جنگلهای شمال ایران، سالهاست که دیگر سرسبزی خیرهکننده سالهای دور خود را ندارند. درختانی که هر روز از تعدادشان و جنگلهایی که هر روز از مساحتشان کم و کم و کمتر میشود و حالا نه فقط این درختان هستند که به تاراج میروند بلکه، عدهای با بی رحمی و قصاوت تمام، حتی به پاکِ جانِ […]
جنگلهای شمال ایران، سالهاست که دیگر سرسبزی خیرهکننده سالهای دور خود را ندارند.
درختانی که هر روز از تعدادشان و جنگلهایی که هر روز از مساحتشان کم و کم و کمتر میشود و حالا نه فقط این درختان هستند که به تاراج میروند بلکه، عدهای با بی رحمی و قصاوت تمام، حتی به پاکِ جانِ خاکهای جنگلی افتادهاند!
این روزها خاکفروشی نُقلِ همه مجالس و محافل شده و اخبارِ این غارتگریها به سرخطِ رسانهها تبدیل شده است.
تصاویری کارت پستالی از جنگلهای شمال، جنگلهایی چشمنواز که قدمتشان به عصرِ دایناسورها بازمیگردد اما حالا واقعیت عینی درون این جنگلها، حقایقِ دیگری را از غارتِ خاک ارزشمند آنها را برملا میسازد.
در همین مناطق بالادستِ مرکز استان (ساری) در نزدیکی برکه اِروِتِ در میان جنگلهایِ چهاردانگه و تالاب مولا در دودانگه!
نخست به مجاورت برکه اروت میرویم، جایی که مردم محلی میگویند دستگاههای سنگین به داخل جنگل وارد شده و در حال عملیات خاکبرداری بودهاند و این اقدام باعثِ تخریب حریم رود شده است.
یکی از اهالی روستای اِروِت در همان روزها گفته بود: حدود سه هکتار از خاک جنگلهای هیرکانی که در تالاب طبیعی این روستا قرار دارد توسط برخی سودجویان از طریق قانونی با مشارکت دهیار و شورای محل برداشت میشود.
این دوستدار محیط زیست افزود: حدود ۲۰ کامیون خاک تاکنون از این منطقه خارج شده و بخشی از برکه طبیعی اروت تخریب و صدها نهال زیر چرخهای بیل مکانیکی و کامیون در جنگل از بین رفته است.
او گفته بود که چند روزی است با مداخله منابع طبیعی و محیط زیست برداشت خاک در این منطقه متوقف شده است، اما ماشین آلات همچنان مستقر است.
همین اقدامات بود که پایِ تیترهای جنجالی نظیرِ غارت جنگلهای هیرکانی با برداشت خاک، فروش نیسانی خاک مازندران نیسانی ۱٫۵ میلیون تومان و بعد از جنگلهای هیرکانی نوبت به غارت خاک هیرکانی رسید و … را به رسانهها باز کردند.
به گفته مردم محلی، تخریبگران میگفتند میخواهیم برکه را لایروبی کنیم اما درواقع بخاطرِ دسترسی راحتتر به خاک این منطقه، کانال را باز کرده و آب را از آن خارج کردند و حتی به این هم راضی نشده و درختان توسکایی که در محل بودند را نیز قطع کردند!
در بازار، خاک وارداتی گران است و حالا این بهانهای شده است تا برخی برای بردن خاک جنگل دست به هر کاری بزنند.
یکی از بومیان منطقه میگوید که آنها این خاک را برای فروش به کشورهای عربی و کشورهای تولیدکننده گل و گیاه صادر میکنند و در همین مدت، حدود ۲۰۰ تُن از این خاک را برداشت کردند.
اما خوب است بدانید که این لایروبی توسط شرکت آب منطقهای مازندران انجام شده است.
