مدتی پیش، هوش مصنوعی، شمال ایران را در هزار سال آینده تصور کرد و به تصویر کشید.

البته برنامه‌ای که به هوش مصنوعی داده شد قطعا براساس داده‌های بسیار ایده آل‌گرایانه بود زیرا آنچه که هوش مصنوعی از ده قرن آینده این خطه از کشور تصویر کرد، جزایر مصنوعی زیبا در میان دریا، آسمانخراش‌های ساحلی سر به فلک کشیده، مساجد باشکوه، شهرهایی مدرن که از دل جنگل‌های مه‌آلود سربرآورده‌اند و رودخانه‌هایی بدون آلودگی که از میان آن‌ها عبور می‌کنند، بود. این تصاویر دلربا و خوشایندی است که هوش مصنوعی از آیندۀ سواحل شمالی ایران ارائه داده است؛ اما همین امروز، وقتی به رودخانه‌ها، جنگل‌ها، دریای مازندران، مراتع و … می‌نگریم، چه می‌بینیم؟! کاش همانطور که هوش مصنوعی نشان داد، بشود به آینده شمال ایران خوش بین بود!
به هر ترتیب، هوش مصنوعی این روزها، سر و صدای زیادی در جوامع و مجامع علمی به راه انداخته است. هوشی که گرچه براساس برنامه‌ها و داده‌هایی خاص، خروجی‌هایی خاص ارائه می‌دهد؛ اما افق‌های تازه‌تری از تاثیر و نفوذِ تکنولوژی بر زندگی انسان‌ها رونمایی کرده است. استان مازندران با وجودِ ظرفیت‌ِ علمی و طبیعی بکر و فراوانی که دارد، از جمله استان‌هایی است که می‌تواند در این زمینه حرف‌های زیادی برای گفتن داشته باشد.
مازندران با دارا بودن دانشگاه‌های معتبر و صاحب نام همچون دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، دانشگاه مازندران، دانشگاه علم و فناوری بهشهر، دانشگاه تخصصی فناوری‌های نوین آمل و فعالیت ۲ دانشگاه مستقل علوم پزشکی مازندران و بابل به همراه استادان برجسته این دانشگاه‌ها که از جمله دانشمندان برتر زیر یک درصد تا ۲ درصد جهان به شمار می‌روند از ظرفیت‌های مهمِ بهره‌مندی از دانش هوش مصنوعی در این خطه از شمال هستند. دانشگاه‌های مازندران در سالهای اخیر با برگزاری همایش‌های شهرستانی، استانی و ملی بر ضرورت بهره‌مندی از فناوری هوش مصنوعی برای توسعه استان تاکید کردند.
برخی از این دانشگاه‌ها همانند دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل با راه اندازی و چاپ مجله‌های علمی و پژوهشی در این حوزه فعالیت‌های خوبی از خود بر جای گذاشتند. نخبگان دانشگاهی مازندران با بهره‌مندی از دانش هوش مصنوعی طرح‌های بزرگ ملی را در دست اجرا دارند که برخی از آنها تکمیل و در حال بهره‌برداری هستند. صنایع فولاد، مواد غذایی، کشاورزی و صنعت از جمله طرح‌های کلانی هستند که نخبگان دانشگاهی این استان در این حوزه با بهره‌مندی از ظرفیت هوش مصنوعی به دستاوردهای خوبی رسیدند. در یک سال اخیر اقدامات موثری برای معرفی قابلیت‌های هوش مصنوعی برای افکار عمومی انجام شد که همه مردم با دانش هوش مصنوعی آشنا شوند. نخبگان دانشگاهی که با احداث اولین شهر هوشمند ایران در سال گذشته تحسین همگان را برانگیخته بودند با عزمی جدی‌تر از گذشته مصمم به بهره‌مندی از ظرفیت فناوری‌های نوظهور همانند هوش مصنوعی هستند. در این شهر هوشمند که در بابل احداث شده بود با استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی، بابل به تصویر کشیده شد و در این شهر هوشمند بناهای تاریخی و میراثی بابل از جایگاه ممتازی برخوردار بودند.
