نمی‌شود تخمین زد چه تعداد سگ‌های ولگرد در مازندران وجود دارند، اما از افزایش آمارِ سگ گزیدگی‌ها مشخص است که این تعداد اصلا کم نیست.
روزی نیست که در خبرگزاری‌ها مورد یا مواردی از سگ گزیدگی و حمله سگ به مردم به خصوص کودکان درج و ثبت نشود و این نشان از تبدیل شدنِ این معضل به بحران دارد.
در ابتدا شهرداری‌ها و دهیار‌ی‌ها را مسوول جمع آوری این سگ‌های مزاحم می‌دانستند و شهرداری‌ها و دهیاری‌ها هم با بیان اینکه جمع آوری و عقیم سازی و بردن سگ‌ها به پناهگاه، نیاز به بودجه قابل ملاحظه‌ای دارد و درآمد دهیاری‌ها و شهرداری‌ها کفافِ این کار را نمی‌دهد، از زیر بار مسوولیت، شانه خالی کردند؛ اما امروز که این بحران، روز به روز ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده و تعداد بیشتری از مردم را درگیر تبعات تلخ آن کرده است، نمی‌شود به راحتی از کنار آن گذشت؛ خصوصا آنکه طبق گفته مسوولان بهداشت کشوری و استانی، از آنجا که واکسن هاری از خارج، وارد می‌شود، بودجه‌ای سنگین‌تر از جمع آوری و عقیم سازی و ساخت پناهگاه برای سگ‌های ولگرد، روی دستِ دولت گذاشته است!
همین روز گذشته مدیر شبکه بهداشتِ قائمشهر با اشاره به افزایش تعداد سگ گزیدگی در این شهرستان گفت:‌ روزانه پنج تا ۱۰ نفر بر اثر گزش حیوانات به بیمارستان مراجعه می‌کنند تا اقدامات درمانی لازم برای ابتلا به بیماری هاری را انجام دهند.
نصرالله رشیدی افزود: اکثر موارد گزش حیوانات در شهرستان قائمشهر مربوط به سگ‌هایی است که به عنوان سگ خانگی در منازل نگهداری می‌شوند.
وی ادامه داد:‌ تمام موارد گزش حیوانات می‌بایست با مراجعه به مرکز واکسیناسیون هاری که در بیمارستان رازی قائمشهر مستقر است واکسن موردنظر را تزریق کنند تا از ابتلای احتمالی به بیماری کشنده هاری جلوگیری شود. مدیر شبکه بهداشت و درمان قائمشهر با توجه به اینکه تزریق واکسن هاری در نخستین ساعات گزش از اهمیت بالایی برخودار است، عنوان کرد:‌ مرکز واکسیناسیون هاری به صورت ۲۴ ساعته در این بیمارستان مشغول ارائه خدمات است تا افراد دسترسی همیشگی و لازم به این خدمات را داشته باشند. وی ادامه داد:‌ تعداد گزش حیوانات در این شهرستان و دیگر نقاط کشور بالاست اما خوشبختانه تاکنون موردی از ابتلا به هاری و فوت و یا حوادثی فراتر از مصدومیت ناشی از گزش در قائمشهر نداشتیم.
رئیس شبکه بهداشت تنکابن هم طی روزهای گذشته، از افزایش ۲۱ درصدی سگ‌گزیدگی در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد و گفت: با وجود هزینه بالای دولت در تامین واکسن و سرُم هاری، به دلیل ناآگاهی یا کم‌توجهی به هشدارها درباره اقدامات درمانی مربوط به پس از حیوان‌گزیدگی متاسفانه همچنان شاهد مواردی معدود از وقوع مرگ ناشی از هاری هستیم.
سید عالیه علوی ضمن ابراز نگرانی از افزایش آمار حیوان‌گزیدگی و بی‌توجهی به انجام خدمات درمانی از سوی افراد و همچنین استمرار بلاتکلیف ماندن معضل سگ‌های بلاصاحب در این شهرستان، اظهار کرد: نیمه نخست سال ۱۴۰۳ تعداد سگ‌گزیدگی‌های ثبت شده شهرستان تنکابن ۱۲۱۳ مورد بود که این آمار در نیمه نخست سال جاری با ۲۱ درصد افزایش به ۱۴۷۰ مورد رسید. این یعنی افزایش در تعداد سگ‌گزیدگی‌ها به وضوح نیاز به تدابیر جدید برای آگاه‌سازی جامعه و همچنین جمع‌اوری سگ‌های ولگرد را نشان می‌دهد.
وی تصریح کرد: اگرچه بیشترین میزان سگ‌گزیدگی مربوط به سگ‌های خانگی است؛ اما عمده مرگ‌های ناشی از سگ‌گزیدگی و هاری مربوط به سگ‌های بلاصاحب است.
