دلایل اصلی رخ دادن سکته مغزی عبارتند از، فشار خون بالا، غلظت خون و چربی خون بالا، مشکلات قلبی و عروقی و مشکلات خونی، چاقی و عدم تحرک، مصرف دخانیات و الکل زیاد، فشارهای روانی و افسردگی و اضطراب، رژیم غذایی ناسالم، قند خون بالا و دیابت است.
سکته مغزی زمانی رخ میدهد که به دلیل لخته خون در رگهای خونرسانی مغزی (سکته مغزی ایسکمیک) و یا پارگی رگهای خونرسانی مغز (سکته مغزی هموراژیک) خونرسانی به یک ناحیه از مغز مختل شود و در اثر عدم خونرسانی به یک ناحیه از مغز، اکسیژن و مواد مغذی به سلولهای مغزی نرسد و سلولهای مغزی دچار آسیب و یا حتی مرگ شوند. در صورت آسیب و مرگ سلولهای مغزی عملکردهای بدن دچار اختلال میشود. یک متخصص مغز و اعصاب در همین رابطه با بیان اینکه متوسط سن ابتلا به سکته مغزی در ایران حدود ۱۰ سال پایینتر از میانگین جهانی است، گفت: در حالی که نرخ جهانی سکته مغزی حدود ۱۰۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است، این رقم در ایران به ۱۵۰ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر میرسد که نشان دهنده ضرورت توجه فوری به این معضل سلامتی است.
حسن رضایی با بیان اینکه سکته مغزی هنگامی رخ میدهد که جریان خون به بخشی از مغز قطع میشود، توضیح داد: این قطع خونرسانی میتواند ناشی از انسداد عروق مغزی به وسیله لخته خون و یا پارگی رگ خونی و خونریزی در مغز باشد. در هر دو حالت، سلولهای مغزی به سرعت در اثر کمبود اکسیژن و مواد مغذی آسیب دیده و میمیرند. این متخصص مغز و اعصاب در ادامه به تشریح نشانههای هشداردهنده سکته مغزی پرداخت و گفت: علائم سکته مغزی معمولاً ناگهانی ظاهر میشوند. ضعف یا بیحسی ناگهانی در یک طرف صورت، دست یا پا، اختلال ناگهانی در تکلم یا درک کلام، تاری ناگهانی دید به ویژه در یک چشم، سرگیجه شدید و عدم تعادل ناگهانی و سردرد ناگهانی و بسیار شدید از مهمترین علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند. رضایی در ادامه به عوامل خطر قابل کنترل سکته مغزی اشاره کرد و گفت: فشار خون بالا مهمترین عامل خطر سکته مغزی است. دیابت، چربی خون بالا، استعمال دخانیات، چاقی و کمتحرکی، مصرف الکل، استرس مزمن و بیماریهای قلبی از دیگر عوامل خطر مهم هستند. فروه رمضانزاده متخصص مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی بابل نیز در این باره گفت: سن بروز سکته مغزی در ایران بهطور میانگین ۱۰ سال کمتر از متوسط جهانی است؛ بهطوری که در حالی میانگین سنی سکته مغزی در دنیا حدود ۷۵ تا ۸۰ سال است. در کشور ما این میانگین بین ۶۵ تا ۷۰ سال برآورد میشود. این متخصص اظهار داشت: اختلاف دهساله میانگین سنی بروز سکته مغزی در ایران نسبت به آمار جهانی، موضوعی نگرانکننده است. وی ادامه داد: در ۴.۵ ساعت نخست پس از بروز سکته مغزی، بافت مغزی هنوز زنده است و در این بازه زمانی میتوان با درمانهای مناسب از مرگ سلولهای مغزی جلوگیری کرد. رمضان زاده افزود: هر دقیقه تأخیر در درمان، به از بین رفتن میلیونها سلول مغزی منجر میشود؛ بهگونهای که در هر دقیقه میتوان تا ۲ میلیون سلول مغزی را با اقدام سریع نجات داد. وی گفت: از سال ۱۳۹۵ برنامه ملی ۷۲۴ با هدف ارائه خدمات شبانهروزی به بیماران سکته مغزی در بیمارستانهای منتخب کشور راهاندازی شده است.
روزانه سه نفر در استان دچار سکته مغزی میشوند
مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز با ابراز نگرانی از روند افزایشی آمار سکته مغزی در این استان، از فعالسازی شش مرکز تخصصی برای ارائه خدمات به این بیماران خبر داد.
داوود صیادیان در حاشیه بازدید از بخش تخصصی مغز و اعصاب بیمارستان امام خمینی(ره) آمل با اشاره به اینکه سکته مغزی دومین علت مرگومیر در جهان، ایران و مازندران محسوب میشود، اظهار کرد: در حال حاضر بهطور میانگین روزانه حدود سه نفر در استان دچار سکته مغزی میشوند.
وی تصریح کرد: در ۶ ماه نخست امسال ۴۶۲ مورد سکته مغزی به مراکز درمانی استان مراجعه کردند که از این تعداد تنها ۱۲۸ مورد در محدوده «زمان طلایی» (کمتر از چهار ساعت و نیم) به مراکز درمانی رسیدند و برای ۷۳ مورد نیز تزریق داروی ترامبولیز انجام شد. مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی مازندران، فشارخون بالا، قند خون، چربی، وزن بالا و کمتحرکی را از مهمترین عوامل بروز سکته مغزی برشمرد و شناخت علائم هشداردهنده را حیاتی خواند. صیادیان افزود: علائمی مانند افت ناگهانی حرکت و قدرت در یک سمت بدن، اختلال تکلم، کجی صورت و عدم تعادل بهصورت ناگهانی در فرد بروز میکند. وی با اشاره به شعار امسال روز جهانی سکته مغزی، آگاهی اطرافیان بیمار و انتقال سریع فرد به مرکز درمانی در زمان طلایی را سرنوشتساز دانست و گفت: حفظ خونسردی بیمار و همراهان و تماس فوری با ۱۱۵ در صورت مشاهده علائم، بسیار حائز اهمیت است. صیادیان به اقدامات دانشگاه علوم پزشکی مازندران برای بهبود خدمات اشاره و خاطرنشان کرد: هماکنون شش مرکز تخصصی درمان سکته مغزی در شهرهای ساری، بهشهر، قائمشهر، آمل، چالوس و تنکابن فعال شدهاند.
وی افزود: دو بخش ویژه سکته مغزی نیز در بیمارستانهای بوعلی ساری و امام خمینی(ره) آمل بهصورت تخصصی خدمات ارائه میدهند. برای این بیماران «کد ۷۲۴» تعریف شده که به معنای آمادگی ارائه خدمات در هفت روز هفته و ۲۴ ساعت شبانهروز است. وی در پایان تأکید کرد: دانشگاه علوم پزشکی مازندران در تلاش است تا دسترسی به این خدمات تخصصی را در سایر شهرهای استان نیز گسترش دهد. در جوامع امروزی به دلیل سبک زندگی ناسالم، آلودگی هوا، استرس و فشارهای روانی زیاد، رژیم غذایی ناسالم، بی تحرکی و چاقی، افزایش مصرف دخانیات و مشروبات الکلی، عوارض داروها و یک سری واکسنها و افزایش بیماریهای قلبی و عروقی، آمار سکته مغزی بسیار زیاد شده است. از این رو پزشکان برای جلوگیری از ابتلا به سکته مغزی به افراد توصیه میکنند که موارد گفته شده در بالا را کنترل و درمان کنند تا دچار سکته مغزی نشوند.
- نویسنده : مائده مطهری زاده
