دوباره تابستانی دیگر با مصیبتِ آتش زدن کاه و کلش از راه رسید! آتشی که گندمکاران طبق عادتی قدیمی بعد از برداشتِ گندم، تو گویی به رسمِ سپاسگزاری از زمین پربرکت به جانِ گندمزارها میاندازند. بیچاره زمین، بیچاره هوا و بیچاره ریههایی که باید پذیرای این آتش و دود و سیاهی گسترده باشند. چند سالی […]
دوباره تابستانی دیگر با مصیبتِ آتش زدن کاه و کلش از راه رسید!
آتشی که گندمکاران طبق عادتی قدیمی بعد از برداشتِ گندم، تو گویی به رسمِ سپاسگزاری از زمین پربرکت به جانِ گندمزارها میاندازند.
بیچاره زمین، بیچاره هوا و بیچاره ریههایی که باید پذیرای این آتش و دود و سیاهی گسترده باشند.
چند سالی میشود که ادارات کل محیط زیست و منابع طبیعی به کمکِ قوه قضاییه، توانستهاند راه چارهای برای این معضل زیست محیطی بیابند و آن هم قرارِ مجازات برای خاطیان و آتش زنندگانِ گندمزارهاست.
فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران در همین روزهای گذشته با بیان اینکه سوزاندن بقایای گیاهی علاوه بر جریمه نقدی، یک سال حبس نیز به دنبال دارد، با اشاره به افزایش دما، عدم نزولات جوی، خشک بودن سطح عرصههای جنگلی و وزش باد گرم در استان گفت: کشاورزان حاشیه جنگلها و روستانشینان از آتش زدن کاه و کلش زمینهای زیر کشت گندم و جو پرهیز کنند.
سرهنگ ذکریایی افزود: به دلیل وزش باد گرم در عرصهها، احتمال سرایت آتش به سطح عرصههای جنگلی متصور است که موجب وارد شدن خسارات زیادی به جنگل میشود.
فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران- ساری، گفت: آتش زدن بقایای گیاهی مطابق ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی و قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها جرم محسوب میشود و مرتکبین به جزای نقدی و حبس تا یک سال محکوم خواهند شد.
او به شهروندان و مسافران تابستانی توصیه کرد از بر افروختن آتش در جنگل خودداری کرده و در صورت مشاهده هرگونه حریق در جنگل، با سامانه رایگان ۱۵۰۴ امداد جنگل و مرتع یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران- ساری، تماس حاصل بگیرند.
سوزاندن بقایای گیاهی به خصوص کاه و کلش هرساله به منظور از بین بردن علفهای هرز باقیمانده و
آماده سازی هرچه سریعتر زمینهای کشاورزی برای کشت دوم به دلیل ناآگاهی کشاورزان از مضرات و سرمایه سوزیهایی که به دنبال دارد، انجام میشود. کشاورزان هم با انگیزههای مختلف، اقدام به آتش زدن آن میکنند.
اگرچه سوزاندن کاه و کلش در مزارع از قدیم مرسوم بوده و سالهاست که کاه و کلش را میسوزاند برخی به غلط تصور میکنند که این اقدام نیاز کمتری به استفاده از سموم در کشت دوم را فراهم میکند اما آنچه که امروز به صورت علمی اثبات شده است نابودی اکوسیستم و ویرانی ساختمان خاک است.
عوارض جبران ناپذیر آتش زدن کاه و کلش برای کشاورزان به دلیل آسیب زدن به ساختار خاک و نامرغوبی محصولات بعدی و از طرفی آلودگی و آسیب به محیط زیست باعث شده تا در سالهای گذشته کارشناسان و مسوولان امر تلاشی مضاعف در راستای آگاه سازی کشاورزان و ممانعت از این اقدام داشته باشند اما متاسفانه تاکنون نتیجه محسوسی حاصل نشده و همچنان برخی اصرار بر روشهای سنتی کشاورزی و از این دست اقدامات دارند.
نابودی موجودات مفید خاک، افزایش مصرف کودهای شیمیایی و کاهش بازدهی زمین، فرسایش خاک در بلند مدت، کاهش رطوبت خاک و افزایش مصرف آب در طول دوره رشد، آلودگی محیط زیست و بروز بیماریهای تنفسی بخصوص برای کودکان و سالمندان و سفت شدن لایههای خاک و کاهش
نفوذ پذیری آن از مهمترین عوارض جبران ناپذیر سوزاندن کاه و کلش در مزارع است.
