قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در آئین اختتامیه همایش ملی آل بویه در شهرستان املش گیلان بیان کرد: آل بویه، دوران طلایی علمی تاریخ اسلام است و آثار بزرگ و ارزشمندی در این دوران در حوزه ادب، تاریخ، معماری، ریاضی، پزشکی، نجوم، قضاوت و امر به معروف تولید شد و تا امروز به جامانده است.
علی دارابی با تاکید بر توانمندی آل بویه در وحدت جهان اسلام افزود: موضوع بازشناسی تاریخ و خدمات ارزنده آل بویه یکی از مهم‌ترین بخش های تاریخ ایران و مرحله ای مهم در تاریخ، فرهنگ و هنر ایران زمین است. وی با بیان اینکه اکثر مورخان براین موضوع که آل بویه مسلمانان شیعه مذهب ۱۲ امامی بودند، اتفاق نظر دارند، اظهار کرد: با صلابتی که آل بویه از حکومت امام علی(ع) در برابر مخالفان و منتقدان دفاع می کرد عملا توانست نقش بزرگی در ایجاد وحدت بین مسلمین ایفا کند و مدلی ویژه از حکمرانی و مدیریت را در اداره کشور از خود بر جای گذاشت. وی ادامه داد: کار بزرگ دیگر آل بویه اهتمام در بزرگداشت عید غدیر بود که در ادبیات دینی ما اکمال نعمت و اتمام دین است، همچنین مراسم سوگواری سالار شهیدان و در کنار آن آبادانی شهرها و حرمت قبور از دیگر کارکردهایی بود که در دوران آل بویه بطور گسترده صورت گرفت.
معاون میراث فرهنگی افزود: آل بویه بدلیل قدرت و توانمندی شرایطی را در جامعه فراهم کرد که حتی کسانی که می خواستند عقایدشان را ابراز کنند، اجازه داشتند که مخالفت و انتقاد کنند و نیازی به تقیه نداشتند؛ در ابراز و اظهار عقیده و برنامه ها نوعی انبساطی وجود داشت؛ اقلیت های دینی از جمله مسیحیان به فعالیت های مختلف مشغول بودند که مدل حکمرانی زیبا برای امروز ما است.
دارابی گفت: ما جامعه ای با تاریخ هفت هزار ساله هستیم و ایران و چین نخستین تمدن کره زمین را ثبت کرده اند، این تاریخ زمینه فراز و فرودها و آمد و شدهای دودمان ها و قدرت های مختلف بوده و ما برای بازگشت به هویت ملی و حافظه تاریخی نیازمند بازشناسی گذشته خود هستیم تا بدانیم چه پشتوانه بزرگ و غنی داریم. قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ادامه داد: امروز برخی از کشورهای همسایه ما چون همواره مستعمره این قدرت و آن قدرت بودند و چند دهه بیشتر نیست که استقلال پیدا کرده اند، وقتی می خواهند موزه ای بسازند به نام موزه آینده نامگذاری می کنند چون گذشته ای ندارند که به آن ببالند.
دارابی با طرح این سوال که امروز کارکرد موزه ها چیست؟ تصریح کرد: موزه ها ویترینی از داشته های تاریخی است اما امروز موزه کارکرد بزرگتری دارد و آن مکانی برای رجوع نسل امروز به گذشته پر افتخار خویش است لذا ایجاد دبیرخانه دائمی و کرسی آل بویه شناسی گامی موثر در این خصوص است. وی تاکید کرد: در تاریخ هفت هزار ساله ما آل بویه برای ما مردم مسلمان و شیعه، بخش طلایی و درخشان آن است و لذا ما به این موضوع می‌بالیم و بالیدن به معنای پژوهش، تحقیق و تولید ادبیات است.
وی با بیان اینکه بسیاری از آثار و میراث معماری ایرانی، اسلامی مربوط به این دوره است و مسجد جامع نطنز، نائین و نی‌ریز نمونه های ارزشمندی از زیبایی شناسی آل بویه و میراث ماندگارآنان در حوزه معماری است. معاون میراث فرهنگی افزود: گیلان و مازندران جایگاه ویژه ای در داشته‌های میراثی، تاریخی ما دارد و در طول تاریخ مرجع و پناه شیعیان بودند و شهرستان املش جایگاه تمدنی دارد بطوریکه یکی از خاورشناسان بزرگ می گوید املش نشان دهنده یک تمدن درخشان است.
دارابی گفت: کاری که باید انجام دهیم آن است که تلاش کنیم برای نسل جوان و جویای حقیقت امکانی فراهم شود که بتواند از رهگذر نسبت به داشته‌های تاریخی آشنایی بیشتری پیدا کند که دبیرخانه دائمی و کرسی آل بویه شناسی گامی در این راستا خواهد بود. همایش ملی آل بویه که از سوم اسفندماه در شهرهای رشت و سیاهکل کار خود را آغاز کرده بود، امروز شنبه در میان استقبال گسترده مردم املش با حضور قائم مقام وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، استاندار گیلان و مسئولان شهرستانی به کار خود پایان داد.
در آئین اختتامیه همایش ملی آل بویه شهرستان املش علاوه بر مسئولان کشوری و استانی پورمحمدی محقق تاریخ شناسی ایرانی نیز در خصوص نقش و جایگاه موثر این خاندان در ترویج دین مبین اسلام مطالبی ارائه کرد. همایش ملی آل بویه در محورهای مختلفی برگزار شد که یکی از آن بازشناسی خاندان حکومتگر آل بویه بود در این راستا در دانشگاه گیلان هسته آل بویه شناسی برای غنا بخشی به منابع پژوهشی و شناختی این خاندان تشکیل شد.
یکی از رهاوردهای این همایش ارائه حدود ۵۰ مقاله از سراسر کشور به دبیرخانه این همایش بود که پس از داوری و بازبینی نهایی، ۲۸ مقاله انتخاب و ارائه شد و به زودی نیز کتاب مجموعه مقالات همایش آل بویه چاپ شده و به عنوان منبع جدیدی پیش روی محققان قرار می گیرد.
همایش ملی آل بویه در شهرستان سیاهکل هم در مجتمع فرهنگی، هنری مهیار دیلمی این شهر با عنوان نقش آل بویه در فرهنگ و تاریخ ایران و جهان اسلام برگزار شد و در آن نقش و جایگاه خاندان آل‌ بویه در تاریخ اسلام و ایران دوره اسلامی در تبلیغ و ترویج فرهنگ شیعی و نیز تاریخ این سرزمین مورد واکاوی قرار گرفت.
آل بویه و جغرافیای گیلان، دیلمان و طبرستان، آل بویه و حکومت‌های ایرانی، آل بویه و تشیع، تأثیر آل بویه بر جهان اسلام، آل بویه و فرهنگ ایرانی، مفاخر آل بویه، تاریخ نگاری این خاندان، معماری عصر آل بویه، علم کلام و فقه در عصر آنان و علوم در عصر آل بویه از دیگر محورهای همایش ملی آل بویه در گیلان بود.