سرویس اجتماعی
جنگلخواری، کوه خواری، ساحل خواری، دریا خواری، در مازندران هر چیزی که فکرش را بکنید خورده میشود! از بس طبیعت خدادادی باب طبعِ، طمع کاران است!
هر قدر هم که نظارتها و برخوردهای قضایی شدت گیرد، باز هم قانون گریزانی یافت میشوند که با دور زدن قانون یا پناه گرفتن پشتِ آن، ثروتهای خدادادی را بر باد میدهند.به تازگی عکس و فیلمی از منطقهای در تنکابن منتشر شد که نشان میدهد چگونه عدهای به جانِ ارتفاعات افتاده و کوه را حیز حیات خارج ساختهاند!
عکس و فیلمی به غایت دردناک و تاسف بار.اما عجیب است که چگونه چشمانِ ماموران و مسوولان منابع طبیعی بر روی چنین کوهخواری بزرگی بسته مانده است؟!
تشکیل کارگروه فراقوهای مبارزه با زمین خواری در سال گذشته
آیت الله رئیسی در سفر استانی به مازندران که جمعه بیستم اسفند ماه سال ۱۴۰۰ انجام شده بود، در نشست فعالان و متخصصان حوزه محیط زیست و منابع طبیعی مازندران تاکید کرده بود که هیچگونه کوتاهی در صیانت از جنگلها پذیرفته نیست و به استاندار مازندران دستور داده بود تا با تشکیل کارگروهی ویژه بلافاصله هرگونه مقابله با تعرض به جنگل را با اولویت تخلفات ساختمانی در دستور کار قرار دهد.
رئیس جمهور همچنین تاکید کرده بود که مسوولان دولتی ضمن برخورد با متعرضین به جنگل، مردم را هم در جریان عملکردشان قرار دهند. استاندار مازندران هم روز ۲۱ اسفند ماه اقدام به تشکیل تیمهای شناسایی، حقوقی و بازررسی با همکاری دستگاه قضایی، نیروی انتظامی، سپاه کربلا و دیگر دستگاههای دخیل کرد و تا پایان سال ۱۴۰۰ هم نخستین گام عملی برای مقابله با جنگل خواری با رفع تصرف هفت هکتار اراضی حاشیه جنگل در قائمشهر برداشته شد. با اقدامات میدانی و برگزاری جلسات مستمر میدانی، به نظر میرسد عزم استانداری مازندران برای برچیدن بساط جنگلخواری، زمینخواری و کوهخواری همانند آزادسازی حریم دریا بسیار جدی است؛ موضوعی که همسو با این رویکرد دولت، سید محمود حسینی پور استاندار مازندران ضمن ایجاد قرارگاه مبارزه با جنگلخواری، سردار ناصر اکبر زاده را به سمت نماینده ویژه استاندار در جنگلخواری، کوهخواری و تعرض به منابع طبیعی منصوب کرد.
به باور صاحبنظران، تصرف به حریم جنگل، قاچاق چوبهای جنگلی، بهرهبرداری از مصالح و معادن کوهها، سندسازی و خرید و فروش اراضی ملی از جمله دست اندازیها به انفال و منافع عموم مردم مازندران است که طی چند دهه گذشته به شکلهای مختلف همچنان ادامه دارد، اما دادههای اجرایی قرارگاه مبارزه با جنگل خواری و اظهارات متولیان امر نشان میدهد که در این مدت عزمی جدی در امور پیشگیری نسبت به تجاوز به عرصههای طبیعی، اجرای احکام قضایی برای قلع و قمع سازههای غیرمجاز و همچنین جلوگیری از تغییر کاربری غیرقانونی در زمینهای کشاورزی استان به وجود آمده است. اگرچه طبق اظهارات متولیان صیانت از عرصههای ملی استان مازندران، چالشها و مشکلات زیادی در اجرای مقابله با جنگل خواری و زمینهای کشاورزی وجود دارد، اما شیوههای مافیای زمینخواری، جنگلخواری و چگونگی فساد در استان شناسایی شده است؛ شرایطی که سبب شد تا عزم مسوولان دولت سیزدهم در استان نیز تا نابودی کامل این شبکههای فساد جزم شود. در همین راستا، سال گذشته با تشکیل کارگروه فراقوهای مبارزه با زمین خواری، نخستین نشست آن با حضور نمایندگانی از نهاد ریاست جمهوری، دستگاه قضا، نمایندگان مجلس، امور اراضی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور برگزار شد تا فصل جدیدی از رفع تصرف و همچنین مقابله با زمین خواری در استان مازندران شکل بگیرد. حاضران در این نشست تاکید کردند که همه باید علاوه بر حراست از حریم عرصههای طبیعی و حفاظت محیط زیست و حفظ زمینهای کشاورزی به عنوان مهمترین داراییهای مردم، بدون تعارف و با هم افزایی بیشتر مقابله با متصرفان عرصههای طبیعی را دوچندان کنیم.
