مائده مطهری زاده روستاهای مازندران، قلبِ تپنده اقتصادِ کشاورزی و گردشگری هستند. طی سالهای اخیر، بسیاری از مسوولان کشوری و استانی بر روی این موضوع تاکید داشتهاند که توسعه اقتصادی استان از مسیرِ توسعه اقتصادی روستاها میگذرد. حالا استاندار مازندران با ذکر این نکته که رویدادهای بومی و فرهنگی برای هر یک از محصولات کشاورزی […]
مائده مطهری زاده
روستاهای مازندران، قلبِ تپنده اقتصادِ کشاورزی و گردشگری هستند. طی سالهای اخیر، بسیاری از مسوولان کشوری و استانی بر روی این موضوع تاکید داشتهاند که توسعه اقتصادی استان از مسیرِ توسعه اقتصادی روستاها میگذرد.
حالا استاندار مازندران با ذکر این نکته که رویدادهای بومی و فرهنگی برای هر یک از محصولات کشاورزی استان باید تعریف دقیق و عملیاتی شود، گفت: اقتصاد روستاهای این خطه باید با گردشگری هدفمند دنبال شود.
یوسف نوری در کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید مازندران افزود: کاربریهای زمینهای مازندران باید با رعایت مقررات انجام شود.
وی با بیان اینکه باید در نامگذاری واحدهای صنعتی و تولیدی از نامهای بومی، محلی و فرهنگی مازندران بهره گیری شود، تصریح کرد: معتقدم اقامتگاه بومگردی استان علاوه بر بازنگری در فعالیت، باید مورد نظارت بیشتری قرار بگیرد. استاندار مازندران با تاکید بر اینکه اقتصاد روستاهای استان باید با گردشگری هدفمند دنبال شود، ادامه داد: اینکه در بومگردی از غذاهای غیر بومی و محلی استفاده شود، لطمه زدن به تولیدات و اقتصاد روستا محسوب میشود. نوری خاطر نشان کرد: همچنین معماری در سازههای بومگردی مازندران نباید بر خلاف شرایط بافت بومی و محلی منطقه باشد.
نماینده عالی دولت در مازندران با اظهار اینکه گردشگری در این خطه باید با طرحهای بزرگ عملیاتی شود، گفت: در صدور مجوز ساخت هتل نباید کمتر از ۵۰۰تخت پذیرفته شود. گردشگری انواع متعددی دارد که یکی از محبوبترین آن، گردشگری روستایی است. اهمیت و محبوبیت این نوع گردشگری تا آنجاست که بسیاری از متخصصان حوزه گردشگری معتقدند روستاها در آینده به یکی از مهمترین مقاصد گردشگران تبدیل خواهند شد. یک استاد دانشگاه با بیان اینکه، تعاریف متعددی از این مدل گردشگری ارائه شده گفت: بعضی از این تعاریف، هرگونه گردشی که در نواحی روستایی انجام میگیرد را گردشگری روستایی مینامند که البته نقدهایی به این تعاریف وارد است. از این رو، در ارائه تعریف مناسبی از این مقوله، باید گفت این نوع گردشگری معرف زندگی، فرهنگ، هنر و میراث مناطق روستایی است و جامعه محلی را از لحاظ اجتماعی و اقتصادی بهرهمند میسازد؛ ضمن اینکه، ارتباط بین گردشگران و جوامع محلی را برای غنیسازی تجربه گردشگران فراهم میکند.
دکتر رضوانی ادامه داد: در تعریفی که توسط سازمان جهانی گردشگری ارائه شده هم به پیوند فعالیت و تجربه بازدیدکنندگان با طیف وسیعی از محصولات مبتنی بر طبیعت، کشاورزی، ماهیگیری و سبک زندگی روستاییان تاکید دارد. با اتکا براین تعاریف میتوان ویژگیهایی را برای گردشگری روستایی برشمرد که یکی از مهمترین آنها روستاپایه بودن فعالیتها و محصولات گردشگری روستایی است که باید دارای ویژگیهای خاصی باشد. در این نوع گردشگری گردشگران علاقه ویژهای به ارتباط با جوامع محلی دارند و علاقهمند هستند با شیوه زندگی افراد بومی آشنا شوند. ضمن اینکه، گردشگران روستایی تمایل دارند در فعالیتهای معمول زندگی روستاییان مشارکت کنند، بههمین دلیل است که غلبه کسبوکارهای خرد و خانگی در این نوع گردشگری موردتاکید قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه این نوع گردشگری انواع مختلفی دارد و با توجه اینکه حدود ۸۰ درصد عرصههای طبیعی در سطح جهان را روستاها تشکیل دادهاند، بسیاری از مطالعات گردشگری پیرامون گردشگری در نواحی روستایی انجام گرفته، تصریح کرد: این مقوله برای طیف وسیعی از فعالیتهای گردشگری مانند گردشگری کشاورزی، گردشگری فرهنگی، خلاق، گردشگری غذا و اکوتوریسم به کار برده میشود.
