وجود بیش از ۵ هزار هکتار بافت ناکارآمد در مازندران که البته از بهترین نقاط شهرهای استان محسوب میشود پتانسیل بالایی برای ساخت مسکن دارد. طرح مسکن مهر در ابتدا در قالب بند د تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۳۸۶ آغاز شد و سپس بر مبنای قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، به صورت پیوسته در دستور کار قرار گرفت.
البته ذکر این نکته نیز ضروری است که این طرح که در حقیقت شامل اجاره بلند مدت زمین جهت احداث مسکن است، در طرح جامع مسکن نیز پیشنهاد شد اما حجم پیشنهاد شده در آن طرح بسیار کمتر بود. مبنای اصلی مسکن مهر بر این امر مبتنی بود که ارزش زمین، بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده مسکن را به خود اختصاص میدهد. این سهم در کل کشور در دوره ۳۵ ساله برابر ۴۰ درصد و در دهه اخیر برابر ۴۵ درصد بودهاست. بنابراین با حذف یا کاهش ارزش زمین از هزینه تمام شده مسکن، میتوان تا حدود زیادی هزینه مسکن را کاهش داد. اما نکاتی که در این میان در نظر گرفته نشدهارزش زمین در استانها و شهرهای مختلف دارای اختلافاتی فاحش است. به عبارت دیگر ارزش زمین در کلانشهرها رقم بسیار بالایی دارد و به همین دلیل مسکن مهر در کلانشهرها (در حقیقت شهرهای جدید مجاور کلانشهرها) جوابگو بوده و البته این امر خود موجب افزایش تمایل به مهاجرت به این شهرها شد. در مازندران و شهرهای مختلف نیز ارزش زمین بسیار زیاد بوده و به دلیل کشاورزی بودن زمینها محدویتهای زیادی جهت تهیه زمین وجود دارد و باید این محدودیتها را در اجرای طرحهای مسکن لحاظ کرد. پروژههای مسکن مهر مشکلات جدی در عرصه اقتصاد ملی، مدیریت شهری، برنامهریزی توسعه شهری و … ایجاد کرده است. اماپیشنهاد طرح مسکن خود مالکی به دولت وقت از سوی مسئولان مازندرانی و تسهیلات کم بهره و مناسب آن زمان و مشوقهای موجود موجب رونق مسکن در مازندران شده بود. طبق اعلام رسمی اداره کل راه و شهر سازی مازندران سهم اجرای مسکن مهر در این استان ۵۷ هزار و ۳۵۱ واحد که از این تعداد ۴۰ هزار واحد در قالب مسکن مهر خود مالک بود یعنی اینکه افراد با داشتن زمین برای ساخت از تسهیلات مسکن مهر با کارمزد پایین برخوردار میشدند. البته باید خاطر نشان کرد بیش از ۲۴ هزار واحد از این واحدها در بافتهای ناکارآمد و سکونتگاههای غیر رسمی ساخته شده که به دلیل خودمالکی بودن آن همگی در آن زمان به بهرهبرداری رسید.به سرانجام نرسیدن بخش بیشتری از طرحهای مسکن مهر بهویژه در مازندران اندر خم مسائل مربوط به تامین زمین، گرانی مصالح و تامین زیر ساختهای لازم از قبیل فاضلاب قرار گرفت به طوری که تاخیر و تعلل در اجرای برخی از این طرحها به حدود یک دهه رسید.در تمامی شهرهای مازندران ساختمانهای چند طبقه و بدقوارهای به نام مسکن مهر و ملی قد کشیدهاند که نه فقط سرپناهی برای مردم نشده، بلکه با گذشت چند سال درد و رنج مضاعفی را برای متقاضیان فراهم کرده است اما در همان مقطع حمایت ویژه در بافت فرسوده و فرهنگ سازی مناسب رونق بسیاری به ساخت مسکن در مازندران داد. شرایط زمین در استانهای شمالی شد مسئولان نگاههای خود را به سمت بازآفرینی بافتهای فرسوده معطوف نموده تا با یک تیر دو نشان زد.با وجود بسیار ارزشمند بودن زمین در بافتهای فرسوده شهرهای مازندران ساخت مسکن رونق چندانی در آن ندارد، ارزشمند از این جهت که تمامی زیرساختهای لازم جهت ساخت مسکن در این محدوده وجود دارد. عدم تخصیص تسهیلات لازم و درخور به سازندگان بزرگترین معضل این بخش محسوب می شود، البته باید پیچ و تابهای اداری را نیز به این مشکل اضافه کرد. در این رابطه عبدالرضا گلپایگانی مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران اشاره کرد که در شهرهای شمالی به دلیل کمبود زمین مشکلات شهرسازی مشترک است و البته معطل ماندن متقاضیان دریافت تسهیلات برای نوسازی در بافتهای فرسوده شهرها به علت هدایت حجم زیادی از تسهیلات در حال پرداخت به طرح نهضت ملی مسکن موجب شده تا میزان ساخت و ساز در شهرهای شمالی در شان اقلیم شمال کشور نباشد و شهرها چهره مناسبی نداشته باشند؛ لذا روا نیست زیباترین خطه ایران چنین وضعیت نامطلوبی به لحاظ شهرسازی داشته باشد.فرهنگ سازی مناسب برای ساکنان بافتهای فرسوده و ناکارآمد و اطلاع رسانی به آنها در زمینه امتیازات و تخفیفات موجود در این منطقه و البته هدایت انبوهسازان و سازندگان مسکن به این بخش در گرو کاری جهادی است.
افزایش چندین برابری ساخت مسکن و هزینههای فراوان آن و همچنین عدم تناسب تسهیلات و بعضاً نبود تسهیلات و عدم همکاری جهت ارائه تسهیلات و پیچ وخمها و بروکراسی اداری شدید در دستگاهها موجب شده تا رونق ساخت و ساز در بافتهای فرسوده با رکود شدیدی مواجه شود. حلقه گم شده مسکن در مازندران را میتوانیم در آگاهی رسانی و ارائه تسهیلات و مشوقهای لازم و اساسی به ساکنین بافتهای فرسوده رونق بخشیم تا مجبور نباشیم با معضلی به نام مسکن مهر میارکلا و … به دلیل نبود زیرساختهای لازم چون مدرسه و درمانگاه و آب و برق و گاز و … مواجه شویم که البته به این مشکلات نیز باید فرهنگ سازی آپارتمان نشینی و افزایش محدوه شهرها را نیز اضافه کرد. برای برون رفت از مشکلات موجود درسکونتگاههای غیررسمی و بافتهای فرسوده شهری، مجلس شورای اسلامی در مصوبهای مدیریت شهری را برای حذف مساحت بافتهای فرسوده شهری در یک دوره پنجساله الزام و تکلیف کرده است.برای تحقق این طرح کلان و مهم شهری، در مازندران نیز باید نگاهها جهت ساخت مسکن بیشتر معطوف با بافت فرسوده شود تا خدای ناکرده انتخاب زمینهای کشاورزی خارج از محدوه شهری برای طرحهای مختلف مسکن هزینهای کلان تامین زیرساختها را متقبل شده و همچنین افزایش محدوده شهرها را موجب شوند.
