مائده مطهری زاده یک هفته پیش بود که انتشار خبری مبنی بر گازرسانی به مناطق بالادست جنگل گلیران بابل با چاشنی تخریب اراضی ملی و همچنین توسعه معدن زغال سنگ در منطقه، موجی از نگرانیهای دوستداران محیط زیست را برانگیخت. قبل از آن نیز قطع شبانه درختان جنگلهای گلیران بابل به بهانه جادهسازی در خرداد […]
مائده مطهری زاده
یک هفته پیش بود که انتشار خبری مبنی بر گازرسانی به مناطق بالادست جنگل گلیران بابل با چاشنی تخریب اراضی ملی و همچنین توسعه معدن زغال سنگ در منطقه، موجی از نگرانیهای دوستداران محیط زیست را برانگیخت.
قبل از آن نیز قطع شبانه درختان جنگلهای گلیران بابل به بهانه جادهسازی در خرداد ماه سال جاری خبرساز شده بود.
حالا مازندرانیها با تشکیل کارزار (سکوی مستقل جمع آوری امضاء) خواستار حفظ جنگلهای گلیران به عنوان شاهرگ حیاتی بابل شدند چراکه به بهانه آسفالت و گازرسانی در مناطق بالادست بندپی شرقی این جنگلهای انبوه در معرض تخریب قرار دارند.
منطقه جنگلی گلیران بابل که در ۷۰ کیلومتری جنوب این شهرستان در بخش بندپی شرقی واقع شد در حال حاضر انبوهترین جنگلهای هیرکانی این خطه از شمال کشور در این منطقه واقع شده است.
در این منطقه معدن زغال سنگی حدود نیم قرن پیش جانمایی شد که این امر زمینه جادهسازیهایی در قلب این جنگل برای توسعه و بهره برداری بیشتر از زغال سنگ را فراهم کرد.
آغاز به کار معدن گلیران از سال ۱۳۵۵ بود، اما بهره برداری از آن به صورت دولتی در سال ۱۳۷۵ روی داد. این معدن در سال ۱۳۸۳ به بخش خصوصی واگذار شد، اما به دلیل اینکه نتوانست از این معدن به خوبی بهره برداری کند، اما در دهه ۹۰ با تعدیل کارگرانش از ۱۵۰ به ۳۵ نفر، در آستانه تعطیلی قرار گرفت.
معدن گلیران سال ۱۳۹۶ با ۳۵ کارگر و استخراج روزانه ۵۰۰ تن مواد معدنی شروع به کار کرد و پس از آن هم میزان تولیدش با افزایش تعداد کارگران بیشتر شد تا اینکه اکنون به چند برابر زمان آغاز به کار رسیده است.
در خردادماه سال جاری تعریض و آسفالت راه دسترسی به این معدن سبب شد هزاران اصله درخت هیرکانی قطع شود و در آن مقطع موجی از نگرانی را در بین شهروندان و دوستداران محیط زیست فراهم کرد.
مسئولان وقت معتقد بودند که با توجه به شرایط جغرافیایی و مکانی معدن گلیران، احداث این راه سبب افزایش تولید و انتقال سریعتر مواد استخراج شده به شرکت ذوبآهن اصفهان خواهد شد. بر همین اساس دستور تعریض جاده داده شد.
حسین حیدر پور رییس اداره حفاظت و محیط زیست شهرستان بابل اظهار کرد: برای تعریض روستای گلیران دستور مشخص کردن و رنگ آمیزی درختانی که باید در محدوده قانونی قطع شوند را دریافت کردیم و نیروهای این اداره با توجه به وظایف سازمانی در محل حضور یافتند.
حیدر پور با بیان اینکه مسئولیت رنگ آمیزی درختان را داریم افزود: در محدوده جاده گلیران ما مجوز مشخص کردن ۸۰ درخت را جهت قطع شدن داشتیم این درختان مشخص و با رنگ آمیزی از سایر درختان تمیز داده شدند.
به گزارش منابع محلی در ساخت جاده یک هزار و ۲۰۰ درخت هیر کانی در مسیر جاده منتهی به این معدن تا کنون قطع شده است اما قصه گلیران در همینجا خاتمه پیدا نمی کند.
کارشناسان محیط زیست نقش جنگلهای انبوه گلیران بابل را در تولید و تنظیم آب برای روستاها و شالیزارهای پایین دست بسیار مهم میدانند و هر اقدامی که سبب قطع یک اصله درخت را فراهم کند از دیدگاه این کارشناسان تحت هیچ شرایطی پذیرفتنی نخواهد بود.
جنگلهای گلیران که تنها نقطه جنگلی بابل بود که از مرالها میزبانی می کرد جادهسازیها و توسعه معدن سبب شد که این گونه جانوری از گستره جنگلی بابل فراری و به مناطق بالادست آمل که امنیت آن بیشتر از گلیران بود کوچ کنند. در این پیوند کارشناس محیط زیست مازندران اظهار داشت: جنگلهای گلیران عامل اصلی تولید و تنظیم آب برای کل شهرستان بابل محسوب میشوند. جواد یعقوب زاده گفت: تحت هیچ شرایطی نباید اجازه داد این جنگلها تحت عنوان جادهسازی، گازکشی یا توسعه معدن بیش از این تخریب شود.
وی با اشاره به این مطلب که یکی از بزرگترین چالش شهرستان بابل همانند دیگر مناطق استان و کشور تنشهای آبی است، اظهار کرد: با توجه به گسترش خشکسالیها و کشت حدود ۵۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری در این شهرستان حفظ جنگلهای هیرکانی گلیران یک ضرورت مهم محسوب میشود.
