سرویس اجتماعی متأسفانه همیشه اخباری از نقاط مختلف کشور به گوشمان میرسد که حیات وحش از طرف افرادی دچار نابودی میشود و به خطر میافتد. شاید یکی از مهمترین علتهای چنین اتفاقاتی ناآگاهی انسانها از اهمیت حیات وحش برای محیط زیست و زندگی مردم باشد. شاید مهمترین وظیفه ما در حفاظت از محیط زیست این […]
سرویس اجتماعی
متأسفانه همیشه اخباری از نقاط مختلف کشور به گوشمان میرسد که حیات وحش از طرف افرادی دچار نابودی میشود و به خطر میافتد.
شاید یکی از مهمترین علتهای چنین اتفاقاتی ناآگاهی انسانها از اهمیت حیات وحش برای محیط زیست و زندگی مردم باشد. شاید مهمترین وظیفه ما در حفاظت از محیط زیست این باشد که در گام اول آگاهی مردم را نسبت به اهمیت حیات وحش افزایش دهیم.
حیاتوحش، بخشی از سیستم پیچیده بومسازهگانی (اکوسیستمهایی) است که در افزایش بهرهوری و پایداری بومسازهها نقش اساسی دارد و انسان برای تأمین آب، غذا، ارزشهای زیباییشناختی و فعالیتهای تفریحی خود به آن وابسته است. اما چگونه؟ اگر چرخه حیات، زنجیره حیات و یا هرم بومشناسی را درنظر بگیریم در واقع این حیاتوحش هست که باعث پایداری بومسازهها و چرخههای مواد و انرژی میشود. به روشهایی همچون تنظیم جمعیتها، گردهافشانی، پراکنش و کاشت بذرها، کنترل موجودات بیماریزا، حفظ پاکیزگی محیط با لاشهخواری حیوانات اهلی و وحشی، شخم زدن خاک، افزایش هوا دهی خاک، افزایش نفوذپذیری آب در خاک، بهبود تشکیل هوموس، تنظیم تراکم موادمعدنی و غیره. به طور مثال، وقتی نسل گونه شکارگری از بین میرود جمعیت جانوران دیگر که طعمه آن جانور بودند افزایش مییابند. این مطلب همان است که داروین در سال ۱۸۷۲ بیان داشت که بدون استثنا هر جفت موجود زنده چنان که از طریق محیط اطراف و دیگر جانداران کنترل نشود، جمعیتاش به حدی افزایش مییابد، که زمین بهزودی مملو از بچههای آنها میگردد.
این افزایش جمعیتِ سایر گونهها، باعث برهم خوردن تعادل طبیعی شده و خسارتهای دیگر و شدیدتری را بهوجود میآورد.
مثلا با انقراض پلنگ، جمعیت گراز افزایش یافته و بهعنوان آفتی به زمینهای کشاورزی و باغها حملهور میشود. این خسارت میتواند گاهی چنان شدید باشد که کشاورز را مجبور به رهاسازی زمین و مهاجرت به شهرها کند و بهدنبال آن، مشکلات شهرنشینی را زیاد و همچنین در اثر این مهاجرت، آسیبهای فراوان دیگری به آن تازه مهاجر وارد میشود.
تخریب زیستگاه مهمترین علت نابودی حیات وحش
مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست کشور طی روزهای گذشته در سفری که اخیرا به مازندران داشته است، اظهار داشت: بزرگترین عامل نابودی حیات وحش تخریب زیستگاهها است که همه وظیفه داریم زیستگاهها و هم گونههای جانوری را حفاظت کنیم.
غلامرضا ابدالی که به منظور شرکت در آیین افتتاح کلینیک تخصصی درمان حیات وحش غرب مازندران، مستقر در اداره حفاظت محیط زیست چالوس به مازندران سفر کرده بود، از اصل ۵۰ قانون اساسی گفت و ادامه داد که حفظ محیط زیست وظیفه همگانی است و این یعنی مردم برای حفاظت از محیط زیست مشارکت کنند و رویکرد سازمان هم همین است که اصلی دارد به اسم حفاظت مشارکتی تا مردم بیایند شریک شوند.
وی اضافه کرد: اگر برای تک تک درختان و گونههای جانوری در کشور یک فرد گماشته شوند وقتی که پشتیبانی مردم را نداشته باشیم موفق نخواهیم شد. ابدالی گفت: از مردم میخواهیم که برای حفاظت از محیط زیست مطالبه گری داشته باشند البته خدا را شکر این جوشش در کشور شکل گرفته است و ما وظیفه داریم برای حفاظت از گونهها و جمعیتهای جانوری زیستگاههای آنان را حفاظت کنیم. ابدالی با تاکید بر اینکه گونههای جانوری باید در زیستگاههای اصلی خویش حفاظت شوند، تصریح کرد: بنابراین در کنار حفاظت از محیط زیست باید مشارکت مردم را در این امر مهم بیش از پیش جدی بگیریم. مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست کشور گفت: ما باید در حفاظت از گونههای حیات وحش بکوشیم تا شرمنده نسلهای آینده نباشیم . به گفته این مسوول سازمان حفاظت محیط زیست ایران تنها کشوری است که دولت میخواهد به تنهایی محیط زیستش را حفاظت کند که نمیتواند چون این عرصهها متعلق به همه است. ابدالی اضافه کرد: طبق برنامه ریزیهای انجام شده در نظر داریم در پنج نقطه کشور کلینیک درمان حیات وحش منطقهای ایجاد شود که آغاز شده است و این کلینک غرب مازندران علاوه بر شهرستانهای غرب مازندران استان همجوار را میتواند پوشش دهد. به گفته مسوولان امر برای مجموعه کلینک تخصصی درمان حیات وحش غرب مازندران و خانه محیط زیست یک میلیارد تومان اعتبار از منابع ملی و محلی هزینه شده است.
