مائده مطهری زاده به گواهِ دماسنجها روز جمعه دوم شهریورماه، یکی از داغترین روزهای تابستان ۴۰۳ بود. آفتاب، همچون گوی آتشین بر زمین میتابید و شرجی هوا در مازندران، نفس را به شماره میانداخت و این یعنی، تابستان به این زودیها قصد رفتن ندارد و چه بسا در آخرین روزهای شهریورماه، با افزایش دمای هوا، […]
مائده مطهری زاده
به گواهِ دماسنجها روز جمعه دوم شهریورماه، یکی از داغترین روزهای تابستان ۴۰۳ بود. آفتاب، همچون گوی آتشین بر زمین میتابید و شرجی هوا در مازندران، نفس را به شماره میانداخت و این یعنی، تابستان به این زودیها قصد رفتن ندارد و چه بسا در آخرین روزهای شهریورماه، با افزایش دمای هوا، همگان را غافلگیر کند.
وقتی دمای هوا افزایش مییابد، بدیهی ست که مصرف برق به دلیل افزایشِ ساعاتِ روشن ماندن کولرها و مصرف آب به جهتِ تعدادِ دفعاتِ استحمام و دوش گرفتن، بیشتر میشود و از قضا اینجاست که صرفهجویی معنا و مفهوم مییابد وگرنه در روزهای اعتدال بهاری و پاییزی و انقلاب زمستانی که صرفه جویی در مصرف آب و برق، هنر نیست!
در همین مازندران هم که در روزگاری نه چندان دور، به عنوان استانی سرسبز و پرباران شناخته میشد، تنش آبی کشاورزی را با مشکلاتی مواجه کرده، به گونهای که کشت دوم برنج به دلیل کمبود آب، در بخش عمدهای از اراضی کشاورزی شرق استان ممنوع است.
همچنین، شهرستانهای گردشگری غرب مازندران سالها است با چالش کمبود آب آشامیدنی مواجه است که علاوه بر لزوم نهادینه شدن فرهنگ صرفه جویی، برای طولانی مدت یافتن راهکار اساسی برای رفع این نیاز اساسی منطقه ضرورتی است اجتناب ناپذیر.
کافی نبودن منابع آبی و گردشگری بودن غرب مازندران با توجه به کاهش بارندگی سالانه و افت روان آب های رودخانه ها، این منطقه را با خطر جدی کمآبی مواجه کرده است به طوری که برای عبور از این معضل جدی بهویژه در تابستان همه بخش ها و اهالی و گردشگران نیز باید نهایت صرفهجویی را در اولویت امور قرار دهند.
نور، نوشهر، چالوس، کلاردشت، عباس آباد، تنکابن و رامسر با افزون بر یک میلیون نفر جمعیت در غرب مازندران واقع است که به خاطر قرار گرفتن در موقعیت خاص جنگلی، کوهستانی و ساحلی سالانه میلیون ها مسافر را با زیر ساخت های موجود که برای جمعیت ساکن بومی تعریف شده است، خدمات می دهد.
روزانه هر شهروند مازندرانی ۱۵۰ لیتر آب مصرف می کند
اکنون، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مازندران سرانه تولید آب شهری در هر شبانه روز برای هر شهروند مازندرانی در مناطق شهری ۲۰۰ و در مناطق روستایی را نیز ۱۷۱ لیتر اعلام کرد و گفت: در هر شبانه روز مازندرانی ها در مناطق شهری به طور متوسط ۱۴۰ تا ۱۵۰ لیتر و در مناطق روستایی نیز ۱۲۰ تا ۱۳۰ لیتر آب مصرف میکنند.
بهزاد برارزاده با اشاره به اقدامات صورت گرفته در بازسازی و بهسازی ۱۰ دهنه از چشمههای موجود در مازندران، افزود: با بازسازی و بهسازی این چشمهها، ۷۳ لیتر در ثانیه به ظرفیت تامین آب آشامیدنی مشترکان این استان افزوده شد.
وی اظهار داشت: با اقدامات و تلاش های صورت گرفته، در شهرستانهای نور پنج دهنه چشمه با آبدهی ۳۵ لیتر در ثانیه)، ساری سه دهنه چشمه با آبدهی ۱۵ لیتر در ثانیه، نکا یک دهنه چشمه با آبدهی سه لیتر در ثانیه و رامسر یک دهنه چشمه با آبدهی ۲۰ لیتر در ثانیه، عملیات بهسازی صورت گرفت.
