استان مازندران، در صف مقدم تولید غذای کشور قرار دارد و سالها است با رنج کشاورزان و باغداران، موفق میشود بخش قابل توجهی از اقلام غذایی را هم برای ساکنان مناطق شهری و هم برای مردم دیگر استانهای کشور تأمین کند اما با توجه به شرایط خاص جوی زمستان ۱۴۰۲ و همچنین خطای بزرگی که در انحراف آب رودخانه «اسبهرو»، -سرشاخه اصلی رود تجن- رخ داد، بهنظر میرسد تابستانِ بعدی، بیآب و مرگآور باشد.
بیآب از این منظر که امروز که دهم دی است و باید شاهد بارش یک یا دو برف سنگین در نواحی مرکزی و شرقی استان بهویژه در ارتفاعات میبودیم، چنین اتفاقی نیفتاده و حتی دمای هوای این روزها بیشتر به فروردین شباهت دارد. این وضعیت البته از پیامدها و تبعات «گرمایش جهانی» و «تغییرات اقلیم» است که تا امروز کارشناسان، بارها هشدار دادند و مدیران که خود را «علامه دهر» میدانند و شأن خود را بسیار بالاتر از آن میبینند که به نظرات کارشناسان، توجه کنند، گامی برنداشتند و اقدامی در جهت اصلاح رویهها نکردند.
در ایام نوروز که «محمدحسن نامی» رییس مدیریت بحران کشور کنار «سیدمحمود حسینیپور» و مدیران ارشد استان گفت: با تغییرات شدید آب و هوایی و اقلیمی در مازندران روبهرو هستیم و اگر توجه ویژهای به منطقه نشود در ۱۵ سال آینده شاهد بیابانی شدن مازندران، گیلان و گلستان خواهیم بود، بسیاری از همین مدیران در دل خود به این هشدار خندیدند و احتمالاً آن را ادعایی نسنجیده و سختگیرانه دانستند.
پیشبینی برخی کارشناسان حوزه اقلیم برای سه استان شمالی این است که این اتفاق بسیار نزدیکتر از ۱۵ سال آینده محقق خواهد شد و بهعنوان شاهدی بر مدعای خود، تابستان پیشِ رو را مثال میزنند.
این افراد باور دارند تابستان ۱۴۰۳ تابستانی خشک و مرگآور خواهد بود به شکلی که بسیاری از کشاورزان و باغداران آب برای کشت و زرع خود و بسیاری از شهروندان عادی آب برای شرب پیدا نخواهند کرد.
یکی از این کارشناسان بر این باور است که خطر بسیار جدی بود اما با اقدام مدیران سمنانی مبنی بر انحراف آب «اسبهرو» به سمت شهرهای استان خود، خطر شکلی عملی به خود گرفته است و از قوه به فعل درآمد.
جای تعجب نیست اما جای تأسف است که مدیران و نمایندگان مازندران و در رأس همه «جهاد کشاورزی» که بزرگترین استفادهکننده آب و «آب منطقهای» که بزرگترین تأمینکننده آب در مازندران هستند نسبت به این اقدام، سکوت کردند مانند همه سالهایی که ما در همین صفحه نسبت به سد فینسک هشدار دادیم و آنان به دروغ گفتند سد فینسک احداث نخواهد شد.
رودخانه «اسبهرو» تأمینکننده حدود ۵۵ درصد آب رودخانه تجن و مخزن پشت سد شهید رجایی است و با این اتفاقی که توسط مدیران سمنان و با دستودلبازی مدیران و نمایندگان مازندران، رقم خورد و همچنین خودداری آسمان از بارش برف، تردیدی نداریم که وضعیت آبی در مرکز و شرق مازندران هماکنون از مرز هشدار عبور کرده است ضمن اینکه تولید برق در این سد هم کاهش شدید خواهد داشت. مدیران جهاد کشاورزی مازندران نیز درخصوص کشتهای جایگزین و مدیریت منابع آب در کشاورزی نیز هیچ ایدهای ندارند و کاملاً روشن است که هشداری که رییس مدیریت بحران کشور داد، محقق خواهد شد و بخشهای بزرگی از استان مازندران به سمت بیابانی شدن پیش خواهد رفت. وزیر کشور نیز چند روز قبل درخصوص خشک شدن دریای خزر هشدار داد و اگر این اتفاق در حد چند متر دیگر، رخ دهد، بسیاری از منابع آب زیرزمینی استان نیز از دسترس خارج خواهد شد و این به معنای قطع آب شرب بسیاری از شهرها و روستاها در سه استان مازندران، گیلان و گلستان است. در یکی از کتابهای کهن ادبیات فارسی ضربالمثلی به عربی آمده که ترجمهاش به این مضمون است که زمانی که انسانهای زیرک، قبل از وقوع حوادث تلخ، آن را حدس میزنند و تدبیر میکنند اما پس از وقوع آن حوادث، چه افراد زیرک، چه افراد عادی و حتی دیوانگان همه متوجه آن خواهند شد. به نظر میرسد ما به چنین موقعیتی بسیار نزدیک هستیم که یک بحران در حال نزدیک شدن به ماست، سایه این بحران را همه میبینند اما کاری نمیکنند.
