سرویس سیاسی ماجرای زباله چند سالی است از قالب یک مشکل بیرون آمد و بهویژه در استانهای شمالی در قالب یک ابرچالش خود را نشان داده است، ابرچالشی که هر روز باید انتظار یک بحران اجتماعی و زیستمحیطی از آن داشت و جای تأسف است که بگوییم مدیران مازندران، گیلان و گلستان تا امروز همان […]
سرویس سیاسی
ماجرای زباله چند سالی است از قالب یک مشکل بیرون آمد و بهویژه در استانهای شمالی در قالب یک ابرچالش خود را نشان داده است، ابرچالشی که هر روز باید انتظار یک بحران اجتماعی و زیستمحیطی از آن داشت و جای تأسف است که بگوییم مدیران مازندران، گیلان و گلستان تا امروز همان نگاه شش دهه قبل را به زباله دارند و میخواهند با دپو و دفن یا احداث زبالهسوز این بحران را حل کنند در شرایطی که امروز برای هم روشن شده است که دپو کردن، ایجاد لندفیل و احداث زبالهسوز هیچ کدام به معنای حل کردن بحران نیست و حتی بحران را پیچیدهتر خواهد کرد. وجود مراکز دفن و دپوی زباله از سراوان رشت تا عمارت آمل و انجیلسی بابل و سایت آققلا بهترتیب در سه استان گیلان، مازندران و گلستان نشان میدهد نگرش مدیران به بسیاری از مسائل، نگرشی کهنه و تاریخگذشته است.
هر کسی با دانش و اطلاعاتی اندک میداند به زباله «dirty gold» یا طلای کثیف گفته میشود و دلیل این نامگذاری، در قابلیت ثروتآفرینی زباله است، ثروتی که با دپو یا دفن کردن و با سوزاندان ضمن اینکه از دست میرود، به محیطزیست، منابع آب و خاک و در نهایت به سلامت انسان و سایر گونههای زیستی آسیب میرساند.
برای آگاهی مخاطبان و مدیران لازم است یادآور شویم که بیش از ۹۰ درصد آیتمهای موجود در زبالههایی که هر روز با صرف هزینه گزاف از مقابل خانه مردم جمعآوری میشود تا در یک تا دو لایه پلاستیک در زیر خاک دفن شود قابل بازیافت و بازگشت به چرخه مصرف هستند.
زبالههای خانگی عموماً شامل پنج آیتم هستند؛ «انواع کاغذ، کارتن و عناصر سلولزی»، «انواع فلزات، قوطی کمپوت و کنسرو»، «شیشه»، «پلاستیک و لاک» و «مواد غذایی بازمانده، پوست انواع میوه و مواد خوراکی».
چهار آیتم نخست از پنج آیتم ذکر شده، قابل هدایت به مسیر بازیافت هستند و در کوتاهزمانی به پول تبدیل میشوند ضمن اینکه با بازیافت این مواد، از فشار به جنگل و معادن شیشه و فلزات و همچنین کارخانجات پتروشیمی کاسته خواهد شد و آیتم پنجم که به آن زباله تَر گفته میشود نیز تحت یک فرایند خاص میتواند به کود زیستی تبدیل شود.
اگر خانوادهها آگاه شوند و اگر فرهنگسازی صورت گیرد و زباله در محل تولید، یعنی در آشپزخانه منازل، تفکیک و بهصورت تفکیک شده کنار درب منازل رها شود، حجم زباله تولیدی در مرکز استان مازندران تا ۵۰ درصد کاهش پیدا خواهد کرد و همین معجزه تفکیک زباله از مبدأ است که تا امروز مورد توجه مدیران نبوده است.
طی سه دهه اخیر برای دفن و دپوی زباله که فضاهای خطرناکی چون سراوان رشت، انجیلسی بابل، عمارت آمل، ساحل محمودآباد، پشتکوه ساری و مناطق مشابه دیگر را شکل داده که آسیبهای زیستمحیطی آن تا صد سال آینده ادامه خواهد داشت، اعتبارات میلیاردی هزینه شد اما تا این لحظه یک ریال هزینه برای آگاهی خانوادهها و فرهنگسازی برای تفکیک زباله از مبدأ صورت نگرفت هزینههایی چون قرار دادن پنج سطل یا گاری مختلف با پنج رنگ برای هر کدام از این پنج آیتم که مسیر و سرنوشتی متمایز از هم دارند، در نظر گرفته نشد.
