سرویس اجتماعی
قاچاق چوب دارد مرزهای خلاقیت و ابتکار را جابجا میکند و بعد از کامیون و نیسان و دیروز خودروهای سواری، امروز، اسبها هم واردِ این کارزار شدهاند تا معلوم شود که قاچاقچیان چوب برای رسیدن به اهداف و مطامعِ شومشان از هیچ تلاشی فروگذار نمیکنند!
رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نوشهر و رویان روز گذشته از توقیف اسبهای حامل چوبآلات جنگلی خبر داد.
وحید مشایخ روز شنبه در گزارشی به رسانه ها گفت: ماموران یگان حفاظت منابع طبیعی شهرستان به اتفاق نیرویهای حفاظتی منطقه موفق به کشف تعدادی از چوب آلات جنگلی قاچاق و توقیف سه راس اسب متعلق به قاچاقچیان شدند و پس از هماهنگیهای قضایی، اسبها به محل مناسب از پیش تعیین شده هدایت شدند.
وی افزود: با توجه به حضور ماموران و کنترل شدید راههای تردد خودرویی در مناطق قاچاق چوب به وسیله خودرو، قاچاقچیان عرصه را بر خود تنگ دیدند و با استفاده از اسب اقدام به حمل چوب و محصولات جنگلی در منطقه جنگلی نوشهر میکردند. مشایخ خاطرنشان کرد: علاوه بر شناسایی متخلفین و توقیف سه راس اسب، یک دستگاه اره موتوری نیز ضبط شد.
وی با اشاره به حضور گشتهای موتوری و خودرویی یگان حفاظت اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان به منظور حفاظت و حراست از منابع خدادادی و طبیعی، افزود: سامانه ۱۵۰۴ هم۲۴ ساعته آماده دریافت گزارشات مردمی است.
رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان نوشهر رویان از مردم شهرستان و طبیعت دوستان خواست تا در صورت مشاهده هرگونه تخریب و تصرف در اراضی ملی، به سامانه ۱۵۰۴ گزارش دهند.
جرم انگاری قاچاق چوب
اردیبهشت ماه امسال بود که معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران از جرم انگاری قاچاق چوب گفت و افزود: با انتقال پرونده قاچاق چوب جنگلی از تعزیرات به محاکم قضایی از این پس قاچاقچیان چوب در مازندران سخت کیفر خواهند شد.
خوشبختانه مقابله با قاچاقچیانِ چوب همچنان با قوت و قدرت از سوی ناظران و مجریان قانون به پیش میرود.
در ۶ ماهه ابتدایی امسال چندین باندِ بزرگِ قاچاق چوب در غرب و مرکز مازندران دستگیر و متلاشی شدند، اما گویا سرعتِ قاچاقِ چوب از سرعتِ برخورد با آنها بسیار بیشتر است و روزی نیست که خبر از قاچاق چوب در سایتهای رسمی و غیررسمی درج نشود.
حجم برداشت با توجه به اينكه تعداد زيادي از افراد درگير آن هستند، بالاست. مردم با موتور و پرايد و… شروع به جمعآوري ميكنند و اگر ماموري هم آنها را ببيند، ميگويند اين چوبها را قرار است براي مصرف خانگي اختصاص دهند، علاوه بر آن اگر ماموران به سمت برخوردهاي قهري بروند ممكن است با چالشي نظير آتش زدن جنگل مواجه شوند. همين موضوع برداشت چوب از محدوده اطراف جنگل گلستان را با دشواريهاي جدي روبهرو كرده است.
