سرویس فرهنگی وقتی صحبت از استان مازندران میشود در کنار چشماندازهایی مثل دریا، جنگل و کوههای سربهفلککشیده صنایع دستی ارزشمند این استان هم جایگاه ویژهای در بین گردشگران دارد. در تمام شهرهای ایران صنایع دستی گوناگونی وجود دارد که با آدابورسوم آن شهر مرتبط است. تهیه سوغاتی و یادگاری از شهرهای مختلف یکی از بخشهای […]
سرویس فرهنگی
وقتی صحبت از استان مازندران میشود در کنار چشماندازهایی مثل دریا، جنگل و کوههای سربهفلککشیده صنایع دستی ارزشمند این استان هم جایگاه ویژهای در بین گردشگران دارد. در تمام شهرهای ایران صنایع دستی گوناگونی وجود دارد که با آدابورسوم آن شهر مرتبط است. تهیه سوغاتی و یادگاری از شهرهای مختلف یکی از بخشهای جذاب سفر است و صنایع دستی آن شهر یکی از بهترین گزینهها برای خرید.
از صنایع دستی موجود در استان مازندران میتوان به قالی بافی، گلیم بافی، جاجیمچه بافی، بافت گلیچه، چوقا، شمد و ملحفه، سوزن دوزی، رنگرزی و چاپ سنتی سفالگری و سرامیک سازی، فرآوردههای پوست و چرم، هنرهای مرتبط با فلز، هنرهای مرتبط با چوب، حصیر بافی، طراحی سنتی و نگارگری، صحافی و جلدسازی سنتی، صنایع دستی دریایی عروسکسازی اشاره کرد. قالی بافی و گلیم بافی از رشتههای اصلی و اساسی مازندران نیست ولی در استان بافته میشود.
حالا یک خبر خوشحالکننده در این باره وجود دارد که قطعا مایه مسرت فعالان بخش صنایع دستی مازندران را فراهم خواهد آورد و آن هم، انتخاب دو شهر و یک روستا در مازندران برای ثبت ملی به عنوان شهر و روستای جاجیم، گلیج و حصیر بافی ایران است. گوینده این خبر، برزگر مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: شهر آلاشت به عنوان شهر جاجیم ایران، شهر بهشهر به عنوان شهر گلیج ایران و روستای درزی کلای بابل به عنوان روستای حصیربافی به وزارت میراث فرهنگی پیشنهاد شده است.
او افزود: در مراسمی که ۱۹ و ۲۰ دی ماه امسال در مازندران برگزار میشود تلاش خواهد شد این عناوین به ثبت برسد. برزگر ادامه: در تلاش هستیم تا روستای سلیم آباد تنکابن که به عنوان روستای سفال ایران معرفی شده است را ثبت جهانی کنیم.
حصیربافی در روستای درزی کلای بابل
گالیبافی «حصیربافی» در روستاهای مازندران پیشهای خانگی و عادی بود و در تمام خانهها رواج داشت، اما امروز کمتر خانهای بوی حصیر و ساز و برگش را میدهد و کمتر کسی دست بر تار و پود حصیر میبندد.
هنر گالی بافی «حصیربافی» که شامل بافتن رشتههای گیاه گالی به یکدیگر است. از آن محصولات بسیار متنوعی چون سبد، زنبیل، کلاه، فرش، زیرانداز، پردههای حصیری، کیف، سفره، گلدان و غیره تولید میشود.
روستای درزیکلا آخوندی پایین از توابع شهرستان بابل، کاندیدا روستای ملی گالی بافی میباشد. اکثریت ساکنین این روستا به این حرفه مسلط و جزو مشاغل خانگی آنها محسوب میشود که این هنر را از پدرانشان به ارث بردند.
جاجیم بافی در روستای آلاشت
برخی از شهرهای مازندران از حیث برخورداری صنایع کهن، درخور شایستگیهایی برای ثبت ملی هنر یا صنایعدستی میشوند. وقتی نام «جاجیم» آن زیرانداز دستبافت با تار و پودی از پشم یا پنبه به میان میآید، ذهنها به سمت شهر کوهستانی آلاشت در سوادکوه میرود. شهری با آب و هوای منحصر به فرد که صدای «کِرچال» و «کوبه» در آن پُر نَوا، طنینانداز است و هنوز در کارگاه جاجیمبافی این شهر، صدای زیبای بافته شدن کهنترین صنایع دستی مازندران، به گوش میرسد.