رضوانی افزود: با توجه به تحولاتی که در چند سال گذشته، به لحاظ فکری، فرهنگی و اجتماعی در عرصه جهانی اتفاق افتاده، ذائقه گردشگران تغییر کرده و برخلاف گذشته گردشگران امروزی بهدنبال تجربه کردن فضاهای جدید هستند که در این میان طبیعتگردی در فضاهای روستایی نقش مهمی را ایفا میکند. بنابراین، از یکسو مناطق روستایی با توجه به منابع طبیعی و غنی فراوانی که در اختیار دارند، برای توسعه این نوع گردشگری عرصه خوبی محسوب شده و از سوی دیگر، گردشگری با توجه به ماهیتی که دارد فرصت بسیار مناسبی برای توسعه مناطق روستایی است و میتواند به تجدید حیات روستاها، ایجاد اشتغال و درآمد افراد بومی کمک کند.
این محقق و پژوهشگر با تاکید بر اینکه، گردشگری روستایی به حفظ میراث طبیعی و فرهنگی کمک کرده و برای زنان و جوانان فرصتهای مناسبی را فراهم خواهد کرد، گفت: پژوهشها حکایت از آن دارد که جمعیت شهری چه در سطح جهان و چه در داخل کشور در حال گسترش است و پیشبینی شده که تا سال ۲۰۵۰ حدود ۸۶درصد جمعیت جهان شهرنشین خواهند بود. از اینرو، با توجه به شرایط زندگی شهری نیاز به سفر در طبیعت و مناطق روستایی به مراتب بیشتر خواهد شد. اینجاست که وجود مناطق روستایی در فراهم کردن فرصتهای گردشگری برای جوامع شهری در حال گسترش اهمیت مییابد. ضمن اینکه، این جمعیت شهری بازار بسیار خوبی را برای گردشگری روستایی فراهم میکنند.
رضوانی با بیان اینکه در گردشگری اساسا رویکردهای مختلفی وجود دارد، ادامه داد: در مقابل رویکرد گردشگری انبوه که آثار نامطلوب اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی به همراه دارد، رویکردهای جایگرینی وجود دارد که پایدارتر هستند. به این معنا که ملاحظات اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی را در نظر دارند. این رویکردها شامل گردشگری اجتماع محور، گردشگری پایدار، خلاق و گردشگری هوشمند است. بنابراین، یکی از این رویکردها که با شرایط مناطق روستایی سازگار بوده و میتواند تجلی واقعی مفهوم گردشگری روستایی باشد، این نوع از گردشگری اجتماع محور است. در این نوع گردشگری، جامعه، مردم و نهادهای محلی در برنامهریزی و مدیریت گردشگری نقش موثری داشته و از منافع آن بهرهمند خواهند شد. نایب رئیس انجمن علمی گردشگری ایران تصریح کرد: معیارهایی که در این نوع گردشگری وجود دارد، مالکیت و مدیریت محلی است. به این معنا که کسب و کارها باید محلی بوده و توسط افراد محلی شکل گرفته باشد و این افراد در کسب و کارها مشارکت داشته باشند. به بیان دیگر، اقوام محلی برای بهرهمندی باید در برنامهریزیهای مربوط به گردشگری روستایی نقش فعال داشته باشند، درغیر اینصورت جامعه محلی نمیتواند از مزایای این نوع گردشگری بهره لازم را ببرد.