جملات فوق از میانِ حرفهای یک منبع آگاه به نقل از یکی از روزنامههای سراسری میباشد که معتقد است اگر تعداد ماموران بيشتر بود آنها ميتوانستند مديريت بيشتري روي برداشتهاي اينچنيني داشته باشند. چوبهايي كه سر از كارخانههای چوب بری در میآورند تا همین یکی دو سال پیش به قيمت هر كيلو هزار تومان فروخته ميشدند و همين امر نیز، اهالي را ترغيب ميكند درختان را به واسطه تناژ بيشتر قطع كنند تا درآمد بيشتري داشته باشند. اين منبع آگاه با بيان اين مطلب، درباره تعداد خانوارهايي كه در اين كار درگير هستند هم اضافه ميكند: «تعداد دقيق اين خانوادهها مشخص نيست. شايد ۳۰۰ خانواده باشند و شايد بيشتر، متاسفانه برداشت چوب به شغل دوم براي همه تبديل شده و درآمدزايي خوبي هم به همراه دارد و همين موضوع باعث شده ديگران هم به اين حوزه وارد شوند.»
شاهرخ جباريارفعي؛ صاحبنظر در امور جنگل و از كارشناسان سابق «شوراي عالي جنگل و مرتع و آبخيزداري» در همین باره ميگويد: «بارها گفته شده فقط ۱۰ درصد نياز چوبي كشور از جنگلهاي شمال تامين ميشده و توقف بهرهبرداري در آن مشكلي به وجود نخواهد آورد اما در تحليل اين آمار بايد به بازار مصرف چوبهاي جنگلي شمال پرداخت و به انواع كارخانههاي تختهخرده و نئوپان شمال كشور اشاره كرد و دانست كه درصد زيادي از نياز آنان از جنگلهاي شمال تامين شده و اساسا واردات چوب براي آنان غيراقتصادي و بيمعني است، چراكه اين صنايع از چوب نامرغوب استفاده ميكنند كه در اصطلاح جنگلباني، چه درست و چه نادرست، به آن چوب هيزمي گفته ميشود.»
کیادلیری درباره راههای مقابله با قاچاق چوب خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین اقدامات این است که این کارگاهها را به درستی نظارت کنیم و همچنین مسیر واردات را باز بگذاریم و از کشورهای همسایه شمالی کشورمان که دارای جنگلهای صنعتی بوده و در جهان معروف هستند و چوبهای با کیفیتی دارند چوبهای صنعتی را وارد کنیم. در همه جای دنیا هم روال همینگونه است، ما که ۹۳ درصد کشورمان خشک و نیمه خشک است که نباید از جنگلهای مرده و در حال احتضارش درخت برداشت کنیم. وی ادامه داد: در مقابل نیز باید نیازهای روستاییان را برطرف کرد در حقیقت مقابله با قاچاق چوب یک زنجیره است و شامل همه موضوعات از جمله اشتغال و کار روستاییان نیز میشود در کشوری که میخواهد به پایداری برسد بحث توسعه پایدار مطرح است و نمیتوانیم نیاز امروز را برطرف کنیم، اما در مقابل برای آیندگان محدودیتهای بسیاری را ایجاد کنیم. کاری که ما انجام میدادیم این بود که با تمام وجود تلاش میکردیم نیازهای روزمان را با قطع درختان برطرف کنیم و فردا برایمان مهم نبود. رییس انجمن علمی جنگلبانی کشور تصریح کرد: وضعیت اجتماعی و اقتصادی مردم زاگرس نشین با ساکنان شمال کشور متفاوت است اما همه آنها به طور مستقیم از طبیعت بهرهبرداری میکنند و به طور مثال جنگلهای زاگرس جنگلهای معیشتی هستند و مردم از نظر اقتصادی با مشکلاتی در این مناطق روبرو هستند و از همینرو به طور مستقیم از جنگل ارتزاق میکنند و همچنین دامهایشان در سطح بسیار وسیع و بدون برنامه و نظارت از جنگلها بهره میگیرند و چه چوب سوخت و چه قاچاق از جنگل بهرهبرداری میشود، اما میزان تخریب در جنگلها در همه جای ایران یکسان است. وی درباره بازدارندگی قانون قاچاق چوب خاطرنشان کرد: قانونهای خوبی در زمینه قاچاق چوب داریم، اما هر کاری انجام دهیم باز هم یک سری افراد اقدام به قاچاق چوب خواهند کرد. اما مجری که باید قانون را اجرا کند آیا واقعا قانون را اجرا میکند. باز هم معتقدم که ضعف مدیریت در این بخش وجود دارد.متاسفانه مردم هم مسئولیتپذیر نیستند و با یک سرعت سرسامآور در حال تخریب منابع طبیعی کشورمان هستیم.