امروز بحران زباله در مازندران و بهطور خاص در شهرستان ساری و میاندورود به اوج خود رسید و معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار گلستان رسماً اعلام کرد که صورتجلسهای تنظیم کردند و بهزودی قرار است جلوی زبالههای مرکز مازندران به سایت آققلا گرفته شود و در مرکز مازندران نیز تا این لحظه فضایی آماده ندارند. شاید قرار گرفتن در این بنبست چشم مدیران استانی و همچنین شهرداران را بر این حقیقت باز کند و بپذیرند که زباله را نه باید دفن کرد و نه باید سوزاند و تنها با مشارکت خواستن از همه شهروندان بهویژه زنان و مادران و تفکیک در منازل، بخش بزرگی از این مشکل تدبیر خواهد شد چون چارهای جز تفکیک زباله نداریم.
مشاور استاندار و مدیرکل دفتر اقتصادی استانداری مازندران با هدف بررسی همین موضوع در نشستی که در سازمان همیاری شهرداریهای استان برگزار شد، بر تفکیک زباله از مبدأ بهعنوان تنها الگوی موفق مدیریت پسماند تأکید کرد.
«سید عباس حسینی» گفت: ضرورت انکارناپذیری به نام مراقبت از محیطزیست در مسیر مدیریت صحیح پسماند تنها از راه الگوی موفق تفکیک از مبدأ و بازیافت محقق میشود.
مشاور استاندار و مدیرکل دفتر اقتصادی استانداری مازندران گفت: پیرو تأکید استاندار مازندران و تجربه موفق برخی استانها در مدیریت پسماند با تفکیک و بازیافت، همه دستگاههای شهر اعم از شهرداری و سازمان مدیریت پسماند باید بهدنبال اجرای شیوههای نوین مدیریت پسماند باشند.
مدیرکل حوزه استاندار مازندران ادامه داد: اگر زیرساخت و تمرکز مدیریت شهری و روستایی به تعمیق واشاعه فرهنگ تفکیک از مبدأ مبتنی باشد، هزینههای مادی و معنوی مدیریت پسماند در دیگر مراحل مدیریتی بهویژه جمعآوری و حمل و نقل زبالهها به حداقل میرسد.
مشاور استاندار و مدیرکل دفتر اقتصادی استانداری مازندران با بیان اینکه مدیریت مطلوب تفکیک زباله از مبدأ تنها در صورتی عملی میشود که شهروندان نیز در آن مشارکت داشته باشند، گفت: اگر میخواهیم در اجرای طرحی موفق باشیم باید در تصمیمگیریها و برنامهریزی طرحها و اجرای آنها، سازمانهای مردمنهاد و اقشار مختلف جامعه را مشارکت دهیم. سید عباس حسینی با اشاره به اینکه علاوه بر مشارکت مردمی، یکی دیگر از کلیدهای موفقیت سیستم مدیریتی پسماند، اطلاعرسانی و فرهنگسازی است، تاکید کرد: در برنامهریزی برای اجرای این طرح حتماً پیوست رسانهای دیده شود.
مشاور استاندار و مدیرکل دفتر اقتصادی استانداری مازندران با بیان اینکه استانهای شمالی سالهاست با مشکل پسماند مواجه هستند، گفت: سازمان همیاری شهرداریهای مازندران در اجرای طرح تفکیک زباله از مبدا استان را یک کلانشهر ببیند و این طرح را به صورت واحد در شهرها و روستاهای استان با همکاری مدیرکل امور شهری و شهرداریها، مدیرکل امور روستایی و دهیاریها و سازمان پسماند استان اجرا کند.
تأکید سید عباس حسینی بر تفکیک بهعنوان تنها الگوی موفق، حرف تازهای نیست و تقریباً در همه کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه اجرا شده و تولید ثروت کرده است تا جاییکه برخی کشورهای اروپایی، واردات زباله از همسایگان کوچک خود دارند.
نکته مهم بعدی این است که خطر زباله باید با مردم و شهروندان در میان گذاشته و از آنان عاجزانه طلب همکاری و مشارکت شود و همچنین صادقانه به مردم اعلام گردد که اگر طرح تفکیک زباله بهطور مجدانه از سوی مردم و مدیران پیگیری نشود، با توجه به حجم تولیدی زبالهها در شهرها و روستاهای مازندران، این پهنه سبز به یک عرصه سیاه و آلوده با آمار بالای بیماریهای لاعلاج تبدیل شود.