همچنین دانشجویان نخبه کشور، آرزوهای خود را برای آینده بابل در این شهر هوشمند به تصویر کشیدند که چگونه می‎‌توان با فناوری‎های نوین و بهره‎مندی سازه‎های ممتاز برای توسعه و پیشرفت شهر خود استفاده کرد. انجام همه این برنامه‎ها به منظور تمرین نخبگان و شهروندان در جهت بهره‎مندی از ظرفیت‌های بسیار بالای هوش مصنوعی در زندگی اجتماعی است. مازندران در تلاش است با فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای دستیابی به استانی هوشمند با گسترش فیبر فوری، اینترنت پرسرعت و استفاده از فناوری‌های نوین به همراه تعامل سازنده با نخبگان دانشگاهی از جمله استان‌های پیش رو در زمینه هوش مصنوعی باشد. در همین راستا، رئیس دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل؛ آبان ماه امسال اظهار کرد: در دومین همایش بین‌المللی هوش مصنوعی و فناوری‌های آینده نگر از ۱۹ استان کشور به این همایش مقاله ارسال شد. بهرام عزیزالله گنجی گفت: برگزاری چنین همایش‌هایی، فرصت مناسب در جهت معرفی و شناخت ظرفیت‌های هوش مصنوهی و چالش‌هایی است که در آینده با آن روبرو خواهیم شد. وی با بیان اینکه هوش مصنوعی به مجموعه‌ای از تکنیک‌ها و الگوریتم‌هایی گفته می‌شود که به سیستم‌های کامپیوتری این امکان را می‌دهد تا کارهایی را انجام دهند که به طور معمول به تفکر و تصمیم گیری انسانی نیاز دارد، اظهار کرد: با پیشرفت‌های سریع الگوریتم‌ها و فناوری‌های مرتبط انتظار می‌رود که هوش مصنوعی در بسیاری از جنبه‌های زندگی انسانی تغییرات عمده‌ای ایجاد کند که این تغییرات شامل بهبود عملکرد سیستم‌های هوشمند، افزایش توانایی تحلیل داده‌های کلان و توسعه تکنولوژی‌های جدید خواهد بود. رئیس دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل افزود: هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار کلیدی در حل مسائل جهانی مانند تغییرات اقلیمی و مشکلات بهداشتی نقش مهمی ایفا خواهد کرد. یوسف نوری استاندار سابق مازندران نیز در حاشیه جلسه هوش مصنوعی در استانداری مازندران در جمع خبرنگاران اظهار کرد: دانشگاه‌های مازندران دارای استادان توانمندی در حوزه هوش مصنوعی است که باید از این ظرفیت به درستی بهره مند شد. وی گفت: استانداری مازندران سامانه‌ای را بر مبنای هوش مصنوعی طراحی کرد که بخش کوچکی از این فرایند تکمیل و در آستانه استفاده آزمایشی قرار دارد.
استاندار مازندران افزود: همه دستگاه‌های اداری باید به سمتی حرکت کنند که از فناوری هوش مصنوعی برای خدمات رسانی بهتر به مردم استفاده شود.
نوری با بیان این‌که یکی از دغدغه‌های رهبر معظم انقلاب قرار گرفتن ایران در باشگاه ۱۰ کشور برتر جهان در هوش مصنوعی است، اظهار کرد: همه دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی باید از ظرفیت دانشگاه‌های استان در بخش هوش مصنوعی بهره‌مند شوند.
وی ادامه داد: برنامه‌ریزی در این استان باید به گونه‌ای باشد که در بخش هوش مصنوعی همانند فناوری‌های اطلاعاتی مازندران از استان‌های پیش رو در کشور باشد.
این مقام مسوول تصریح کرد: تعدادی از استادان برجسته ملی در حوزه هوش مصنوعی طرح‌های در دست اجرای این استان را تحت نظر دارند.

با ترسیم چشم انداز هوش مصنوعی، جایگاه کشور ما با بهره گیری از این فناوری نوین باید به رتبه یکم تا دهم جهانی برسد
اکنون، دبیر ستاد هوش مصنوعی کشور می‌گوید: تسلط بر هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری اقتدار آفرین و نشاط آور، زمینه‌ساز رفع اَبر چالش‌های اقتصادی و توسعه در کشور است. بهروز مینایی در همایش ملی هوش مصنوعی در قائم شهر اضافه کرد: با ترسیم چشم انداز هوش مصنوعی، جایگاه کشور ما با بهره گیری از این فناوری نوین باید به رتبه یکم تا دهم جهانی برسد. وی یادآور شد: ایجاد یک هوش مصنوعی بومی متکی بر فرهنگ بومی و هوش حکمی یا حکمت می‌توانیم با پیوند هوش مصنوعی و علوم انسانی جایگاه ویژه‌ای را در جهان پیدا کنیم. دبیر ستاد هوش مصنوعی کشور با اشاره به تاکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر افزایش تولید در حوزه اقتصاد گفت: این مطالبه رهبری و ملت جزو نیازهای اساسی کشور است که با بهره گیری از هوش مصنوعی محقق خواهد شد. مینایی بر اهمیت سرمایه گذاری و تخصیص اعتبار مناسب برای توسعه هوش مصنوعی گفت: دولت باید بیشترین سرمایه گذاری را با سرعت بالاتری در این حوزه انجام دهد تا با ایجاد یک بستر زیرساخت پردازشی مناسب برای دانشگاه‌ها، استادان و دانشجویان و دانش آموزان نخبه، امکان خیزش و جهش علمی و اقتصادی در کشور فراهم شود به طوری که می‌توانیم صادرات محصولات هوش مصنوعی به خارج از کشور داشته باشیم. وی هوش مصنوعی را قلب همه فناوری‌های نوین عنوان کرد که بهره گیری از این فناوری نوین باعث توسعه و پیشرفت حوزه‌های مختلف علمی و اقتصادی و صنعتی و تولیدی و کشاورزی و پزشکی و اجتماعی و … خواهد شد.