مقصد چوبهای قاچاق در جنگلهای شمالی کارگاههای چوب است و بیشتر چوبهای صنعتی قاچاق میشود
افزایش کشفیات نشان دهنده این است که با افزایش قاچاق چوب در سطح کشور مواجه هستیم، چراکه بعد از طرح تنفس و همچنین با توجه به وضعیت بازار، قیمت چوب افزایش بسیار قابل توجهی داشته است. وقتی قیمت بالا می رود و بهرهبرداری نیز از جنگل کم یا ممنوع می شود و از سوی دیگر نیز واردات با موانع مختلفی مواجه است، بسیاری از افراد رو به قاچاق چوب آوردهاند و از همین روی مشکلات ما افزایش پیدا کرده است.
هادی کیادلیری، رئیس انجمن علمی جنگلبانی کشور درباره قاچاق چوب گفت: قاچاق چوب همیشه بوده و چیز عجیب و غریبی نیست، چراکه دلایل آن از بین نرفته است که حالا بخواهیم قاچاق چوب نداشته باشیم. افرادی که میگویند قاچاق چوب کم یا زیاد شده است باید آماری در این خصوص ارائه کنند و نمیتوانیم همینطوری بگوییم که قاچاق افزایش داشته است، چراکه باید آمارها را بررسی کنیم. وی با اشاره به اینکه باید ببینیم که خریداران این چوبهای قاچاق چه کسانی هستند، گفت: اگر قاچاق چوب در سطح کلان است، بنابراین مشتری کلان دارند و مشتری کلان چه کسانی میتوانند باشند جز کارخانههای صنایع چوب بنابراین خیلی عجیب و غریب نیست و قابل بررسی است و میتوانیم مشخص کنیم که آیا قاچاق انجام میشود یا خیر؟ رییس انجمن علمی جنگلبانی کشور با تاکید براینکه قطعا قاچاق چوب وجود دارد، تصریح کرد: من افزایش قاچاق چوب را قبول ندارم، چراکه آماری در این خصوص ارائه نشده است و معتقدم بعید است زیاد شده باشد چراکه با وجود ممنوعیت بهرهبرداری از جنگلها همه میدانند که اگر درختی از جنگل قطع شده و خارج شود، قاچاق است.
کیادلیری با بیان اینکه همیشه پتانسیل قاچاق چوب وجود داشته، اما برای مقابله با آن راهکار نیز وجود دارد، خاطرنشان کرد: ما باید غیر از حفاظت و نگهبانی از قطع درختان نیازهای جامعه را نیز برطرف کنیم تا کسی به قاچاق روی نیاورد. نیازهای جامعه ما حتی زمانی که از جنگلها بهرهبرداری هم میکردیم تامین نمیشد و آنطور که گفته میشد در آن زمان هم فقط میتوانستیم ۱۰ درصد از نیاز چوبی کشور را تامین کنیم.
رییس انجمن علمی جنگلبانی کشور با اشاره به دلایل متعدد قاچاق چوب در جنگلهای شمالی و جنگلهای زاگرسی گفت: مقصد چوبهای قاچاق در جنگلهای شمالی کارگاههای چوب است و بیشتر چوبهای صنعتی قاچاق میشود البته در بحث جنگلهای زاگرس موضوع فرق میکند و بحث ذغال نیز مطرح است. معتقدم ما باید حتما موضوع واردات چوب را پیگیری کنیم جنگلهای شمالی کشور هم از لحاظ کیفیت و هم از نظر کمیت سقوط کرده بنابراین باید با چنگ و دندان آن را حفظ کنیم و با توجه به اینکه جنگلهای هیرکانی هم ثبت جهانی شده است بنابراین باید بیش از پیش مراقبت کنیم.