«جاجیم» صنایع دستی که هنوز در کوهستان سوادکوه نفس میکشد، سالها قبل در فهرست صنایع دستی قرار و ثبت ملی شد و اکنون مدتهاست که شهر آلاشت، نامزد ثبت «شهر ملی جاجیم» شده و به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور، معرفی گردید تا با انجام پیش نیازها، این اتفاق بزرگ و ملی بوقوع بپیوندد.
گلیج بافی در بهشهر
دی ماه سال گذشته بود که رئیس وقتِ اداره صنایع دستی، میراث فرهنگی و گردشگری بهشهر از رونمایی از تمبر گلیج بافی در بهشهر خبر داده بود.
قادری ضمنِ رونمایی از تمبر گلیج بافی در پارک ملت بهشهر گفت: صنعت گلیج بافی قدمت ۶ هزارساله در بهشهر دارد و این قدمت از بقایای به جامانده از گذشتگان در غار هوتو مشخص است. گلیج بافی هنری زیبا در شهرستان بهشهر است که کمی شبیه گلیم بافی اما متفاوتتر از آن است و به نوعی شبیه بافتن پارچه با دستگاه است. هم اکنون با توجه به توسعه این هنر و استقبال افراد یک هزار هنرمند گلیج باف در بهشهر شناسایی شدهاند که ۵۰۰ نفر این هنرمندان فعال هستند.
سفالگری در سلیم آباد تنکابن
روستای سلیم آباد از روستاهای بخش مرکزی تنکابن است که دارای جاذبههای طبیعی و گردشگری فراوانی است، اما دلیل اصلی شهرتش، حفظ سنت سفالگری در طی بیش از یک قرن و در چند نسل پیاپی است. سلیم آباد اولین روستای ملی سفال در استان مازندران است و در مجموعه ۱۸ روستای ملی سفال ایران نیز قرار دارد. سال گذشته بود که روستای سلیمآباد تنکابن با برگزاری جشن ثبت به عنوان روستای ملی سفال به جمع روستاهای ملی سفال ایران پیوست و در مسیر ثبت جهانی قرار گرفت. جشن ثبت ملی روستای سلیمآباد تنکابن به عنوان روستای ملی سفال با حضور مدیرکل و معاونان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مازندران، مسئولان شهرستان تنکابن و اهالی روستای سلیمآباد و تعدادی از هنرمندان صنایع دستی این شهرستان در دهکده سفال سلیمآباد با اهدای لوح ثبت ملی روستا برگزار شد و سلیمآباد به عنوان نخستین روستای ملی سفال در مازندران و یکی از ۱۸ روستای ملی سفال معرفی شد.
بیمه نبودن صنعتگران و کمبود مواد اولیه چالش جدی صنایع دستی
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران با بیان اینکه ۷۰ رشته صنایع دستی در استان فعال است، گفت: ۷۵۰۰ هنرمند صنایع دستی در مازندران فعال هستند که ۲۶۰۰ نفر آنان بیمه هستند و با رایزنیها که با استانداری شده است تلاش میشود ۴۹۰۰ صنعتگر دیگر نیز زیر پوشش تامین اجتماعی شوند. برزگر تهیه مواد اولیه را دغدغه دیگر هنرمندان صنایع دستی اعلام کرد و افزود: به دنبال ایجاد چرخه از تولید تا بازاریابی هستیم و در همین راستا کمیته تخصصی با حضور نخبگان دانشگاهی نیز تشکیل شده است تا با شبکه سازی تولیدات به شکل انبوه دربیاید و همین شبکه نیز به فروش برسد. او افزود: این اقدام حداکثر یک سال زمان میبرد. مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران گفت: ۹۳ هنرمند استان تاکنون مهر اصالت ملی دریافت کرده اند که تلاش میشود این تعداد ۳ برابر شود. او افزود: ۱۳ اثر صنایع دستی مازندران نیز در یونسکو ثبت شده اند و مهر اصالت دریافت کردند.
