بیش از ۹۰۰ قطعه آببندان به وسعت ۱۷ هزار هکتار در مازندران وجود دارد. استفاده سنتی از آببندانها درحالی است که می توان با اجرای طرحهای گردشگری و شیلاتی این ذخیرگاههای منابع آبی را به بهشتی برای ارزآوری و رونق اقتصاد محلی تبدیل کرد. در حال حاضر استفاده از آببندانها به صورت سنتی و در […]
بیش از ۹۰۰ قطعه آببندان به وسعت ۱۷ هزار هکتار در مازندران وجود دارد. استفاده سنتی از آببندانها درحالی است که می توان با اجرای طرحهای گردشگری و شیلاتی این ذخیرگاههای منابع آبی را به بهشتی برای ارزآوری و رونق اقتصاد محلی تبدیل کرد.
در حال حاضر استفاده از آببندانها به صورت سنتی و در قالب ذخیره آب برای دشتها و مزارع کشاورزی صورت می گیرد و سایر کارکردهای شیلاتی و گردشگری آن مغفول مانده است.
سیف الله فرزانه مدیرکل سابق میراث فرهنگی و گردشگری استان، در یکی از جلسات توجیهی برای ایجاد تاسیسات گردشگری در آببندانهای مازندران در شهرستان محمودآباد در این باره گفته بود که هدف از اجرای طرح گردشگری در آببندانها، ایجاد اشتغال، افزایش درآمد و حفظ آداب و رسوم و فرهنگ روستاییان است.
وی با بیان اینکه اولویت اول در آببندانها کشاورزی است اضافه کرده بود که اولویتها در آببندانها در نظر گرفته شده است تا به کشاورزی، پرورش ماهی و همچنین زیستگاه پرندگان آسیب زده نشود.
فرزانه معتقد بود که پرورش ماهی و زیستگاه پرندگان را نیز میتوان در حوزه گردشگری قرار داد ولی رویکرد اصلی، تفکیک آببندانها با توجه به شرایط استفاده از آن است زیرا به عنوان مثال پرورش ماهی میتواند قوانینی داشته باشد که ایجاد گردشگری در آببندان سبب دخالت در این حوزه شود .
این مدیر باسابقه بر این اعتقاد بود که ایجاد طرحهای گردشگری در آببندانهایی که به عنوان زیستگاه پرندگان شناخته میشوند نظیر آببندانِ روستای ازباران فریدونکنار، سبب دخالت در طبیعت آن زیستگاه شده و ممکن است اتفاقات ناخوشایندی را برای پرندگان مهاجر به همراه داشته باشد و به همین دلیل، کار درست این است که آببندانها را براساس نوع کاربرد آن تفکیک کنیم.
تاکنون از ۸۱۲ آببندان مازندران که مساحتی بالغ بر ۱۷ هزار هکتار دارند، ۱۰۹ آببندان برای استفاده از مقاصد گردشگری انتخاب شده است و حالا براساس آخرین اظهاراتِ مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران، مدیرکل میراث فرهنگی مازندران، ۲ آببندان در مازندران به جمع آثار ملی طبیعی اضافه شد.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران از ثبت ۲ آببندان این استان در فهرست میراث طبیعی ملی خبر داد و گفت: آببندان روستاهای رودبست و اجاکسر از بخش مرکزی شهرستان بابلسر به عنوان «تالاب نیلوفر» ثبت ملی شدند.
صادق برزگر در گفتوگویی افزود: این ۲ آببندان پس از اخذ مصوبه شورای ملی میراث طبیعی وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با شمارههای ۱۰۵۸ و ۱۰۵۹ در فهرست «میراث طبیعی ملی» ثبت شدند.
بر اساس آمار رسمی مساحت کل آببندانهای مازندران حدود ۱۸ هزار هکتار است.
آببندانها به عنوان سازه سنتی تامین آب کشاورزی مازندران نقش تعیینکنندهای در جذب روان آب و بارندگیهای پاییزی دارند و از آن جایی که این سازهها طبق مقررات فقط با هدف تامین آب کشاورزی زراعی ایجاد شده است، هرگونه بهره برداری جانبی به ویژه آبزی پروری از آن نباید اصل تامین آب زراعی را که عمدتا برای شالیزاری است، تحت شعاع قرار دهد.
آبگیری به موقع و مدیریت آببندانها در مازندران از آن جهت مورد تاکید همه کارشناسان و شالیکاران است که به ازای هر هکتار آببندان تا پنج هکتار از اراضی شالیکاری مشروب میشود.
وی با اشاره به منظر زیبایی طبیعی، تنوع زیستی و زیستگاه پرندگان را از جمله شاخصهای ثبت این آثار برشمرد و افزود: در حال حاضر مازندران ۹۵ اثر ملی طبیعی ثبت شده در وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری دارد که از این تعداد پیشتر یک آببندان دیگر به نام «تالاب نیلوفر» واقع در شهرستان بابل نیز ثبت ملی طبیعی شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران ثبت طبیعی ملی آثار طبیعی در هر نقطه از کشور به منظور حفاظت و صیانت از این فضاها که غالبا در معرض تخریب قرار دارند دانست.
وی گفت: ۲ آببندان تازه ثبت شده نیز از جمله مکانهایی هستند که به دلیل نزدیکی با محیطهای شهری در معرض خطر تخریب افراد قرار داشت که با ثبت آن بخش بیشتری از این مشکلات برطرف میشود.
برزگر گفت: آبشار اسکلیم سوادکوه شمالی، درخت بلوط جوربند بهشهر، ۲درخت چنار در اسکاربین نکا، کجور نوشهر و رویشگاه پیچک خزری رویان نیز ازابتدای امسال در لیست آثار طبیعی ملی جای گرفته و تحت حفاظت قرار دارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران گفت: البته مستند سازی و مستند نگاری و معرفی و حفاظت از این رویدادها و آثار در حافظه تاریخی کشور، از وظایف میراثفرهنگی است اما معرفی، حفاظت و تبیین اهمیت حفاظت از این آثار بهعنوان سرمایه ملی نیازمند تعامل، حمایت و همکاری تمامی دستگاهها و نهادهای اجرایی و مردم است.
وی همچنین از ارسال ۱۳ پرونده آثار طبیعی مازندران به شورای ملی میراث طبیعی وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در سال جاری خبر داد و گفت: تاکنون هفت جلسه برای بررسی ثبت ملی طبیعی مازندران برگزار شد.