طوسی مدیر دفتر بهرهبرداری و نگهداری از تاسیسات آبی و برقابی آب منطقهای مازندران میگوید که همه استعلامها از منابع طبیعی و محیط زیست برای لایروبی تالابهایی از این دست گرفته شده و برای این حرفاش نیز به بند ز تبصره ۸ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ (تهاتر خاک) اشاره میکند و میافزاید:« تهاتر خاک، دقیقا به معنای فروش خاک است تا به ازای درآمدی که از آن بدست میآید هزینه لایروبی تالاب و برکه و همچنین هزینه تعمیر و نگهداری تاسیسات موجود تامین شود.
اما اداره منابع طبیعی مازندران میگوید که درست است که با لایروبی موافقت کرده اما اجازه ورود ماشین آلات سنگین برای برداشت خاک را نداده است.
مقیمی معاون حفاظت و امور اراضی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری ساری – مازندران میگوید که یکی از شروط ما برای این کار، همین بود که خاک از عرصه جنگلی و تالابی خارج نشود و شرط دیگر نیز به موضوع عدمِ قطعِ هرگونه درخت و نهال بازمیگردد.
کمی آنطرفتر اما، در دودانگه در محلِ تالابی به نام مولا، دقیقا همین اتفاق که در برکه اروت چهاردانگه افتاد تکرار میشود!
مردم محلی میگویند که ما فقط به دنبالِ تعیینِ حریمِ تالاب بودیم اصلا حرفی از لایروبی به میان نیامده بود! در ثانی این تالاب، یک محل طبیعی برای زیستِ انواع گونههای جانوری و گیاهی است و به هیچ عنوان استفاده کشاورزی از آن نمیشده است زیرا اصلا در این نزدیکیها زمین کشاورزی وجود ندارد.
فعالیت ماشین آلات سنگین در حال حاضر متوقف شده است اما مردم محلی همچنان نگراناند که مبادا آتش زیر این خاکستر دوباره شعلهور شود و جانِ تالاب را بسوزاند.
آنها معتقدند که «لایروبی» اسمِ رمزِ خاکفروشی است.
حمل خاک از جنگل ممنوع است
در همین حال «فتحالله غفاری» معاون امور جنگل اداره کل منابع طبیعی استان مازندران نیز میگوید: در حین لایروبی یک آب بندان واقع در روستای اِروِت، مقداری جزئی از خاک (پیت) در این منطقه حمل شد که بلافاصله اداره کل منابع طبیعی مطلع شده و جلوی کار را گرفتند.
به گفته این مقام مسئول، در حقیقت شرکت آب منطقهای استان برای لایروبی این آب بندان، قراردادی با یک پیمانکار بسته بود، اما در حین کار بخش کوچکی از خاک این منطقه جابهجا شد؛ در همان روز طی مکاتبهای با دادستان منطقه، شرکت آب منطقهای، محیط زیست و صنعت و معدن، مخالفت خود را اعلام کرده و اعلام کردیم که جلوی این کار باید گرفته شود. خوشبختانه دادستان نیز دستور توقف کار را صادر کردند. در حال حاضر نیز کار لایروبی متوقف شده است.