این مسوولان تاکید کردند که هرچند چالشهای زیادی برای حل این مسایل در بخش قوانین و مقررات، کمبود اعتبار و تجهیزات و نیروی انسانی به نسبت وجود عرصههای طبیعی جنگلی و زمینهای کشاورزی وجود دارد، اما با هم افزایی و انسجام بین مسوولان و مردم میتوانیم جلوی زمین خواری، جنگل خواری و تجاوز به عرصههای ملی را در این خطه گرفت.
آمایش جنگلهای شمال
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور نیز در این نشست تاکید کرد: آمایش سه میلیون هکتار از عرصههای طبیعی شمال در قالب ۱۰۴ حوزه آبخیزداری و با تشریح ۹ کاربری جدید در قالب ۷۵ لایحه مطالعاتی انجام و به مرحله اجرا رسیده است. عباسعلی نوبخت افزود: در کنار اجرای طرحهای نظارتی و بازرسیهای قانونی در مقابله با جنگلخواری باید بر محور آمایش سرزمین حرکت کرد و منابع طبیعی و آبخیزداری کشور در سالهای گذشته برای تحقق این امر تلاش کرده است.
وی تصریح کرد: آمایش سرزمین تنها راه موثر برای مقابله با جنگلخواری و زمینخواری در عرصههای طبیعی مازندران، گیلان و گلستان است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی و رییس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری با اظهار اینکه به طور حتم با اجرای آمایش سرزمینی بخش قابل توجهی از مشکلات در حوزه زمین خواری در شمال رفع میشود. ادامه داد: توانمندسازی جوامع محلی از راهبردهای اساسی برای مقابله با جنگلخواری است و باید دهیاران و اعضای شورای اسلامی روستا برای تحقق این امر پای کار بیایند.
نوبخت تصریح کرد: منابع طبیعی نیازمند حمایتهای همه جانبه ملی و استانی است و باید برای مقابله با زمین خواری در مازندران تمام امکانات دستگاههای اجرایی بسیج شوند. رئیس دبیرخانه ستاد هماهنگی مبارزه با مفاسد اقتصادی نهاد ریاست جمهوری هم در این نشست گفت: ماهواره خیام با مالکیت سازمان فضایی ایران برای پایش عرصههای جنگلی و طبیعی مازندران و مقابله با زمینخواری آماده است.
محمدرضا یزدی افزود: پایش ماهوارهای عرصههای طبیعی کشور برای مقابله با زمین خواری و جنگل خواری در دستور کار است و به صورت ویژه ماهواره خیام برای این منظور آماده شده است.
وی خاطر نشان کرد: پنجره واحد مدیریت زمین حداکثر تا ۲ هفته آینده در مازندران راه اندازی خواهد شد و با این راهبرد به طور حتم روند نظارت بر عرصههای طبیعی استان بهتر دنبال میشود.
رئیس دبیر خانه ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی نهاد ریاست جمهوری با بیان اینکه، یک هزار و ۴۵۰ پرونده ساخت و ساز غیرمجاز در سالهای گذشته در استان تشکیل شده ولی تاکنون تعیین تکلیف نشده است، گفت: مسئولان امر با جدیت و در کمتر از ۲ هفته نسبت به تعیین تکلیف این ساخت و سازها اقدامات لازم را انجام دهند. یزدی ادامه داد: کارگروه فراقوهای ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی به صورت مستمر جلسات خود را برگزار خواهد کرد و به دلیل حساسیتهایی که در مازندران وجود داشت اولین جلسه استانی در این مازندران برگزار شد. وی اضافه کرد: قوانین کلی یکی از چالشهای اساسی در اجرای طرح مقابله با جنگل خواری در استانهای کشور است که باید صدور آرا به صورت محلی در این خصوص در دستور کار قرار گیرد. یزدی تصریح کرد: به طور حتم مصوبات این جلسه در سطح ملی هم تصویب و پیگیری خواهد شد و مسئولان ملی از طرحهای مقابله با زمین خواری در مازندران حمایت خواهند کرد.
رئیس دبیرخانه مبارزه با مفاسد اقتصادی نهاد ریاست جمهوری گفت: طرحی را در حال پیگیری هستیم که با افراد و شخصیتهایی که به نوعی با توصیه نامه مانع اجرای قانون در مقابله با زمین خواری میشوند، برخورد شود و به طور حتم آنان با متخلفان هم دست خواهند شد و با آنان طبق قانون برخورد میشود.
عدهای خاص، جلوتر از قانون عمل میکنند و قانون را بهراحتی دور میزنند و چیزی به نام قوانین برایشان معنی ندارد چرا که پشتوانه محکمی دارند
حقیقت آن است که منابع طبیعی میراث ماندگار زمین، سزاوار حفظ و حراست هستند. کوهها، جنگلها، سواحل و دریا سرمایههای عظیمی بوده که مازندران همه این مواهب را یکجا باهم دارد. ثروتی ملی که از دیرباز، توجه ویژهای برای حفظ حیات آنان وجود داشت. انفال و اموال عمومی که این روزها حال چندان خوشی ندارند و منافع انسانی بلای جان این سرمایههای ملی شده است.