انتقال چهار گونه حیات وحش به طبیعت برای نخستین بار در کشور
همچنین برای نخستین بار در کشور چهار گونه حیات وحش شامل گور خر، گوزن زرد و آهوی دشت مغان به طبیعت معرفی شدند.
غلامرضا ابدالی مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم بهره برداری از خانه محیط زیست و کلینیک درمان حیات وحش چالوس گفت: انتقال گورخر از کرمان، رهاسازی آهوی دشت مغان و انتقال گوزن زرد از سایت ایلام و رهاسازی در منطقه دز ازجمله گونههای معرفی شده هستند. او با بیان اینکه عرصه جغرافیایی کشور پناهگاه گونههای بسیار ارزشمند همچون یوزپلنگ آسیایی و گورخر است، افزود: زیستگاههای طبیعی کشور قابلیت بسیار بالایی دارند و امیدواریم این نعمت و امانت الهی را به درستی به آیندگان بسپاریم. ابدالی ادامه داد: محیط زیست کشور با داشتن ۵۳۵گونه پرنده، ۲۹۷گونه پستاندار، ۲۲۱خزنده، ۱۶۰گونه آبزی آبهای داخلی و ۷۶۰آبزیان آبهای ساحلی دارای تنوع زیستی غنی است. مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست گفت: حیات وحش باید حفظ شود و تکثیر در اسارت یوزپلنگ آسیایی که منجر به تولد فیروز شد در این راستا صورت گرفت. ابدالی افزود: سازمان حفاظت محیط زیست در پنج نقطه کشور کلینیک حیات وحش ایجاد میکند تا نیازهای درمانی و تیمارگری حیات وحش انجام شود عطاء… کاویان مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران نیز در این مراسم گفت: در شش ماه گذشته در استان مازندران هیچ کلینیک درمانی و تیمار حیات وحش نداشتهایم و به دلیل تعارضات بسیار زیاد حیات وحش با جوامع انسانی، کاهش زنجیره غذایی، ورود به زیستگاه طبیعی و ساخت و ساز غیرمجاز سبب آسیب به حیات وحش شده است.
او با اشاره به حادثه پلنگ در قائمشهر، افزود: این یک اتفاق نادر در عرصه محیط زیست کشور بود که ما این تهدید را تبدیل به فرصت کردیم و با پیگیریهایی که ازسوی سازمان حفاظت محیط زیست انجام گرفت توانستیم کلینیک حیات وحش در استان راه اندازی نمائیم. مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران همچنین با بیان اینکه دو کلینیک درمانی حیات وحش در شهرستانهای ساری و چالوس افتتاح شدهاند ادامه داد: یک میلیارد تومان برای راه اندازی این دو کلینیک هزینه شده است. کاویان در پایان گفت: از پنج رودخانه حفاظت شده کشور دو رودخانه در شهرستان چالوس و یک رودخانه در آمل جریان دارد و رودخانه چالوس به دلیل زیست گونه خاص ماهی قزل آلای خال قرمز دارای اهمیت است.
اهمیت حیات وحش انکارناپذیر است
نمیتوان این مسئله را انکار کرد که حیات وحش یکی از جاذبههای طبیعی و گردشگری هر منطقه جغرافیایی است. حیات وحش علاوه بر زیبایی و جذابیتی که برای هر منطقهای ایجاد میکند به همین نسبت میتواند گردشگرانی را برای تفریح جذب کند. حیات وحش بهترین گزینه برای سپری کردن اوقات فراغت است. تحقیقات نشان داده افرادی که در مناطقی با جاذبهها و حیات وحش طبیعی زندگی میکنند به لحاظ روانی و جسمی سالمتر از افرادی هستند که در مناطقی که از حیات وحش کمتری برخوردار است زندگی میکنند. سالهای سال است که انسانها علاوه بر تأمین منابع غذایی خود از داروهایی که برای درمان امراض مختلف مفید است از طبیعت استفاده می کنند. علاوه بر اینکه از حیات وحش و محیط زیست برای تهیه داروهای شیمیایی استفاده میشود، برای تهیه داروهای سنتی و در زمینه طب قدیمی نیز بسیار کاربرد دارد. در نهایت لازم است بدانیم مواردِ گفته شده در این گزارش، تنها یک هزارم اهمیت حیات وحش در جنبههای مختلف زندگی بشر است. بنابراین جا دارد نگاهی عمیقتر و مسئولانهتر به حیات وحش و محیطزیست اطرافمان داشته باشیم.