به گفته کارشناسان در شرایط بهینه، خاک از ۴۵ تا۵۰ درصد ماده معدنی، ۲۵درصد هوا، ۲۵درصد آب و تا ۳درصد ماده آلی تشکیل میشود و همین مقدار ماده آلی نقش بسیار مهمی در روابط آب، خاک و گیاه دارد و وجود کاه و کلش در خاک به مرور زمان سبب میشود که ماده آلی به خاک کامل تبدیل و سپس تحویل گیاه داده شود.
نبود این موجودات، خاک را تبدیل به بستری ضعیف و غیرفعال میکند در نتیجه به آتش کشیدن مزارع سبب سوختن مواد آلی و از بین رفتن خاک میشود، همچنین با نابودی میلیونها حشره از گونههای مختلف که غذای بسیاری از موجودات زنده دیگر از جمله پرندگان هستند، چرخه حیات منطقه نیز تخریب میشود.
گفته میشود ۶۰درصد خاک قابل کشت کشور با کمبود مواد آلی مواجه هستند و بر اساس برنامه چهارم و پنجم توسعه، یکی از وظایف مجموعه جهاد کشاورزی، رساندن مقدار مواد آلی خاک به سه درصد است که با گذشت بیش از یک دهه، به فقط یک درصد رسید.
همچنین بررسیها نشان میدهد سوزاندن کاه و کلش باعث افزایش دی اکسیدکربن و افزایش اثرات گلخانهای در جو میشود و پراکندگی ذرات معلق و سموم شیمیایی در هوا، آسیب به لایه ازن، به وجود آمدن بارانهای اسیدی، افزایش انتقال و انتشار بیماریهای واگیردار و بروز تنگی نفس(آسم) و برونشیت و سایر بیماریهای تنفسی، سرطان ریه، به هم خوردن تنظیم ضربان قلب، اختلال در فشار خون، آسیب رسانی به سلولهای استخوان، تخریب گلبولهای قرمز و سوزش چشم در کودکان مناطق نزدیک کانون آتش از آلودگیهای زیست محیطی و انسانی ناشی سوزاندن کاه و کلش است.
صدرالدین متولی ژئومورفولوژیست و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد نور در این باره میگوید: سوزاندن بقایای گیاهی علاوه بر اثرات نامطلوب آنی در بلندمدت هم خساراتی را به وجود میآورد، همچنین تغییر کیفیت خاک، کاهش عملکرد محصول، افزایش گازهای گلخانهای و افزایش گرما در زمین از عوامل نامطلوب این
روش است.
وی گفت که مزرعه خود، یک اکوسیستم طبیعی است و با توجه به وجود موجودات زیاد و ذره بینی مانند قارچها و کرمها که باعث تولید مواد مغذی در خاک میشود، آتش زدن باعث حذف این گونه میکرو ارگانیسمها و از بین رفتن مواد مغذی در خاک نیز میشوند.
این ژئومورفولوژیست با اشاره به اینکه بر اساس تحقیقات ۷۰ درصد مواد عالی خاک از بقایای گیاهی تشکیل شده است، خاطرنشان کرد: سوزاندن کاه و کلش موجب عواملی چون کاهش جذب عناصر گیاهی توسط ریشهها، کم شدن ظرفیت نگهداری آب در خاک، پایین آمدن راندمان مصرف آب و نفوذپذیری خاک و همچنین اختلال در فعالیت میکروارگانیسمهای موجود در خاک شود.
عضو هیات علمی دانشگاه، آتش سوزی را سبب افزایش فرسایش و بالارفتن مصرف کودهای شیمیایی در خاک دانست و اظهارکرد: بر اساس تحقیقات به عمل آمده هر ۱۰ سال که به طور مداوم کاه و کلشها تحت تاثیر آتش سوزی قرارگیرد، خاک از حالت حاصلخیزی خارج و زمین به یک زمین کاملا نامرغوب تبدیل میشود؛ همچنین باعث کاهش میزان محصولات زراعی از بعد کمی و کیفی میشود.
