عبور ۳۷ میلیون خودرو از محورهای پرپیچوخم و کوهستانی مازندران، یعنی تحمیل استهلاکی بیرحمانه بر شریانهایی که ظرفیت اسمی آنها متعلق به دههها پیش است. پرسش اصلی این نیست که چرا مردم سفر میکنند؛ پرسش استراتژیک این است که چرا استانی با این حجم از خدماترسانی در ابعاد ملی، همچنان با منطق و بودجههای استانی و قطرهچکانی اداره و نگهداری میشود؟ محورهای مواصلاتی هراز، سوادکوه، کندوان و کیاسر، گلوگاههای اتصال مرکز کشور به شمال هستند. اما تفاوت بنیادین راههای مازندران با سایر شاهراههای مواصلاتی کشور در توپوگرافی پیچیده، رطوبت دائمی، شیبهای تند و خطر همیشگی رانش زمین و ریزش سنگ است. وقتی ۳۷ میلیون تردد روی چنین بستری ثبت میشود، استهلاک جادهها تصاعدی بالا میرود. هزینه ترمیم هر کیلومتر آسفالت در اقلیم مرطوب مازندران چندین برابر مناطق خشک و کویری است؛ زیرسازیها به دلیل بار ترافیکی سنگین و جریانهای آبهای سطحی مدام نشست میکنند و ابنیه فنی، پلها و تونلها در معرض خستگی سازهای زودرس قرار میگیرند. حقیقت تلخ این است که بودجههای نگهداری راههای استان، حتی کفاف خطکشی، نصب علائم هشداردهنده و بهسازی نقاط حادثهخیز موجود را هم نمیدهد، چه رسد به ارتقای بنیادین مشخصات فنی راهها.
جریان سیلآسای خودروها در مبادی ورودی، ترافیک را به عنوان یک پدیده درونشهری به دورافتادهترین معابر بینشهری و روستایی استان تزریق کرده است. در روزهای پیک سفر، زندگی روزمره شهروندان بومی فلج میشود؛ دسترسی به خدمات اورژانس و درمانی با اختلال جدی مواجه میگردد و سیستم توزیع سوخت، نان و ارزاق عمومی دچار شوک تقاضا میشود.
مدیریت ترافیک در مازندران سالهاست که از مرحله مهندسی ترافیک به مرحله مدیریت بحران و مسدودسازی موقت رسیده است. یکطرفه کردنهای مداوم جادههای کندوان و هراز نه یک راهحل مدرن، بلکه اعترافی آشکار به ناتوانی هندسی شبکه راهها در پاسخ به تقاضای همزمان رفتوبرگشت است. این راهکار اورژانسی، زندگی ساکنان حاشیه جادهها و کسبوکارهای بومی را به گروگان میگیرد و شریانهای فرعی را نیز به بنبستهای متحرک بدل میسازد.
ایمنی جادهای ترکیبی از سه ضلع انسان، خودرو و راه است. در شرایطی که خودروسازی داخلی کارنامه مشخصی در مقاومت و استانداردهای ایمنی دارد، کیفیت راه آخرین خط دفاعی برای حفاظت از جان مسافران است. در جادههایی که ۳۷ میلیون خودرو در هفت ماه از آنها عبور میکنند، فقدان نیوجرسیهای استاندارد، روشنایی ناکافی در مه شدید و نقاط کور آشکار، به معنای بازی با جان هزاران انسان است.
آمار تلفات و جرحیهای تصادفات در محورهای مازندران، بار سنگینی بر دوش نظام سلامت، بیمهها و روان جامعه میگذارد. هر پیچ اصلاحنشده در محورهای کوهستانی یا هر تقاطع غیراستاندارد در کمربندیهای ساحلی، پتانسیل تبدیل شدن به یک فاجعه انسانی را دارد. ارتقای ایمنی در این محورها نیازمند سرمایهگذاری جسورانه در نصب سامانههای هوشمند پایش، بهسازی قوسها، احداث گالریهای ضدریزش و نصب حفاظهای بتنی یکپارچه است؛ اقداماتی که با تخصیصهای سالانه و خرد دستگاههای اجرایی دههها به طول میانجامد.