وی خاطرنشان کرد: البته، در بحث گردشگری روستایی اجتماع محور الزامات دیگری وجود دارد که مشارکت مردم و نهادهای محلی در برنامه ریزی و مدیریت مهمترین آنهاست. پیشنیاز این مشارکت توانمندسازی جامعه محلی است تا بتوانند مشارکت موثری داشته باشند که در این زمینه نقش آموزش مطرح است. ضمن اینکه رویکردی در این میان حائز اهمیت است که مفهوم پایداری را در خود جای دهد.
مازندران همه ساله میزبان گردشگران زیادی از اقصی نقاط کشور است و این گردشگرپذیر بودن استان تنها به فصول خاص همچون بهار و تابستان و یا تعطیلات آخر هفته خلاصه نمیشود به طوری که مسافران در فصول سرد و برفی زمستان نیز قدم در مسیر جادههای مازندران میگذراند تا بتوانند از طبیعت جذاب و دیدنی آن بهره ببرند. سواحل خزر در شمال کشور یکی از نقاط زیبا و شورانگیز برای مردم بومی، مسافران و گردشگران دریا دوست است و از طول حدود ۸۰۰ کیلومتری این سرزمین آبی، نزدیک به ۴۰۰ کیلومتر آن در مازندران، ۲۸۶ کیلومتر گیلان و بقیه هم در گلستان است. استان مازندران حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار مساحت دارد که از این مقدار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار آن عرصههای طبیعی شامل جنگل و مرتع است. این استان در مجموع حدود ۵۴ درصد از عرصههای جنگلی شمال کشور را در اختیار دارد و همچنین نیمی از جنگلهای هیرکانی ثبت شده در سازمان جهانی یونسکو در جغرافیای مازندران واقع است. جنگلهای انبوه از درختان که ساعاتی حضور در این مناطق آرامش و آسایش خیال را برای هر کسی که در این محل اتراق کند به ارمغان میآورد.
۲ هزار و ۸۰۰ اثر تاریخی که با دیدن آنها هر انسانی را به عبور از دالان تاریخ استان مازندران میبرد تا ببیند اجداد طبری این خطه از شمال کشور چه سرگذشتی و چه تاریخی داشتهاند. جدا از این داشتههای طبیعی و تاریخی، وجود سه هزار و ۶۷۱ روستا در دل طبیعت جنگلی و یا در نزدیکی سواحل دریا به زیبایی و جذابیت این استان افزوده است به طوری که پایِ خیل عظیمی از مسافرانی که این استان میآیند به روستاها باز شده است و اقامت در شب در آن را تجربه کردهاند. چای روی آتش برافروخته شده از چوبهای جنگلی، پنیری که از شیر گوسفندهای پرورش یافته در مراتع، مرباهایی که از سیب و انجیر حیاط خانه چیده شده و مرغ و اردکهای بریانی و شکم پُر که در دشت و دمن اطراف خانه پرورش یافتهاند بساط پذیرایی روستاییان از گردشگران و مسافران در منطقه آنها است.
نایب رییس انجمن گردشگری پایدار سبز مازندران یکی از تشکلهای گردشگری مازندران در این باره گفت: مازندران به لحاظ دارا بودن ظرفیتهای خوب طبیعی از جمله جنگل و دریا همواره کانون توجه مسافران بوده است. مهران حسنی که سالها سابقه معاونت گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران را داشت، افزود: روستاها از جمله ظرفیتهای موجود در حوزه گردشگری مازندران به شمار میروند که همواره مسافران زیادی به این مناطق میروند.
وی ادامه داد: به طوری که در ایام خاص از جمله تعطیلات عید نوروز براساس آمارها مقصد سفر بیشتر از ۲۰ درصد مسافران مازندران روستاها است.
حسنی گفت: اما این حضور پرشمار مسافران در روستاهای مازندران بدلیل ناآشنایی روستاییان از گردشگری روستایی منجر به ایجاد منابع درآمدی پایدار نمیشود و فقط در غالب عرضه و فروش محصولات کشاورزی و غذاهای بومی میشود.
این کارشناس حوزه گردشگری مازندران اظهار داشت: در حالی که با تعریف و تهیه طرح جامع گردشگری روستایی با توجه به ویژگی همان روستا میتوان ضمن معرفی ظرفیتهای موجود به درآمدزایی لازم نیز دست یافت.
