رقابت در جهت توسعه گردشگری پایدار با توجه به ارائه نیازهای گردشگران، باید مورد اهمیت و برنامه‌ریزی مدیریت گردشگری و مدیریت شهری قرار گیرد. گردشگری مجموعه و نظامی از عناصر به هم پیوسته می‌باشد که در تمامی مراحل با هم در تعامل می‌باشند. از جمله این عناصر، زیرساخت‌ها می‌باشند که از نقشی حیاتی در فرآیند گردشگری و توسعه آن برخوردارند.
آنچه که در توسعه زیرساخت‌ها قابل توجه است، استفاده جامعه میزبان از این تسهیلات است. بدین گونه توسعه گردشگری منجر به توسعه فرابخشی در جامعه میزبان بخصوص جوامع شهری شده و میزان رضایت از زندگی مردم بومی را افزایش می‌دهد، در واقع، کاربردهای چند منظوره زیرساخت‌ها در گردشگری می‌تواند به پرداخت هزینه زیرساخت‌ها که منافع اقتصادی- اجتماعی گردشگری را در برمی‌گیرد یاری رساند. تسهیلات و تجهیزات گردشگری عامل جذب گردشگر به شهر نیست اما به عنوان یکی از زیرساخت‌های مهم گردشگری مطرح می‌شود و نقش مهمی در افزایش ماندگاری و رضایت گردشگران دارد.
آمارها نشان از اهمیت گردشگری و بالطبع توسعه گردشگری دارد. گردش مالی صنعت گردشگری جهان در این سده از گردش مالی بخش صنعت فراتر خواهد رفت و در چند سال آینده دست کم به ۲ تریلیون دلار خواهد رسید. در این فرآیند، دستیابی کشورهایی که از جاذبه‌های وسیع گردشگری برخوردار هستند به یک درصد ارزش گردش مالی این صنعت، سالانه درآمدی حدود ۲۰ میلیارد دلار ایجاد خواهد کرد.
در همین راستا آثار مستقیم حاصل از صنعت گردشگری، با احتساب حدود ۶ درصد از GDP جهانی در این صنعت، نمایانگر تخصیص یک شغل از هر ۱۵ شغل به این صنعت در آینده‌ای نزدیک بوده و در صورتی که آثار و منافع غیر‌مستقیم نیز مدنظر قرار گیرد حدود ۱۰ درصد از GDP جهان و یک شغل از هر ۹ شغل در این صنعت ایجاد خواهدشد. با وجود اهمیت بی‌بدیل صنعت گردشگری در توسعه و شکوفایی اقتصادی، سیاست‌گذاری‌های مناسبی در خصوص ارتقاء آن در کشورمان صورت نپذیرفته و عمده تلاش‌های مربوط به توسعه صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر، معطوف به رهیافت‌های تشویقی و تبلیغاتی و یا به عبارتی تقاضا محور بوده‌اند. برای اقتصادهایی نظیر اقتصاد ایران، این رقم قابل توجه است و می‌تواند تمامی فعالیت‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد. با این وجود برای دستیابی به چنین درآمد قابل حصولی می‌بایست برنامه‌ریزی جامعی صورت گرفته و سرمایه‌گذاری‌های مناسب در زمینه‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری این صنعت صورت پذیرد. بررسی مقایسه‌ای گردشگران داخلی و خارجی در این صنعت نیز بیانگر اهمیت این صنعت در توسعه اقتصاد داخلی کشورها است به گونه‌ای که بر اساس آمار منتشره از سوی سازمان گردشگری جهانی، نسبت گردشگران داخلی به خارجی، نسبت ده به یک را نشان می‌دهد.
کشور ایران با داشتن جاذبه‌های گردشگری (تاریخی، مذهبی، طبیعی) به لحاظ عدم اتخاذ سیاست‌های مؤثر در این بخش، هنوز نتوانسته است به سهم مناسب خود در بازار گردشگری جهان دست یابد و این امر سبب شده است تا بسیاری از معضلات اقتصادی- اجتماعی کشور که می‌تواند با توسعه گردشگری مرتفع گردد، همچنان پابرجا بماند.
ظرفیت استان مازندران برای توسعه گردشگری
در این میان، استان مازندران به عنوان نگین گردشگری کشور از جمله استان‌های پیش رو در کشور است که جاذبه‌های حیرت انگیز آن می‌تواند دلیلی بر حضور پرتعداد گردشگران خارجی به این خطه از شمال محسوب شود.
وجود جنگل‌های انبوه و سرسبز هیرکانی، ‌بیش از ۴۰۰ کیومتر ساحل و آب و هوای دلنشین به همراه وجود سه هزار اثر میراثی و تاریخی در مازندران، توانست این استان را به کانون و مقصد سفر بسیاری از هموطنان تبدیل کند.
۸۰ اثر میراث فرهنگی کشور در این استان وجود دارد که این آثار شامل بناهای تاریخی، آداب و رسوم و فرهنگ‌های مناطق مختلف مازندران است. که حجم بیشتر آثار فرهنگی ثبت شده مربوط به بناهای تاریخی است که ۴۰درصد این آثار را تشکیل می‌دهند.
