی برای بهبود زندگی انسان‌ها می‌دانند. در مقابل، گروهی نیز هستند که معتقدند استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند برای انسان فاجعه بار باشد.
از آن جایی که تصمیماتی که توسط ماشین‌ها گرفته می‌شود بر اساس سوابق قبلی داده‌ها و مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها است، احتمال خطا در این نوع تصمیم گیری کاهش پیدا می‌کند. این موضوع، دستاورد مهمی محسوب می‌شود؛ چرا که باعث می‌شود مشکلات پیچیده‌ای که به محاسبه دشوار نیاز دارند، بدون هیچ خطایی حل شوند. مجال کمتر برای خطا و اشتباه سازمان‌های تجاری پیشرفته، برای تعامل با کاربران، از دستیارهای دیجیتال استفاده می‌کنند. این کار موجب صرفه جویی در وقت و ارائه خدمات بهتر و سریع‌تر به کاربران می‌شود. این که ماشین‌ها، فاقد هر گونه احساسی هستند، باعث می‌شود که کارآیی آن‌ها افزایش پیدا کند؛ چرا که می‌توانند در یک بازه زمانی کوتاه، تصمیم درست را بگیرند. بهترین نمونه در مورد این ویژگی، استفاده از ماشین‌ها در مراقبت‌های پزشکی است. ادغام ابزارهای هوش مصنوعی در بخش مراقبت‌های پزشکی، با به حداقل رساندن خطر تشخیص نادرست، کارایی اقدامات درمانی را بهبود می‌بخشد. در برخی شرایط خاص که ایمنی انسان‌ها به خطر می‌افتد، می‌توان از ماشین‌هایی استفاده کرد که مجهز به الگوریتم‌های از پیش تعریف شده هستند. امروزه دانشمندان از ماشین آلات پیچیده برای بررسی شرایط خاصی مانند کف اقیانوس‌ها استفاده می‌کنند. این مورد، یکی از بزرگ‌ترین محدودیت‌هایی است که هوش مصنوعی برای غلبه بر آن به انسان کمک می‌کند. اما با اینهمه، مهم است که هوش مصنوعی را چه کسی یا کسانی و با چه اهدافی به کار می‌گیرند!
در فیلم‌های تخیلی بسیاری که از قضا هالیوود با تبلیغات و حمایت‌های گسترده تولید کرده است، نشان داده شده که چگونه وقتی ربات‌ها و تکنولوژی‌های جدید بدستِ افراد تبهکار و جنایتکاران جنگی می‌افتد، برای پیشبرد اهداف ضدبشری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به طور مثال، در همین جنگ غزه و لبنان، رژیم صهیونیستی اسراییل، بارها و بارها از این تکنولوژی، برای از میان برداشتنِ مهره‌های تاثیرگذارِ جبهه مقابل، یعنی حماس و حزب‌الله بهره برده است و همین نمونه واقعی نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به همان اندازه که می‌تواند مفید و کاربردی بوده و برای استفاده‌های صلح آمیز و نجات بشریت بکار گرفته شود، به همان میزان هم می‌تواند مخرب و نابودکننده بوده و برای موارد غیرصلح آمیز و نابودی انسان‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
ایران نیز مانند کشورهای دیگر سعی دارد از این تکنولوژی جدید برای اهدافِ مسالمت آمیز خود بهره ببرد و اساتید و دانشگاه‌های زیادی مشغول کار بر روی هوش مصنوعی هستند.
استاندار مازندران نیز در روزهای گذشته با بیان این‌که کارهای ارزشمندی در خصوص هوش مصنوعی در این استان آغاز شد، گفت: همه طرح‌های بزرگ استان پیش از اجرا باید پیوست هوش مصنوعی داشته باشند.
یوسف نوری در دومین همایش بین‌المللی هوش مصنوعی و فناوری‌های آینده‌نگر در دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل اظهار کرد: همچنان که طرح‌های بزرگ اقتصادی و زیرساختی این استان باید پیوست محیط زیستی داشته باشد، پیوست هوش مصنوعی هم از جمله این ضرورت‌ها است.
وی گفت: با توجه به فعالیت‌های خوب دانشگاه‌های مازندران، این استان باید در بخش هوش مصنوعی به جایگاه‌های ممتازی دست پیدا کند.
