این روزها صفِ نانواییها بلند است اما از نان خبری نیست یا اگر هم هست کم هست! معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعیِ استاندار مازندران، در سخنانش، نانواییهای متخلف را عامل ایجاد صفهای طولانی در نانواییها دانسته است. معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران با بیان دستور جدید به فرمانداران گفت: سهمیه آرد نانواییهای متخلف […]
این روزها صفِ نانواییها بلند است اما از نان خبری نیست یا اگر هم هست کم هست!
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعیِ استاندار مازندران، در سخنانش، نانواییهای متخلف را عامل ایجاد صفهای طولانی در نانواییها دانسته است.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران با بیان دستور جدید به فرمانداران گفت: سهمیه آرد نانواییهای متخلف در اختیار نانواییهای متعهد قرار گیرد.
روحالله سلگی با بیان اینکه برخی افرادِ سودجو، آرد یارانهای خبازی را در بازار به صورت آزاد میفروشند، فرمانداران را متولی وضعیت آرد و نان هر شهرستان معرفی کرد.
وی تاکید کرد: به دلیل فصل گردشگری، سهمیه آرد نانواییهای مناطق گردشگرپذیر براساس تقاضا افزایش مییابد.
وفایی نژاد، مدیر کل غله مازندران هم با اشاره به آغاز برداشت گندم و ذخیره کافی آرد در استان، تفاوت ۱۲ برابری آرد یارانهای در نانواییها نسبت به آرد باقیمت آزاد را عامل سودجویی نانواییهای متخلف عنوان کرد.
موسوی سرپرست معاونت نظارت و بازرسی صمت هم با اشاره به بازرسی از ۵ هزار واحد خبازی گفت: ۶۰۰ پرونده برای نانواییهای متخلف در استان به دلیل فروش آرد در بازار آزاد و تعطیلی خودسرانه تشکیل شد.
مسالهی صفوف طولانی نانواییها و کمبودِ نان به رغمِ عرضهی مناسبِ آرد، بعد از گرانیهای یکباره اخیر و آزادسازی نرخِ اقلام اساسی هر از گاهی خبرساز میشود.
این روزها در بسیاری از محلههای تهران و البته سایر استانها و شهرستانها در برخی ساعات صفهای طولانی در اغلب نانواییها شکل میگیرد، برخی میگویند تقاضای خرید نان افزایش یافته است اما عدهای مدعی هستند نانوایان این روزها کمتر پخت میکنند.
در ابتدای شکل گیری این صفها که همزمان شده بود با «اجرای طرح اصلاح یارانهها» برخی میگفتند مردم فکر میکنند یارانه نان سنتی هم تغییر میکند و بیش از نیاز خرید انجام میدهند که حداقل برای چند روزی نان ارزان بخورند و این موجب تشکیل صف شده است، اما در ادامه مسوولان بارها و بارها اعلام کردند که فعلا دولت دست به یارانه نان سنتی نمیزند یعنی نان گران نمیشود اما این گفته مسوولان هم موجب کاهش صفهای نانواییها نشد.
واقعیت ماجرا
۷ اردیبهشت امسال بود که دولت یارانه آرد صنف و صنعت را حذف کرد و نرخ این نوع آرد از کیلویی ۲۵۰۰ تومان به کیلویی ۱۶۰۰۰ تومان افزایش یافت، یعنی اکنون نرخ آرد بخش صنف و صنعت بیش از ۶ برابر شده است، بخش نانوایی سنتی و آزاد پز هم آرد را به صورت یارانهای و نیمه یارانهای به ترتیب کیلویی ۶۰۰ و ۹۰۰ تومان دریافت میکنند یعنی اختلاف قیمتی حداقل ۱۵ هزار تومان در هر کیلو با آرد صنعتی وجود دارد.
این اختلاف قیمتی به حدی زیاد است که نانواها بخش زیادی از آرد سنتی یارانهدار را به بخش صنعت، شیرینی پزها و کارخانههای تولید بیسکوئیت میفروشند، بخشی از نانواییها بخشی از سهمیه آرد خود را میفروشند و مقداری را میپزند، ساعت کاریشان را کم کردهاند و به این دلیل صف خرید مردم طولانیتر شده است.
برخی نانواها که هر کیسه آرد یارانهای را حدود ۴۰ هزار تومان از شرکت بازرگانی دولتی میگیرند تا ۶۰۰ هزار تومان به شیرینی پزها و دیگر صنفهای صنعتی میفروشند، حساب کنید صنف نانوانی سنتی که روزانه ۱۰ تا ۱۵ کیسه سهمیه آرد دارد اگر ۷ کیسه به نرخ آزاد بفروشد ۴ میلیون تنها از محل فروش سود میکند، سود از محل پخت نان هم جای خود دارد. یعنی با یک حساب سر انگشتی فروش آرد برای آنها بیشتر از پخت نان سود دارد.