این مسوول، درباره آمار کلی حیوان‌گزیدگی در تنکابن نیز گفت: به طور کلی در سال گذشته ۳ هزار و ۵۲۷ مورد حیوان گزیدگی در این شهرستان ثبت شد که از این تعداد ۱۵۴۴ مورد در۶ ماه نخست سال ۱۴۰۳ رخ داد. اما در نیمه نخست سال جاری ۲ هزار ۷۹ حیوان‌گزیدگی در تنکابن ثبت شد که افزایش حدود ۳۴ درصدی حیوان‌گزیدگی در این شهرستان طی ۶ ماه اخیر نسبت به مدت مشابه سال قبل را نشان می‌دهد. رئیس شبکه بهداشت تنکابن از ۲ هزار و ۷۹ حیوان‌گزیدگی ثبت شده در تنکابن طی نیمه نخست سال جاری، ۱۴۷۰ مورد مربوط به سگ‌گزیدگی است که معادل ۷۰ درصد آمار حیوان‌گزیدگی ۶ ماه اخیر در تنکابن است.

هزینه‌های بالای واکسیناسیون و سرم ضد هاری
او درباره خدمات درمانی مربوط به هاری در جامعه اظهار کرد: دولت هزینه زیادی برای مقابله با بیماری‌های ناشی از حیوان‌گزیدگی انجام می‌دهد. هزینه هر نوبت واکسن ضد هاری حدود ۳.۶ یورو و هزینه سرم ضد هاری حدود ۲۰ یورو است. با توجه به نیاز هر فرد به دریافت سه دوره واکسیناسیون، برای درمان هر فرد به‌طور متوسط بالغ بر ۸۰ یورو هزینه‌های درمان می‌شود.
علوی خاطرنشان کرد: فقط در سال گذشته، دولت نزدیک به ۴۰ میلیارد ریال برای تأمین سرم و واکسن در تنکابن هزینه کرد. اما با وجود رایگان بودن ارائه این خدمات، برخی از بیماران پس از حیوان‌گزیدگی از مراجعه به بیمارستان و دریافت خدمات درمانی ویژه خودداری می‌کنند.
رئیس شبکه بهداشت تنکابن خاطرنشان کرد: در حالی که مرکز درمان پیشگیری هاری شهرستان تنکابن به‌طور ۲۴ ساعته فعال است و خدمات رایگان واکسیناسیون و سرم ضد هاری را ارائه می‌دهد، همچنان شاهد مرگ‌های ناشی از هاری هستیم.
علوی ادامه داد: پارسال ۲ مورد مرگ ناشی از حیوان‌گزیدگی در این شهرستان گزارش شد و در سال ۱۴۰۴ نیز یک مورد مرگ بر اثر حیوان‌گزیدگی داشتیم. متاسفانه این مرگ‌ها بر اثر سهل‌انگاری حیوان‌گزیدگی و مراجعه نکردن به مراکز درمانی و تأخیر در درمان رخ می‌دهد.
دستورالعمل کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد سال‌هاست در ستاد مرکزی کنترل جمعیت حیوانات ناقل بیماری به انسان در سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور تصویب و جهت اجرا از سوی شهرداری‌ها و دهیاری‌های سراسر کشور به استانداری‌ها ابلاغ شده و با وجود اینکه متولی اصلی این موضوع شهرداری است اما هنوز روی کاغذ باقی مانده است و بسیاری از محلات کرمانشاه از جمله محلات کم برخوردار دوچندان با این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند. براساس دستورالعمل کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد پس از جمع‌آوری سگ‌های ولگرد از سطح شهر و روستا و انتقال آن‌ها به قفس نگهداری موقت در مرکز نگهداری، عملیات معاینه، تشخیص و تفکیک سگ‌های اصیل و سگ‌های آلوده زیر نظر دامپزشک انجام می‌شود و سگ‌های ولگرد آلوده و غیر مفید از سگ‌های اصیل مفید تفکیک و سگ‌های مفید توسط دامپزشک واکسیناسیون و قرنطینه شده، پس از طی دوره قرنطینه، نصب قلاده و شناسنامه‌دار کردن سگ به مراکز یا افراد متقاضی پس از دریافت تعهد از آنها در خصوص نگهداری مناسب حیوان و عدم رهاسازی، انجام دوره‌ای معاینات و مراقبت‌های بهداشتی لازم تحویل می‌شود و سگ‌هایی که به عنوان سگ گله به افراد واگذار می‌شود قبل از واگذاری توسط دامپزشک عقیم‌سازی خواهند شد اما وضعیت موجود نشان می‌دهد این فرایند در مازندران اجرا نشده است. بیماری هاری که بعد از سگ گزیدگی به فرد منتقل می‌شود، نوعی بیماری ویروسی است که از بزاق حیوان هار و محل گازگرفتگی وارد بدن شده و موجب مرگ می‌شود لذا مردم باید گزش و گاز گرفتگی حیوانات را اعم از اهلی و وحشی جدی بگیرند چراکه هرگونه سهل انگاری اعم از مراجعه دیرهنگام یا مراجعه نکردن به مراکز بهداشتی در این زمینه ممکن است منجر به بروز بیماری هاری و مرگ شود.
پرسه سگ‌های ولگرد در شهرها مازندران سالهاست به معضلی جدی و آسیب زا برای شهروندان این خطه از شمال کشور است به طوری که مدیرکل پزشکی قانونی مازندران چندی پیش اعلام کرد که طی سال گذشته ۱۶۳ مصدوم ناشی از سگ‌گزیدگی برای بررسی صدمات و جراحات به این نهاد مراجعه کردند که این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۲، افزایش ۳۳ درصد را نشان می‌دهد.