پدیده شوم کوهخواری و جنگل خواری در سالهای اخیر، نبض حیات این دیار سبز را دچار اختلال کرده است. کوههای سر به فلک کشیده، مدتی میشود که جلوی چشمان همه، توسط عدهای سودجو درحال ناپدید شدن هستند. جنگل، این نبض تنفس زمین، مدتها است که به یکباره نقطهای از آن که انسانی گذر نمیکند، توسط عدهای خاص بلعیده شده، ویلاهایی عظیم و با امکانات ، جایگزین میشوند. برخی معادن بلای جان کوههایمان شدهاند. با هر انفجار و لرزشی از استخراج، بخشی از کوه میمیرد و جانی به ثروت نظام سرمایهداری میبخشد. مافیای قدرت در پس پرده این تخریبها و آسیب به منابع ملی، تنها نظارهگر خسارتی هستند که برای منافع خود، بر جان زمین وارد میسازند.ضعف نظارتی و گاها نبود نظارت، باعث شده میدان برای سوداگران منابع ملی خالی شود. بهروز قبادینژاد، از فعالان زیست محیطی مازندران پدیده کوهخواری را بحرانی در سطح کشور دانست و گفت: ما خودمان مدعی سلامت کوه هستیم که چرا بحران وجود دارد. این پدیده در تمام نقاط ایران دیده میشود بهخصوص در سطح استان مازندران.
وی با اشاره به برخی نقاط آسیب دیده از این بحران، افزود: در نقاط مختلف مازندران این پدیدهها شیوع پیدا کرده است. از جمله ارتفاعات و مناطق کوهستانی سوادکوه، ارتفاعات تنکابن، ساری و سنگده، بهشهر و سایر مناطق.چراکه خرید و فروش غلط توسط برخی بومیان منجر به تبدیل شدن جایگاه غیربومیان شده است و هیچگونه نظارتی هم دیده نمیشود. متاسفانه این پدیده در سوادکوه اخیرا افزایش یافته چرا که از تمام نقاط ایران ، به دلیل طبیعت بکر و زیبا، خوش نشین وارد منطقه شدهاند. عضو سمن زیست محیطی هماندیشان پویای حیات سبز سوادکوه، فعالیت برخی معادن را یکی دیگر از عوامل گسترش پدیده کوهخواری برشمرد و گفت: معادن از جمله عواملی هستند که در این مورد آسیب رسان شدهاند. مانند معادن خطیرکوه و معادن فلورین. متاسفانه کوه، جنگل و طبیعت ما دست آویز عدهای خاص شده است. وی ادامه داد: وقتی میخواهند به معدنی مجوز بهرهبرداری دهند، طبق قانون مراحلی دارد که باید طی شود ازجمله اینکه از کانال سازمان صمت، محیط زیست و سایر نهادها باید عبور کنند تا مجوز بگیرند. اما متاسفانه همه این مراحل با شرایط کانالهای خاص طی میشود و به شخص، شرکت یا مجموعهای مجوز میدهند اما هیچ گونه نظارتی ندارند درحالی که کوه و طبیعت باید باقی بماند. قبادینژاد، پدیده جنگلخواری را از دیگر بحرانهای منابع ملی و طبیعی در مازندران برشمرد و تصریح کرد: در بحث جنگلخواری امنیتی وجود ندارد و به راحتی به منابع ملی و طبیعی صدمه میزنند.امروزه حریم روستا، منابع طبیعی و جنگل دیگر معنایی ندارد. عدهای خاص، جلوتر از قانون عمل میکنند و قانون را بهراحتی دور میزنند و چیزی به نام قوانین برایشان معنی ندارد چرا که پشتوانه محکمی دارند. وی افزود: در برخی نقاط برحسب ظاهر، برای اینکه دولت آماری داشته باشد، خانههایی را تخریب میکنند ولی در نقاطی که در دامنه کوه یا دل جنگل با نابودی طبیعت ویلاسازی انجام میدهند، برخوردی نمیشود. متاسفانه ضعف نظارتی در بحث منابع ملی و طبیعی داریم. این فعال زیست محیطی با بیان اینکه درصورت اجرایی شدن قانون، پدیدههای کوهخواری و جنگلخواری کاهش خواهد یافت، تصریح کرد: آسیبهای زیادی در بحث منابع ملی وجود دارد. فرزندان ما باید زندگی کنند و منابع ملی باید وجود داشته باشد اما گویا مسئولان کشوری و استانی برایشان چندان مهم نیست. اگرچه شاید عدهای ظاهرا بگویند که نباید این آسیبها وارد شود ولی عملا عدهای ذینفع و ذینفوذ وجود دارند که وابسته به جریان خاصی هستند که شاهد این مسائل هستیم. وگرنه قانون خوبی داریم اما اجرا نمیشود. وی گفت: منابع ملی ثبت جهانی دارند. هرساله آمار منابع ملی را از ما میگیرند. چون برخی اشخاص و برخی مسئولان، منابع ملی را اِشغال میکنند، برای اینکه پاسخ کسریهای خود را به آمار جهانی دهند، برای حریم روستاها محدودیت ایجاد میکنند.