بنابراین برخی از نانواها بخشی از آرد یارانهای را به نرخ آزاد میفروشند و بخشی از آن را پخت میکنند که ردی هم برای بازرسی نگذاشته باشند که نتیجه چنین عملی تشکیل صفهای طولانی و دست خالی برگشتن تعدادی از مردم از نانواییها است.
پیش از این مدیر صنف پخت نان صنعتی که نخواست نامش فاش شود گفته بود:« هر کیسه آرد ۴۰ کیلویی را از نانواییهای سنتی ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان میخریم.»
در اینباره یک نانوا هم میگوید:« در صورت پخت نان هر کیسه آرد ۳۰۰ هزار تومان دخل دارد ولی اگر حتی ۴۰۰ هزار تومان هم بفروشد سود بیشتری میکند و زحمتی هم برایش نکشیده است.»
فروش آرد در بازار آزاد چرا قطع نشد و ادامه یافت
دولت با این توضیح که فروش بازار آزاد، قاچاق و صادرات آرد در کشور وجود دارد و حذف یارانه آن مانع این مسائل خواهد شد، یارانه نان صنعتی را حذف کرد و قرار شد یارانه نان سنتی را هم در آینده حذف کند اما همین موضوع عاملی شد که به خاطر اختلاف قیمت آردی که در نانواییها باید پخته شود به سمت بخش صنعت میرود.
آنطور که مسوولان میگویند دولت فعلا قصدی برای حذف یارانه آرد سنتی ندارد چون بارها گفته که نان و دارو از این موضوع استثنا است و این دو قلم کالا گران نمیشود.
مسعود میرکاظمی رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور در اینباره میگوید:«دولت فعلا نمیخواهد یارانه نان سنتی را حذف کند، طرح آزمایشی را در استان زنجان شروع کرده و اگر این طرح موفق باشد به سایر استانها تعمیم خواهد داد.»
اکنون دو بخش وجود دارد که هر دو از آرد استفاده میکنند و قیمت در یک بخش که سنتی پزها هستند هر کیلو آرد ۶۵۰ تومان و در بخش صنعت کیلویی ۱۶ هزار تومان است و این اختلاف قیمت، اشتهای زیادی را برای برخی سودجویان ایجاد خواهد کرد، سالانه ۲ تا ۲٫۵ میلیون تُن آرد فقط در بخش صنعت مصرف داریم که اگر فکری به حال آن نشود جریان آرد یارانه به طور غیر رسمی ادامه مییابد و همان هدر رفتن یارانه تکرار خواهد شد.
برای مدیریت بازار چه
باید کرد؟
به عقیده کارشناسان، دولت اگر قصدی برای حذف یارانه نان سنتی نداشت باید به یارانه بخش صنعت هم دست نمیزد، اکنون ضرورت دارد یارانه آرد سنتی هم حذف شود در غیر این صورت جریان آرد یارانهای به سمت صنعت به طور غیرقانونی ادامه خواهد یافت؛ یا باید دولت نظارتهای تعزیراتی را به حدی تقویت کند که لااقل در این زمان گذار برای تصمیم قطعی دولت، فروش آرد در بازار آزاد و یا قاچاق انجام نشده و عامل صفهای طولانی نان هم نشود.
آردهایی که از انبارهای
بی نام و نشان سر در میآورند
اما مسئله به این سادگی نیست، دستهای پنهانی هستند که این آردها را حتی از مرزها خارج میکنند، آردی که در نانواییها گم میشود از انبارهای بی نام و نشان سر در میآورد و نهایتا یا در بازار آزاد به قیمت ۱۰ برابر و یا به کشورها همسایه خیلی بیشتر از ۱۰ برابر و تا کیسهای یک میلیون تومان به فروش میرود.
به استناد گزارش صدا و سیما از یکی از انبارهایی که کشف شده است و طبق گزارش بازرسان تا ۱۱۰۰ کیسه آرد در یکی از همین انبارها احتکار شده است. این آردها همان آردی که باید در نانواییها پخت میشد و سر سفره مردم میآمد.
در این انبارها از همه جای کشور آرد وجود دارد و نشان میدهد که سود جویان برایش فرقی نمیکرده که از کجا آرد تهیه کنند و فقط برایشان منافع مالی حتی از بریدن نان مردم، مهم بوده است.
بازرس این انبار مکشوفه میگوید:« ارزش این آردها ۷۳ میلیون تومان است و پس از اینکه قیمتها یکشبه ۱۰ برابر شد ۷۰۰ میلیون تومان به جیب میزنند، اینها بازی با سفره و نان مردم است که همه از جیب مردم برداشته میشود.»
چهره قانی بازرس سازمان صنعت میگوید: هر نانوایی در سطح شهر ماهانه ۱۸۰ میلیون تومان هزینه دارد و ۹۰ هزار نانوایی در سطح کشور داریم، این یارانهای که به آرد داده میشود، از جیب مردم به جیب این شبکه فساد در آرد میرود.