نوری با بیان این‌که یکی از دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب قرار گرفتن ایران در باشگاه ۱۰ کشور برتر در هوش مصنوعی است، اظهار کرد: همه دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی باید از ظرفیت دانشگاه‌های استان در بخش هوش مصنوعی بهره‌مند شوند.
استاندار مازندران افزود: برگزاری چنین همایش‌هایی برای معرفی ظرفیت‌ها و آسیب‌های هوش مصنوعی بسیار مهم و اثربخش است.
نوری با اشاره به اینکه استانداری مازندران با استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی اقدامات موثری را در دست اجرا دارد، گفت: بهره‌مندی از این ظرفیت در پاسخ به مطالب‌های ارباب رجوع توسط هوش مصنوعی انجام می‌شود. وی ادامه داد: برنامه‌ریزی در این استان باید به گونه‌ای باشد که در بخش هوش مصنوعی همانند فناوری‌های اطلاعاتی مازندران از استان‌های پیش رو در کشور باشد.
این مقام مسوول تصریح کرد: با توجه به این که مازندران در بخش تولید محصولات کشاورزی از جایگاه مهمی در کشور برخوردار است این فناوری‌ها می‌تواند در افزایش کیفیت اثربخش باشد.
مازندران با دار بودن دانشگاه های معتبر و صاحب نام همچون دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، دانشگاه مازندران، دانشگاه علم و فناوری بهشهر، دانشگاه تخصصی فناوری های نوین آمل و فعالیت ۲ دانشگاه مستقل علوم پزشکی مازندران و بابل به همراه استادان برجسته این دانشگاه های که از جمله دانشمندان برتر زیر یک درصد تا ۲ درصد جهان به شمار می‌روند از ظرفیت های مهم بهره مندی از دانش هوش مصنوعی در این خطه از شمال هستند.
دانشگاه های مازندران در سالهای اخیر با برگزاری همایش های شهرستانی، استانی و ملی بر ضرورت بهره مندی از فناوری هوش مصنوعی برای توسعه استان تاکید کردند.
برخی از این دانشگاه ها همانند دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با راه اندازی و چاپ مجله های علمی و پژوهشی در این حوزه فعالیت های خوبی از خود بر جای گذاشتند.
نخبگان دانشگاهی مازندران با بهره مندی از دانش هوش مصنوعی طرح های بزرگ ملی را در دست اجرا دارند که برخی از آنها تکمیل و در حال بهره برداری هستند. صنایع فولاد، مواد غذایی، کشاورزی و صنعت از جمله طرح های کلانی هستند که نخبگان دانشگاهی این استان در این حوزه با بهره مندی از ظرفیت هوش مصنوعی به دستاوردهای خوبی رسیدند.
در یک سال اخیر اقدامات موثری برای معرفی قابلیت های هوش مصنوعی برای افکار عمومی انجام شد که همه مردم با دانش هوش مصنوعی آشنا شوند.
نخبگان دانشگاهی که با احداث اولین شهر هوشمند ایران در سال گذشته تحصین همگان را برانگیخته بودند با عزمی جدی تر از گذشته مصمم به بهره مندی از ظرفیت فناوری های نوظهور همانند هوش مصنوعی هستند. در این شهر هوشمند که در بابل احداث شده بود با استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی، بابل به تصویر کشیده شد و در این شهر هوشمند بناهای تاریخی و میراثی بابل از جایگاه ممتازی برخوردار بودند. همچنین دانشجویان نخبه کشور، آرزوی های خود را برای آینده بابل در این شهرهوشمند به تصویر کشیدند که چگونه می توان با فناوری های نوین و بهره مندی سازه های ممتاز برای توسعه و پیشرفت شهر خود استفاده کرد. انجام همه این برنامه ها به منظور تمرین نخبگان و شهروندان در جهت بهره مندی از ظرفیت های بسیار بالای هوش مصنوعی در زندگی اجتماعی است. مازندران در تلاش است با فراهم کردن زیر ساخت‌های لازم برای دستیابی به استانی هوشمند با گسترش فیبر فوری، اینترنت پر سرعت و استفاده از فناوری های نوین به همراه تعامل سازنده با نخبگان دانشگاهی از جمله استان های پیش رو در زمینه هوش مصنوعی باشد.