مائده مطهری زاده

روزی نیست که از گوشه و کنار دیار سرسبز مازندران، کسی عَلَمِ مالکیت بخشی از عرصه‌های طبیعی این ملک زرخیز را برنیفرازد و گوشه‌ای از این خاک ذی قیمت و جنگل‌های میلیون‌ها ساله آن را نشانه نرود. قانون ملی شدن جنگلها در سال ۴۱ توسط هیات وزیران وقت تصویب شد تا همه اراضی جنگلی و مرتعی که در گذشته در یدِ اختیارِ اربابان و صاحبان نفوذ و قدرت بود، به مردم بازگردد اما از آن زمان تاکنون هر از گاهی، افرادی پیدا می‌شوند که با دستاویزی تحت عنوان «مستثنیات»، بخشی از اراضی جنگلی و مرتعی که جزو انفال عمومی محسوب می‌شود را به چنگ آورند!

حالا این بار، از المیستان آمل خبر رسیده است، شخصی به بهانه دسترسی به یک ملک آبا و اجدادی (که در صحت و سقم و قانونی بودن سند آن نیز تردید وجود دارد)، در دلِ زیبایی‌های مسحورکننده و طبیعتِ بکرِ منطقه حفاظت شده الیمستان، اقدام به پی‌کنی و ساخت دیوار و تخریب محیط زیست و منابع طبیعی منطقه کرده است.

اقدامی که با اطلاع و اعلامِ به موقعِ فعالان محیط زیست و منابع طبیعی شهرستان آمل، رسانه‌ای شده است و همه چیز برای واکاوی ماجرا توسط دستگاه قضایی تا حصول نتیجه مهیاست.

مسچی، فعال محیط زیست آمل و عضو انجمن دوستداران دماوندکوه، در گفت‌وگو با خبرشمال اظهار کرد: در ابتدا به دنبال گزارش‌های شفاهی دوستان کوهنورد آمل و بابل، مبنی بر ورود یک دستگاه لودر به بخشی از جنگل‌ هیرکانیِ ثبت جهانیِ الیمستان، واقع در مبدأ مسیرِ کوهنوردان، به سرعت، راهی منطقه شدم و آنچنانکه در فیلمِ ارسالی بنده که در اختیارِ روزنامه خبرشمال قرار گرفته نیز مشهود است، آثاری از پی‌کنی، پاک‌تراشی درختان و همچنین جاده سازی برای ایجاد راه دسترسی در قلبِ منطقه حفاظت شده سنگچالِ المیستان را به چشم خود دیدم. این در حالی است که این منطقه براساسِ گزارش شفاهی منابع طبیعی آمل، بخشی از جنگل‌های ثبت جهانی شده هیرکانی در مازندران بشمار می‌رود؛ چه آنکه ما یک هفته قبل از حضورِ ارزیابانِ یونسکو، منطقه را به کمکِ کوهنوردان و دوستداران و فعالان محیط زیست، پاکسازی کرده بودیم و بعد از آن بود که کارشناسان یونسکو برای الحاق این ناحیه به جنگل‌های هیرکانی ثبت جهانی شده، مجاب شدند. اما متاسفانه اکنون، شاهد آن هستیم که منطقه حفاظت شده سنگچال در قلبِ جنگلِ ثبت جهانی الیمستان، به دستِ شخصی به نامِ صادقیان در حال تخریب و نابودی است.

قطعه زمینِ موردِ بحث، بنا به گفته‌ها، حدود ۵۰، ۶۰ سال قبل، در اختیار پدربزرگِ این شخص بوده و سالهاست این قسمت، فاقد مجوز طرح مرتع‌داری است، منتهی این فرد، توانسته با همین ادعا و سندی که در دست دارد، تحت عنوانِ «مستثنیات»، منابع طبیعی را در دادگاه محکوم کند و بعید نیست اکنون، شکایت محیط زیست هم به جایی نرسد و در نهایت این نهاد قانونی هم در دستگاه قضا محکوم شود.