او ميافزايد: «بديهي است بخشي از اين نيازها از زراعت چوب (صنوبر و اكاليپتوس) و چوبهاي باغي تامين ميشود اما آيا بررسي شده است كه درصدي از اين نياز كه اتفاقا قابل ملاحظه هم هست و در گذشته از جنگلهاي شمال كشور تامين ميشد، چگونه جايگزين شده است؟ همچنين از آنجايي كه بخش بزرگي از قاچاق چوب هم از همين چوبهاي نامرغوب و به اصطلاح هيزمي است اين پرسش پيش ميآيد كه آيا بازار ديگري نيز براي اين چوبها وجود دارد؟ با ملاحظه اين موارد خواه ناخواه ذهنها به اين سمت هدايت ميشود كه نكند اين صنايع بخشي از مواد اوليه چوبي خود را بهطور غيرقانوني تامين ميكنند؟ مخصوصا اين صنايع در دوران توقف بهرهبرداري نه تنها با مشكل كمبود روبهرو نشدهاند؛ بلكه مشاهدات نشان ميدهد كه محوطه يا يارد اين كارخانهها از زمان بهرهبرداري مجاز هم پر و پيمانتر است. از آن بالاتر چوبهاي جنگلي را نيز ميتوان در آن به آساني تشخيص داد! و به اين پرسش رسيد كه چرا نظارت لازم بر آنان اعمال نميشود؟» اين كارشناس سابق «شوراي عالي جنگل و مرتع و آبخيزداري» ميگويد: «بديهي است هر ساله به علت دير زيستي يا پايان عمر طبيعي درختان و همچنين بر اثر توفان يا بارندگي شديد و رانش عرصههاي جنگلي، هزاران درخت در جنگلهاي شمال كشور ريشهكن شده يا شاخههاي آن شكسته شده و بر زمين ميافتد . پرسش اين است كه چه سرنوشتي در انتظار اين درختان افتاده و شكسته است؟ اكولوژيستها معتقدند كه اين يك چرخه طبيعي است و بايد اين درختان بيفتند و بپوسند تا حاصلخيزي جنگل حفظ شود؛ اما واقعيت نشانگر اين است كه بخشي از اين چوبها به مصارف روستايي و دامداران جنگلنشين ميرسد؛ بخشي به صورت قاچاق و غيرمجاز برداشت و خارج ميشود؛ بخشي بر اثر سيل با روان آب همراه شده و سيل را شدت ميبخشد و بخشي هم به ياري ديدگاه بومشناسان آمده و در جنگل ميپوسد. در چنين وضعيتي آيا خروج اين فرآوردهها به صورت قانوني و زير نظر كارشناسان و نظارت آنان بهتر است يا رها كردن و سرنوشتي كه برشمرده شد؟» او با اشاره به اينكه خروج همه درختان افتاده، توصيه نشده بلكه بايد با توجه به شرايط براي اين درختان افتاده و شكسته تصميمگيري كرد كه اين موارد در دستورالعملها آمده و بايد پيگير اجراي صحيح آنها بود، ادامه ميدهد: «طرحهاي جنگلداري ميتوانست در ساماندهي اين وضعيت موثر باشد كه به علت اشكالاتي كه در اجراي طرح وجود داشته به جاي اصلاح و حل مساله، در كل صورت مساله حذف شده است و چون وجود طرح و برنامهريزي امري معقول و ناگزير است دوباره دير يا زود با عناويني ديگر مورد عمل قرار خواهد گرفت. هزاران جوان تحصيلكرده و برخوردار از دانش روز كه اينك يا بيكار بوده يا به شغلهايي غير از تخصص خود مشغول هستند ميتوانند در تهيه و اجراي طرحهاي جنگلداري به كار گرفته شده و از طرف ديگر با فراهم آوردن امكان نظارت بخش عمومي و سازمانهاي مردم نهاد نگراني جامعه و افكار عمومي را از تخريب و كاهش كيفيت جنگل برطرف كنند.»