«فتحالله غفاری» جابهجایی حجم زیادی از خاک (پیت) در نتیجه لایروبی برکه اِروِت را تکذیب کرده و میگوید: در همان روز نخست، بخشی بسیار جزئی از خاک جابجا شده بود که بلافاصله پس از اطلاع، کار را متوقف کردیم. در حقیقت حمل هرگونه خاک از اراضی جنگلی ممنوع است. این منطقه در دل جنگل هیرکانی قرار داشته و هرگونه اقدام از جمله جابهجایی خاک یا آسیب زدن به درختان و نهالها، به زیستگاه جانوران آسیب میزند. در همین راستا نیز اداره حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی استان صراحتاً با هرگونه حمل خاک در این منطقه مخالفت کرده و در نتیجه کار لایروبی تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
تاکنون درختی قطع نشده است
«جواد طوسی» در توضیحات بیشتری میافزاید: آببندان «اِروِت» در منطقه جنگلی-کوهستانی چهاردانگه واقع شده است. با توجه به کم آبی ذاتی منطقه و تشدید کم آبیها در سالهای خشک و کم آب و اثربخشی آب در منطقه، دهیاری و اهالی منطقه سال ۱۳۹۷ درخواست لایروبی آب بندان مذکور را به اداره منابع آب شهرستان ارائه کردند. حسب تأیید موضوع توسط جهاد کشاورزی برای تأمین آب آن منطقه، مجوزهای اداره کل حفاظت محیط زیست و اداره کل منابع طبیعی استان در سال ۱۳۹۸ برای دهیاری صادر شد اما به دلایلی لایروبی در آن سال انجام نشد. تا اینکه مجدداً با درخواستهای صورت گرفته و به استناد قانون بودجه سال ۱۴۰۱ و با توجه به مجوزهای صادرشده قبلی، مزایده برگزار و نهایتاً با یک شرکت پیمانکار در چهارچوب ضوابط قرارداد منعقد شده است. وی میافزاید: بر اساس قانون، برگزاری مزایده و انجام لایروبی آببندانها و رودخانهها توسط آب منطقهای صورت میگیرد. برای خروج خاک نیز طبق قانون مجوز دیگری توسط اداره کل صمت صادر میشود. در آب بندان اِروِت هم مطابق این اصل مجوزها توسط آب منطقهای و صمت صادر شده است.
به گفته این مقام مسئول، در لایروبیها خاک مازادِ حاصل از لایروبی باید خارج شود. در این فرایند فلسفه و مبنای قانون همان تهاتر خاک با لایروبی است. اما در این آببندان با توجه به شروع نشدن لایروبی هنوز خاک خارج نشده است. ضمناً در محوطه داخل آب بندان درختان ارزشمند جنگلی وجود ندارد و درختی هم تاکنون قطع نشده و قرار نیست درختهای توسکا قطع شوند.
معاون امور جنگل اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران _ ساری نیز با تایید برداشت خاک از منطقه جنگلی اِروِت بخش چهاردانگه کیاسر گفت: سودجویان با بهانه لایروبی آببندان یا برکه طبیعی این روستا اقدام به دریافت مجوز از اداره کل صمت و آب منطقهای شهرستان ساری کردهاند.
فتح اله غفاری چراتی با بیان اینکه اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری مکاتباتی با محیط زیست مازندران انجام داده است، افزود: هم اکنون درخواست اعتراض این دو دستگاه متولی درباره جلوگیری از برداشت خاک به دادستان مرکز استان ارسال شده است.
او گفت: فعلا برداشت خاک در این منطقه تا حکم نهایی دادستان مرکز استان متوقف شده است.
غفاری چراتی تاکید کرد: بر اساس قوانین منابع طبیعی، بردن ماشین آلات و هر گونه دستکاری جنگلها و برکههای اراضی ملی ممنوع است و جرم به حساب میآید
او با بیان اینکه تجمع پوشش گیاهی منطقه از نوع درختان بید است گفت: این منطقه سرشار از خاک پیت یا تورب است که از تجزیه خزهها و گیاهان باتلاقی و درشرایط صنعتی از تجزیه بقایای گیاهان بدست آمده است و بهترین ماده کاملا ارگانیک برای جوانه زنی، کشت و نگهداری گیاه به خصوص گیاهان آپارتمانی است.
واقعیت این است که خاک جنگلی «پیت»، گرانترین خاک برای کشت و کار بهشمار رفته و طرفداران بسیاری دارد. این خاک ارزشمند بیشتر به عنوان مصارف گلخانهای و پرورش گل و گیاه کاربرد داشته و از بقایای نوعی خزه یا جلبک به وجود میآید. البته طبق قانون، برداشت هرگونه خاک در اراضی جنگلی اعم از «پیت»، تحت هر عنوانی ممنوع است؛ اما متأسفانه همه ساله تعداد کثیری از سودجویان، وارد قلب هیرکانی شده و با بهانههای مختلف، بخشهای زیادی از خاک «پیت» را با کامیون حمل کرده و در شهرها و حتی کشورهای همجوار بهفروش میرسانند!