به گفته این فعال محیط زیست، به غیر از منابع طبیعی و محیط زیست، از اداره کل میراث فرهنگی نیز با توجه به ثبت جهانی این میراث طبیعی انتظار می‌رود که قدمی به میان گذاشته و برای حفاظت از این میراث طبیعی بشری، تا دیر نشده کاری انجام دهد و با این بهانه که منابع طبیعی موفق به محکومیت فرد مدعی نشده است، از زیر بار مسوولیت خود شانه خالی نکند.

محیط زیست از فرد متخلف شکایت کرده است

دعاگو رییس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان آمل نیز در همین رابطه به خبرشمال گفت: فردی در منطقه حفاظت شده الیمستان آمل دارای ۲ و دو دهم هکتار مستثنیات است، البته اینکه این سند را چطور گرفته و تاریخ سند متعلق به چه سالی است باید در دادگاه مشخص شود. آنچه که محرز و مشخص است این باغ در داخل منطقه حفاظت شده الیمستان قرار دارد و ما نیز از ابتدا اجازه ندادیم که وی، باغ را محصور کند، تا اینکه در روزهای گذشته مطلع شدیم ایشان برای ایجاد راه دسترسی و دیوارکشی، اقدام به پی‌کَنی، تخریب و تراشیدن و قطع درختان کهنسال آن ناحیه به طولِ هشتاد متر و در عرض سه متر کرده و تمامی این اقدامات را نیز به صورت دستی و با استفاده از چند کارگر انجام داده است. به گفته دعاگو، اقدامِ این فرد، در حقیقت تخریب بوده است، نه تصرف. تخریبی به وسعت ۲۴۰ متر مربع، در دلِ منطقه حفاظت شده الیمستان که اکنون نیز اداره کل محیط زیست استان به واسطه همین اقدام مخرب و غیرقانونی، پرونده شکایت از ایشان را تقدیمِ دستگاه قضایی نموده است. آنچنانکه رییس اداره محیط زیست آمل می‌گوید: قانونی بودن یا نبودن سند را دادگاه مشخص می‌کند و از آنجایی که مالکیتِ جنگل‌ها و مراتع با منابع طبیعی است، در نهایت، همین نهاد باید در موردِ ابطال یا عدم ابطالِ سند تصمیم‌گیری کند و اداره کل حفاظت محیط زیست نیز تنها به این خاطر که این اقدام در منطقه حفاظت شده به وقوع پیوسته و مناطق حفاظت شده هم تحت مدیریت سازمان محیط زیست است، اقدام به طرح شکایت کرده است. گفتنی است، مناطق حفاظت شده در تمامی کشورهای دنیا وجود دارد و اغلب کشورها در حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد از عرصه‌های طبیعی‌شان را به مناطق حفاظت شده اختصاص می‌دهند و اهمیتِ پاسداری از مناطق حفاظت شده نیز در ضرورتِ حفظِ ذخیره‌گاهی ست که به منظورِ نگهداری و حفاظت از ژن‌های گیاهی و جانوری منحصر بفرد و انتقال به نسل‌های آینده تعریف می‌شود. در استان مازندران اما به دلیلِ اقلیمِ منحصر بفرد و ارزشمند جنگلی – جلگه‌ای، درصدِ مناطق حفاظت شده از میانگینِ کشوری بالاتر است. جنگل الیمستان آمل، در دلِ روستایی به همین نام و از توابع بخش مرکزی شهرستان آمل این  واقع شده است. این جنگل سرسبز بخشی از جنگل‌های هیرکانی است که بیشتر از ۵۰ میلیون سال قدمت دارند و همین قدمت باعث شده تا نمونه‌هایی خاص از گونه‌های گیاهی در این جنگل رشد کنند. این منطقه در اغلب روزهای سال، با مه غلیظ و جنگل‌های سرسبز و انبوه در برگرفته شده است و  به طلای سبز ایران نیز شهرت دارد. جنگل‌های الیمستان، محل رویش گیاه «الیما» است که در اردیبهشت ماه رشد می‌کند و آن‌طور که به‌نظر می‌آید، نام جنگل الیمستان نیز از آن گرفته شده است.