این کارشناس محیط زیست ادامه داد: زندگی صدها هزار کشاورز و شهروند بابلی به این جنگلهای انبوه گره خورده و این امر باید برای همگان روشنگری شود.
یعقوبزاده با بیان این مطلب که در سالهای اخیر شاهد کاهش آب در مناطق بالا دست بابل هستیم، گفت: این کمبودها سبب شد در پایین دست چاههای عمیق زیادی حفر شود که این امر چالش های بزرگی را به همراه خواهد داشت.
وی گفت: جنگلهای بالا دست بابل با انواع جاده و ویلاسازیهای مختلف در حال جان دادن است و تحمل هیچ آسیب جدی دیگری را ندارد.
این کارشناس محیط زیست اضافه کرد: هیچ فردی مخالف خدمت رسانی مطلوب و کارشناسی به مناطق بالا دست بابل نیست اما تجربه نشان داد چنین اقدامی زمینه تخریب جنگل و شروعی برای ویلاسازی ها خواهد بود. وی گفت: با توجه به اینکه همزمان با اجرای طرحها نظارت درستی اعمال نمیشود این جاده سازی ها و خدمات، زمینهای برای هجوم ویلا سازان غیر بومی را فراهم میکند.
یعقوبزاده افزود: آسیبهای اجتماعی و فرهنگی حضور غیر بومیان در منطقه یک چالش جدی دیگر است که به منطقه آسیب وارد خواهد کرد.
وی گفت: بسیاری از کشورهای دنیا از سالهای گذشته با اجرای مدلهای جنگلداری بومی محور متکی بر حمایت از جنگل نشینان با ایجاد قوانین ما به ازای خدمات زیست بومی و مدیریت تلفیقی زیست بومی اقدامات موفقی را انجام دادند.
این کارشناس محیط زیست تصریح کرد: ریلگذاری چنین الگوی موفقی باید با وضع قوانین جدید با کمک نمایندگان مجلس انجام شود نه اجرای طرحهای شتاب زدهای که به جزء تخریب جنگلهای هیرکانی دستاورد دیگری نخواهد داشت.
اکنون کارزاری در همین زمینه تشکیل شده و در آن خطاب به رئیس سازمان محیط زیست کشور آمده است:« اعتراض به مرگ شاهرگ حیات بابل با گاز رسانی و جادهسازی» بانو شینا انصاری به استحضار میرساند جنگلهای بالادست بندپی شهرستان بابل با انواع جادهسازیها، ویلاسازیها، گازرسانی در حال جان دادن است. هیچکس مخالف خدماترسانی به مناطق دوردست نیست، اما اگر بیشتر بیاندیشیم که چنین فعالیتهایی به دلیل عدم توجه به تصویر بزرگتر سرزمین و نبود نظارت و برنامه بلندمدت، با تخریب جنگل موجب تهدید آینده تمام مردم شهرستان شده و میشود که در ادامه آن با هجوم افراد ویلاساز دلال و افراد غیربومی و افزایش روند تخریب طبیعت و سیلهای ویرانگر بر سر همان مردم جنگلنشین میگردد.» در هفتههای گذشته خبرهایی در شبکه های اجتماعی منتشر میشود که برای گازرسانی به مناطق بالا دست بندپی شرقی بابل و منطقه گلیران جلسههای مستمری تشکیل شده است. از طرف دیگر خبرهای مبنی بر جذب سرمایه گذار برای توسعه بلوک سه و ۹ معدن گلیران منشر میشود که کارشناسان و دوستداران محیط زیست به دقت این خبرها را دنبال کرده و هشدارهای جدی خود را در این خصوص اعلام میکنند.
صاحبنظران بر این باورند منطقه گلیران در شرایط فعلی همانند نفس و اکسیژن برای شهرستان بابل محسوب میشود که تخریب جنگلهای انبوه این منطقه همانند خردادماه سال جاری که میلیونها سال قدمت دارد ضربه جبران ناپذیری را به محیط زیست وارد خواهد کرد. در ماه های اخیر خبرهای ناگواری از قطع درختان جنگلهای هیرکانی به گوش می رسد که دل هر دوستدار طبیعت و شهروند فهیم را به درد می آورد و هنوز زخم وارده بر جنگل های هیرکانی در پی قطع درختان در منطقه گردشگری الیمالات واقع در مسیر جاده چمستان – نور در غرب مازندران، هیرکانی تراشی در بابل برای تهیه دسته کلنگ، قطع این درختان در بزجفت قائم شهر برای تعریض جاده التیام نیافته بود که خبر شوک آور قطع چند اصله درخت هیرکانی این بار در گلیران موجی از گلایه را در بین شهروندان به بار آورد. این زخم ها که از سوی سوداگران چوب و اراضی در جنگلهای هیرکانی ایجاد می شود در ماه های اخیر در یک اقدامی فراگیر به بسیاری از شهرهای مازندران سرایت کرد.
قاچاق چیان چوب که انتظار دارند بدون هیچ مقاومتی از سوی ماموران منابع طبیعی به غارت و تخریب جنگلها بپردازد در یک بدعت خطرناک زندگی شخصی این ماموران وظیفه شناس را زیر شلیک نادانی خود قرار دادند.
۱۷ فروردین ماه امسال منزل ۲ مامور منابع طبیعی آمل با ۱۰ گلوله مورد هدف قرار گرفت و بخش های از این منازل آسیب جدی دیدند. این تجاوزها در شهرهای دیگر مازندران هم به شکل های مختلف اعم از حمله به باغ مرکبات ماموران منابع طبیعی و تهدید آنها رقم خورد.