این مقام مسوول میزان اعتبار هزینه شده برای بهسازی این چشمه ها را ۲۵۰ میلیارد ریال ذکرکرد و افزود: با بهسازی این تعداد از چشمهها، یکصد هزار نفر از مردم این مناطق از نعمت آب آشامیدنی پایدار، سالم و بهداشتی بهره مند شدند. مدیرعامل شرکت آب و فاضلابی مازندران، نیاز آبی این استان را بیش از ۱۵ هزار لیتر در ثانیه اعلام کرد و گفت که در حال حاضر در این خطه شمالی کشور بیش از ۱۳ هزار لیتر در ثانیه آب تولید و استحصال می شود. برارزاده سرانه تولید آب شهری در هر شبانه روز برای هر شهروند مازندرانی در مناطق شهری ۲۰۰ و در مناطق روستایی نیز ۱۷۱ لیتر اعلام کرد و گفت: از این میزان شهروندان در هر شبانه روز ۱۴۰ تا ۱۵۰ لیتر و در مناطق روستایی نیز ۱۲۰ تا ۱۳۰ لیتر آب مصرف میکنند که این میزان بیشتر از حد استاندارد است. برابر آمارها، حدود ۱۲ درصد آب اشامیدنی استان از آب سطحی و ۸۸ درصد از آب زیرزمینی یعنی ۷۴۰ حلقه چاه و ۳۷۳ چشمه تامین می شود، که در زمان بارندگی با کدورت آب و زمان قطع برق با خرابی پمپ ها مواجه می شویم که این چالش نشان می دهد باید بیشتر به سمت استفاده از آبهای سطحی برویم.
استان مازندران افزون بر سه هزار روستای بالای ۲۰ خانوار دارد. منابع آبی این استان از ۷۲۰ حلقه چاه، ۳۵۳ دهنه چشمه و سد با ظرفیت تولید و استحصال ۵۲۲ میلیون مترمکعب، تامین میشود.
هدررفت آب در بخش خانگی، کمی پایینتر از میانگین جهانی
این در حالی است که براساس اظهارات مدیرکل دفتر مدیریت مصرف و کاهش هدر رفت آب شرکت آبفای کشور در فروردین ماه امسال، میانگین جهانی هدررفت آب در حدود ۳۵درصد و این رقم در ایران ۳۱.۳ درصد عنوان شده است. علی سیدزاده با بیان اینکه آب بدون درآمد در شبکه توزیع آب به صورت اختلاف بین کل ورودی به سیستم و مصارف مجاز بادرآمد تعریف شده است، به تقسیم آب بدون درآمد به سه بخش هدررفت واقعی، هدررفت ظاهری و مصارف مجاز بدون درآمد اشاره کرد. وی با تأکید بر اینکه بالا بودن آب بدون درآمد در یک سیستم، منجر به هدررفتن و اتلاف منابع با ارزش و محدود آب و سرمایهگذاریهای غیرضروری در بخش تولید میشود، افزود: بر این اساس کاهش آب بدون درآمد یکی از مباحث و اقدامات کلیدی در مدیریت سیستمهای آبرسانی بوده و به ویژه در شرایط کاهش و کمبود منابع آب، جلوگیری از هدررفت آب تصفیه شده، نقش مهمتری را ایفا میکند. وی در ارتباط با مزایای کاهش آب بدون درآمد در شبکه، اظهار کرد: در این رویکرد نیاز به تولید و تصفیه آب کمتر خواهد شد و متعاقباً صرفهجویی زیادی در هزینههای بهرهبرداری و نگهداری رخ داده و نیاز به توسعه ظرفیت به تعویق خواهد افتاد. هدررفت ظاهری کاهش یافته و اسراف در مصرف کاهش یافته و میزان کل مصرف کمتر میشود. درک و شناخت بهتری از الگوی مصرف واقعی ایجاد شده و در نتیجه امکان بهینه کردن سیستمهای توزیع و بهبود پیشبینی تقاضا فراهم میشود. علاوه بر این جریانهای فاضلاب و آلودگیها کمتر خواهد شد.