اهمیت هوش مصنوعی و کاربردهای بیشمار آن در پیشبرد اهداف مختلف
می‌توان گفت حداقل از قرن یک قبل از میلاد مسیح، انسان احتمال ایجاد ماشین‌هایی که از مغز انسان تقلید می‌کنند را در ذهن خود پرورانده است. نخستین بار در دوران مدرن و در سال ۱۹۵۵ اصطلاح هوش مصنوعی توسط جان مک کارتی ابداع شد. در سال ۱۹۵۶، مک کارتی و دیگر فعالان این حوزه کنفرانسی را با عنوان “پروژه تحقیقاتی تابستانی دارتموت در زمینه هوش مصنوعی” ترتیب دادند. این مسئله شروعی برای ایجاد یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، مسئله تجزیه و تحلیل پیش‌بینی و امروزه نیز تجزیه و تحلیل تجربی محسوب می‌شود. این مسئله همچنین حوزه‌ای کاملاً جدید در زمینه مطالعه علم داده ایجاد کرد.
هوش مصنوعی (AI) مبنایی برای تقلید از فرآیندهای هوش انسانی از طریق ایجاد و استفاده از الگوریتم‌های ساخته شده در یک محیط محاسباتی پویا است. به بیان ساده، هوش مصنوعی در تلاش است تا کامپیوترها را وادار کند مانند انسان فکر و عمل کنند. به عبارت دیگر، هوش مصنوعی (AI) به توسعه ماشین‌های هوشمندی اشاره دارد که می‌توانند کارهایی را انجام دهند که معمولاً به هوش انسانی نیاز دارند. برخی از نمونه‌ها عبارتند از ادراک بصری، تشخیص گفتار، تصمیم گیری و ترجمه زبان.
هوش مصنوعی این پتانسیل را دارد که در حوزه‌های مختلف وارد عمل شود و آنها را متحول کند، از جمله این صنایع می‌توان به حوزه‌ی مراقبت‌های بهداشتی و پزشکی، حمل و نقل، مالی، آموزش، بازاریابی و سرگرمی اشاره کرد.
یکی از مهمترین کارکردهای هوش مصنوعی این است که می‌تواند به بهبود کارایی و بهره وری در صنایع مختلف کمک کند. به عنوان مثال، در تولید، ربات‌های مجهز به هوش مصنوعی می‌توانند کارهایی را انجام دهند که تکراری و زمان‌بر هستند و کارگران انسانی را آزاد می‌کنند تا روی کارهای پیچیده‌تر تمرکز کنند. به طور مشابه، در صنعت مراقبت‌های بهداشتی، هوش مصنوعی می‌تواند با ساده کردن وظایف اداری و اجازه دادن به متخصصان پزشکی برای تمرکز بر ارائه مراقبت‌های شخصی به بیماران، به بهبود نتایج بیمار کمک کند. یکی دیگر از مزایای کلیدی فناوری هوش مصنوعی این است که می‌تواند توصیه‌های شخصی‌سازی شده را به کاربران ارائه دهد. این امر به ویژه در صنایعی مانند تجارت الکترونیک، بازاریابی دیجیتال و سرگرمی مهم است، جایی که توصیه‌های شخصی می تواند به افزایش تعامل و وفاداری مشتری تا حد زیادی کمک کند. به عنوان مثال، فروشگاه‌های آنلاینی مانند آمازون و نتفلیکس از الگوریتم‌‌های هوش مصنوعی برای توصیه محصولات و محتوا به کاربران خود بر اساس تاریخچه مرور و مشاهده آنها استفاده می‌کنند. هوش مصنوعی همچنین می‌تواند به کسب و کارها کمک کند، تا از طریق تجزیه و تحلیل پیش‌بینی، تصمیمات بهتری بگیرند. با تجزیه و تحلیل مقادیر زیادی از داده‌ها، الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توانند الگوها و روندهایی را که انسان ممکن است از دست بدهد، شناسایی کند و بینش‌هایی را برای کسب و کارها فراهم کند که می‌تواند به آنها در تصمیم گیری آگاهانه‌تر کمک کند.

  • نویسنده : مائده مطهری زاده