این رقم که حدود ۱۶۲۰۰ میلیارد تومان است، در قالب یارانهدهی ناعادلانه و توزیع نامناسب هدر
میرود و یا به عبارتی از جیب مردم برداشته میشود.
قاچاق آرد یارانهای ایران به همسایگان غرب و شرق
گزارشهایی وجود دارد که همین آرد یارانهای به کشورهای همسایه از جمله پاکستان، عراق و ترکیه قاچاق میشود، اختلاف شدید قیمتی نرخ دولتی با آزادِ آرد، عامل قاچاق است.
دلایل اختلاف قیمت هم اینگونه است نخست اینکه قیمت آرد به دلیل پرداخت یارانه، در داخل کشور بسیار کم است، نکته دوم قیمتهای جهانی روز به روز افزایش یافته و در یک سال اخیر قیمت گندم جهانی ۱۲۳ درصد رشد داشته است، سوم اینکه وضعیت خشکسالی و تغییرات آب و هوایی موجب شده است که تولید در کشورها کمتر شود، نکته چهارم اینکه بحران کووید ۱۹ و جنگ بین روسیه و اوکراین موجب شده کشورها ذخایر خود را بیشتر کنند، مثلا چین نیمی از گندم صادراتی جهان را در انبارهای خود ذخیره کرده است.
در بررسی دقیقتر تلاش شد وضعیت آرد و نان در پاکستان را به نقل از رسانهها این کشور بررسی شود.
رسانههای محلی پاکستان گزارش دادهاند، آرد تولید شده در ایالت پنجاب این کشور به ایالت خیبرپختونخوا و سایر مناطق نرسیده و ذخایر آرد در چندین منطقه در حال تمام شدن است.
رامبل گال، رییس انجمن تاجران آرد ایالت خیبرپختونخوا هشدار داد، پاکستان طی چند روز آینده با بحران آرد مواجه خواهد شد، زیرا ذخایر این محصول رو به اتمام است.
اکسپرس تریبیون رسانه پاکستانی گزارش داد، قیمت ۲۰ کیلوگرم آرد در پاکستان ۱۰۰ روپیه افزایش یافته و به ۱۴۰۰ روپیه رسیده است.
وی هشدار داد، اگر دولت پاکستان نتواند موضوع آرد را حل کند، این کشور به زودی با بحران آرد مواجه خواهد شد.
کشورهای منطقه مثل جاروبرقی گندم ایران را به خود میکشند
همه این عوامل باعث شده که کشورهای همسایه به تعبیر وزیر جهاد کشاورزی مانند یک جاروبرقی کالاهای اساسی از جمله گندم ایران را به سمت خود بکشند.
* افزایش قاچاق از کشور به روایت آمار
در اینباره سردار اشتری فرمانده نیروی انتظامی چند روز پیش اعلام کرد: سال گذشته بیش از ۳۵۰ هزار تن آرد یارانهای قاچاق کشف شد که نسبت به مدت مشابه قبل بیش از ۲۰۰۰ درصد افزایش یافته است.
شرکت بازرگانی دولتی هم اعلام کرده است: قاچاق آرد به کشورهای همسایه به شدت افزایش یافته است و دلالان با خرید آرد یارانهای از صنایع، اقدام به فروش آن در مرز پاکستان به دو برابر و در مرز ترکیه به سه برابر قیمتی که دولت در اختیار صنایع قرار میداد، میکردند.
ترفندهای فروش آرد
در داخل
بنابراین گزارش از سوی دیگر اختلاف قیمت آرد در داخل کشور هم که سه نرخ وجود دارد (آرد یارانهای نانوایی، آرد نانوایی آزادپز و آرد صنعتی) عاملی برای فروش آرد یارانهای شده است.
هر کیلو گندم وارداتی برای کشور حدود ۱۳ هزار تومان تمام میشود، اما کیلویی ۶۵۰ تومان به نانواهای دولتی، کیلویی ۹۰۰ تومان به نانواهای آزادپز و هر کیلو ۱۶۰۰۰ تومان به صنایع غذایی تحویل میشود.
مدیر یک کارخانه آرد که نخواست نامش فاش شود، در اینباره میگوید: نانوایان که آرد یارانهای میگیرند، به دو حالت آرد را به ما میفروشند، یا به جای آرد پول به نرخ آزاد از ما میگیرند و یا آرد خود را به ما میدهند و ما پس از تعویض کیسه که ظاهر دولتی دارد، به نرخ آزاد میفروشیم.
بنابراین گزارش وقتی آرد ۳ نرخی باشد و کماکان آرد یارانهای هم داشته باشیم قطعا فساد برای دستیابی به این آرد یارانهای و کسب منافع مالی زیاد از محل فروش آزاد آن شکل میگیرد.