مدیرکل دفتر مدیریت مصرف آبفای کشور با بیان اینکه حجم آب بدون درآمد و یا هدررفت آب در جهان بسیار زیاد است، تصریح کرد: هر ساله بیش از ۳۲ میلیارد متر مکعب آب تصفیه شده از طریق نشت از شبکههای توزیع هدر میرود. علاوه بر آن ۱۶ میلیارد متر مکعب در سال، آب تصفیه شده به دست مشترکان میرسد اما به دلایلی همچون مصارف غیر مجاز (آب دزدی)، عدم دقت در اندازهگیری و خطای مدیریتی به حساب نمیآید (قبض صادر نمیشود).
سیدزاده با اشاره به اینکه میانگین جهانی هدررفت آب در حدود ۳۵درصد برآورد شده است، خاطر نشان کرد: این در حالیست که در بعضی کشورهای دارای درآمد کم، مقدار هدررفت در حدود ۵۰-۶۰ درصد منابع آبی است. وی با بیان اینکه در کشورهای در حال توسعه، هدررفت منابع ناشی از سطوح بالای آب بدون درآمد، قابل ملاحظه است، ادامه داد: بر اساس یک برآورد محافظهکارانه از کل هزینههای سالانه خدمات و تأسیسات آبرسانی مربوط به آب بدون درآمد در سراسر جهان، این رقم در حدود ۱۴ میلیارد دلار است که در حدود یک سوم از این مقدار مربوط به کشورهای در حال توسعه است. وی با بیان اینکه در کشورهای در حال توسعه روزانه در حدود ۴۵ میلیون متر مکعب آب از طریق نشت از شبکههای توزیع هدر میرود، افزود: این حجم، برای آبرسانی به حدود ۲۰۰ میلیون نفر کافی است. به طور مشابه روزانه نزدیک به ۳۰ میلیون متر مکعب آب تصفیه شده به دست مشترکان میرسد، اما به دلایلی همچون مصارف غیر مجاز (آب دزدی)، عدم دقت در اندازهگیری و خطای مدیریتی به حساب نمیآید (قبض صادر نمیشود).
وی در ارتباط با اینکه از بین بردن کل آب بدون درآمد در تأسیسات آبرسانی امکانپذیر و عملی نیست، اظهار کرد: رساندن سطح هدررفت در کشورهای در حال توسعه به نصف مقدار فعلی، یک هدف واقعبینانه به نظر میرسد؛ این میزان کاهش هدررفت میتواند سالانه در حدود ۲.۹ میلیارد دلار سرمایه اضافی برای بخش آب تولید کند (به علت افزایش درآمد و کاهش هزینه) و امکان آبرسانی به ۹۰ میلیون نفر جمعیت جدید را بدون نیاز به سرمایهگذاری جدید در بخش تولید و یا برداشت بیشتر از منابع محدود آبی، فراهم کند.
مدیرکل دفتر مدیریت مصرف آبفای کشور میزان آب بدون درآمد در کشور ایران را در حدود ۳۱.۳ درصد مطابق آخرین جدول بالانس آب عنوان کرد و افزود: از این میزان ۱۵.۵ درصد مربوط به هدررفت فیزیکی( واقعی)، ۱۴.۴درصد هدررفت غیرفیزیکی (ظاهری و غیرمجاز) و ۱.۴ درصد مربوط به مصارف مجاز بدون درآمد است. سیدزاده در ارتباط با اقدامات کشور ایران در سال ۱۴۰۲ به منظور کنترل و کاهش هدررفت آب، یادآور شد: اصلاح و بازسازی حدوداً ۲۶۷۱ کیلومتر شبکه فرسوده آب، بازسازی ۳۳۶ کیلومتر خطوط انتقال، نشتیابی ۱۶۸۴ کیلومتر خطوط انتقال، نشتیابی ۱۸هزارو ۷۹۷ کیلومتر شبکه توزیع، نشتیابی و رفع نشت ۳۴۰ باب مخزن ذخیره آب، تعویض ۳۵۶ هزار کنتور خراب مشترکان و خرید و نصب ۱۴۱ دستگاه شیر فشار شکن از اهم اقدامات انجام شده در سال ۱۴۰۲ برای کنترل و کاهش هدررفت آب تا کنون بوده است.