مازندران بار ترافیکی تردد دهها میلیون مسافر را تحمل میکند، زباله، تخریب زیستمحیطی و استهلاک زیرساختها را میپذیرد، اما از منافع ارزشافزوده این اقتصاد عظیم کمترین بهره را میبرد. بخش عمدهای از این ترددها در قالب سفرهای غیربرنامهریزیشده، با اسکانهای موقت چادری یا در ویلاهای شخصی بدون پرداخت عوارض شهری و جادهای انجام میگیرد.
در کجای جهان یک استان وظیفه دارد شبکه مواصلاتی با کلاس بینالمللی برای ۳۷ میلیون تردد مسافر نگهداری کند، در حالی که منابع درآمدی پایداری نظیر عوارض هوشمند جادهای، عوارض اقامت توریستی، و سهم مشخص از مالیاتهای ملی به حساب توسعه و نوسازی زیرساختهای همان منطقه واریز نمیشود؟ مازندران به یک معبر بیپایان تبدیل شده، بیآنکه حق عبور واقعی برای جبران تخریبهایش دریافت کند.
ثبت ۳۷ میلیون تردد در هفت ماه، زنگ هشداری جدی برای تصمیمگیران حوزه راه و شهرسازی، سازمان برنامه و بودجه و سیاستگذاران کلان کشور است. زمان آن رسیده که تعارفات آماری را کنار بگذارید.
مازندران نباید قربانی دسترسی آسان پایتخت و سایر استانها به طبیعت شمال شود. اگر امروز اعتبارات لازم برای احیای راهها، تثبیت دیوارهها و رفع نقاط حادثهخیز اختصاص نیابد، در آیندهای نزدیک نه تنها تردد ۳۷ میلیونی مختل خواهد شد، بلکه هزینه بازسازی شریانهای فروریخته، دهها برابر ارقام مورد نیاز امروز خواهد بود.
ثبت بیش از ۳۷ میلیون تردد ۷ ماه نخست در محورهای مازندران
محسن محمدنژاد، مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای مازندران، اظهار کرد: بر اساس اطلاعات ثبتشده در ۱۱۸ سامانه تردد شمار مستقر در محورهای مواصلاتی استان مازندران از ابتدای امسال تا پایان مهرماه، بیش از ۳۷ میلیون و ۳۳ هزار تردد انواع وسایل نقلیه در مبادی ورودی و خروجی مازندران به ثبت رسید. وی به آمار ترددهای بیناستانی در مهرماه اشاره کرد و افزود: در این ماه، بیش از ۴ میلیون و ۸۴۸ هزار تردد در محورهای ورودی و خروجی استان ثبت شده است.
مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای مازندران بیان کرد: این نشاندهنده حجم قابل توجه رفتوآمد در شبکه راههای ارتباطی مازندران است. محمدنژاد گفت: مجموع ترددهای بیناستانی ثبتشده در هفت ماهه امسال در مقایسه با مدت مشابه پارسال بیش از ۵ درصد افزایش داشته است.
وی عنوان کرد: موضوعی که ضرورت توجه مستمر به نگهداری راهها، ارتقای ایمنی تردد و مدیریت ترافیک در محورهای مواصلاتی استان را دوچندان میکند.
مدیرکل راهداری و حملونقل جادهای مازندران افزود: پایش مستمر وضعیت تردد در محورهای استان از طریق سامانههای هوشمند ادامه دارد و این سامانهها، نقش مهمی در تحلیل جریان ترافیک، برنامهریزی برای ارائه خدمات مطلوبتر به کاربران جادهای و ارتقای ایمنی سفرها دارند.


