مدیرعامل اتحادیه شرکتهای تعاونی کشاورزی و عشایری صنعت دامپروری استان مازندران نیز در این باره گفت: کاه برنج را در صورت فرآوری مناسب و غنی سازی، در ردیف بهترین خوراکهای دام قرار دارد. سالهای پیش زمینهای کشاورزی پس از برداشت کشت اول برنج مورد چرای دام قرار
میگرفت چراکه با کاشت علوفه زمین غنیتر شده و برداشت سال آینده بیشتر و پرمحصولتر میشد اما کشت دوم برنج بیشتر از آنکه سودمند باشد ضرر به همراه دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقصان صنایع تبدیلی تولید خوراک دام اشاره و تاکید کرد: در کشورهای توسعه یافته، حتی از هرس فضای سبزها و ضایعات محصولات کشاورزی مطابق قرارداد برای تهیه علوفه دامها استفاده میکنند چراکه ارزش ضایعات محصولات کشاورزی بیش از جو یا کنسانتره هست؛ در حقیقت دورریز میوهها و سبزهها در بخش کشاورزی میتواند تامین کننده هم علوفه غذایی و هم علوفه خشبی کشور باشد.
یکی از محققان موسسه تحقیقات برنج مازندران هم گفت: آتش زدن کاه و کلش به معنای سوزاندن خاک حاصلخیز است که به تدریج توان بارآوری زمین را کاهش میدهد و منافع درازمدت خود کشاورزان را با خطر مواجه میکند.
عبدالرحمان عرفانی که معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور را بر عهده دارد، افزود: آتش زدن کاه و کلش به هر بهانهای که باشد نادرست است و با منافع بلند مدت خود کشاورز در تضاد است برای اینکه آتش علاوه بر اینکه عناصر اصلی خاک را از بین میبرد، زمین را از بهترین و مهمترین تغذیه کننده خاک یعنی کاه و کلش محروم میکند.
وی تاکید کرد: آتش زدن کاه و کلش شالیزارها به بهانه کشت دوم هم نادرست است برای اینکه به صورت سنتی بهترین روش کشت دوم پرورش ساقهها برای به دست آوردن برنج دونوچ است که سابقه ای به درازای شالیکاری در مازندران دارد و به صرفه و سالم هم است.
این محقق ارشد حوزه کشاورزی مازندران با تاکید بر این که کاه و کلش پس از پوسیدن در شالیزار، عامل تقویت کننده طبیعی خاک محسوب میشود، گفت: متاسفانه برخی از کشاورزان حتی با اینکه به دنبال کشت دوم نیستند بر اساس ادعاهای غیر علمی در سالهای اخیر کاه و کلش شالیزارها را آتش میزنند و تلاش دارند تا از این طریق آفت کرم ساقه خوار را از مزارع خود برای سال آینده دور کنند.
عرفانی توضیح داد: کاه و کلش محلی برای جان پناه و یا آشیانه کرم ساقه خوار نیست و کشاورزان نباید به این بهانه کاه و کلش را آتش زده و زمینشان را از تغذیه طبیعی محروم کنند.
معاون موسسه تحقیقات برنج کشور مستقر در آمل گفت: برخی از کشاورزانی که قصد کشت دوم ندارند اگر چه کاه و کلش را آتش نمیزنند ولی آن را از زمین خارج میکنند در حالی که توصیه علمی این است که اجازه بدهند کاه و کلش در زمین باقی بماند تا مواد مغذی برای خاک
فراهم آید.
بر اساس بند ۴ ماده ۲ قانون مدیریت پسماند و ماده ۳۰ آیین نامه اجرایی قانون مدیریت پسماند و همچنین ماده ۴۵ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، آتش زدن بقایای مزارع و باغات داخل یا مجاور جنگل بدون اجازه و نظارت ماموران جنگلبانی ممنوع است وچنانچه دراثر سهل انگاری حریق به جنگل ها و مراتع سرایت کند متخلف برابر قانون بین ۱ الی۲ سال حبس تادیبی با پرداخت خسارت محکوم خواهد شد.
همچنین بر اساس ماده ۶۸۸ قانون مجازات اسلامی؛ هر اقدامی کــه تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود از قبیل آلوده کــــردن آب یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر بهداشتی فضولات انسانی و دامی و موادزاید، ریختن مــواد مسموم کننده در رودخانه ها، زباله در خیابانها و کشتار غیر مجاز دام و استفاده ی غیر مجاز فاضلاب خام یا پس آب تصفیه خانه های فاضلاب برای مصارف کشاورزی ممنوع است و مرتکبین چنانچه طبق قوانین خاص مشمول مجازات شدیدتری نباشند بــه حبس تــا یک سال محکوم خواهند شد.