۱۵ هزار موقوفه، ۲۱۴ هزار رقبه، یک هزار و ۳۶۱ امامزاده، بیش از هشت هزار اماکن متبرکه شامل مسجد، تکیه، حسینیه و سقانفار از جمله موقوفات و اماکن مذهبی مازندران هستند. همه این ظرفیت‌ها به همراه گسترش اقامتگاه‌های بوم‌گردی در این خطه از شمال سبب شد که مازندران به عنوان دروازه ورود گردشگران خارجی به کشور محسوب شود. وزیر میراث فرهنگی برای بررسی آخرین وضعیت زیرساخت‌های گردشگری مازندران و گره گشایی مشکلات پیش روی سرمایه گذاران روزهای پایانی هفته گذشته به غرب مازندران سفر کرد.
سید رضا صالحی امیری در سفر سه روزه خود به این خطه از شمال کشور بر سیاست راهبردی دولت چهاردهم در افزایش جذب گردشگر خارجی تاکید کرد.
وی در سلسله نشست‌هایی که با سرمایه گذاران چند شهر گردشگرپذیر غرب مازندران برگزار کرده بود از آنها خواست با استفاده از همه ظرفیت‌ها، قابلیت‌های گردشگری شهر خود را بدرستی به جهانیان معرفی کنید.
یکی از دغدغه‌های جدی وزیر میراث فرهنگی در این سفر هموار سازی مسیر گردشگری برای حضور پرتعداد گردشگران از سراسر جهان به کشور ایران بود.
صالحی امیری در جمع سرمایه گذاران شهرستان نور اظهار کرد: برای حل مشکلات پیش روی مردم، توسعه ایران اسلامی و عبور از حاشیه‌ها کشور به وفاق ملی نیازمند است. وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: شاید برخی از وفاق، تعابیر مختلفی داشته باشند اما از منظر دولت وفاق یعنی فضیلت گرایی، کارآمدی و در کنار مردم بودن است.
وی گفت: بدون تردید هر کسی که درد مردم را ندارد ضد وفاق است و همه باید برای گره گشایی از مشکلات پیش روی مردم تلاش کنیم.
صالحی امیری با بیان این مطلب که برای حل مشکلات پیش روی فعالان صنعت گردشگری مصمم هستیم، اظهار کرد: در همین راستا کمیته‌هایی در تهران تشکیل و برای حل مشکلات پیش رو تصمیم گیری خواهد شد.
وی افزود: در گام نخست همه باید تلاش کنیم که مسیر گردشگری را برای حضور پرتعداد گردشگران از سراسر جهان به ایران باز کنیم. وزیر میراث فرهنگی با بیان این نکته که تحت هیچ شرایطی نباید منتظر حضور گردشگر در داخل کشور باشیم، ادامه داد: همه تلاش‌ها آن است تا با فعال سازی دیپلماسی گردشگری زمینه حضور پرتعداد آنها را فراهم کنیم. صالحی امیری ادامه داد: در مرحله نخست کشورهای حاشیه دریای خزر از جمله گروه‌های هدف ما برای جذب گردشگر است و برای تحقق این مهم دیدارهای موثری با وزرای این کشورها برگزار کردیم.
وی با بیان این مطلب که همه کشورهای منطقه ظرفیت‌های ارزشمندی برای جذب گردشگر محسوب می‌شوند، ادامه داد: بیش از ۱۶۰ میلیون چینی به عنوان گردشگر در سراسر جهان حضور می‌یابند که سهم ایران باید بیشتر از آمارهای فعلی باشد.
این مقام مسوول تصریح کرد: یکی از سیاست‌های راهبردی ما در جذب گردشگر آن است که جاذبه‌های هر منطقه به درستی برای گردشگران معرفی شود.
امروزه بسیاری از کشورها، ابعاد گسترده صنعت گردشگری را از نظر تولید، اشتغال و ایجاد درآمد درک کرده‌اند و از چند دهه پیش بشدت به توسعه این صنعت پرداخته‌اند؛ ‌مازندران ازجمله کشورهایی است که به علت داشتن ظرفیت‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی، همواره مورد توجه گردشگران نقاط مختلف مردم قرار داشته است که این عامل شرایط مساعدی را برای بهره برداری و توسعه زیرساخت‌های گردشگری فراهم می‌سازد.
با توجه به اهداف و سیاست‌های دولت در سند چشم انداز کشور که در آن رونق گردشگری مورد تاکید قرار گرفته است، ایجاد زیرساخت‌های گردشگری برای دستیابی به این مهم از واقعیت‌های اجتناب ناپذیر است.
بر اساس ماده هشت قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای جلب سرمایه گذاران داخلی و خارجی و ایجاد تاسیسات زیربنایی و ایرانگردی و جهانگردی و ارایه خدمات مناسب به جهانگردان، دولت می‌تواند در مناطق مستعد کشور و قطب‌های گردشگری با تاکید بر مناطق کمتر توسعه یافته به متقاضی بخش غیردولتی اجازه تاسیس مناطق نمونه گردشگری بدهد.
منطقه نمونه گردشگری، مناطقی را در برمی‌گیرد که در جوار جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی، طبیعی و گردشگری کشور به منظور ارایه خدمات به گردشگران توسط بخش غیردولتی براساس ماده هشت و آیین نامه مناطق نمونه گردشگری، تاسیس و اداره می‌شوند.
با توجه به نقش و اهمیت مناطق نمونه گردشگری در رونق گردشگری کشور و بویژه جذب مشارکت‌های خصوصی و غیردولتی در این فرایند، حرکت گسترده‌ای توسط دولت برای مصوب کردن مناطق دارای قابلیت به عمل آمد و تاکنون هزاران منطقه نمونه در استان‌های کشور به تصویب رسید.