وقتی از کودک کار نام میبریم، به یادِ کودکانی میافتیم که در زیر هُرمِ آفتابِ سوزانِ تابستان یا سرِ سیاهِ زمستان در کوچه و خیابانها و میادین اصلی شهر و چهارراهها، با لباسهایی مندرس و رنگ و رورفته و چشمانی پر از خواهش و التماس به دنبال فروشِ اجناس خود هستند. کودکانی که اغلب نزدِ […]
وقتی از کودک کار نام میبریم، به یادِ کودکانی میافتیم که در زیر هُرمِ آفتابِ سوزانِ تابستان یا سرِ سیاهِ زمستان در کوچه و خیابانها و میادین اصلی شهر و چهارراهها، با لباسهایی مندرس و رنگ و رورفته و چشمانی پر از خواهش و التماس به دنبال فروشِ اجناس خود هستند.
کودکانی که اغلب نزدِ مافیاها و باندهای مخوف بزرگ میشوند و در بهترین حالت، تنها یک وعده غذای گرم و یک جای خواب نصیبشان میشود.
در این میان، یکی از بنیادیترین کمکهایی که دولت در قالبِ خدمات بهزیستی میتواند برای این کودکان قائل باشد، ساماندهی این کودکان است.
در همین پیوند، مدیرکل بهزیستی مازندران در تازهترین سخنان خود، از پذیرش ارائه خدمات تخصصی و نگهداری موقت ۱۷۷ کودک کار و خیابان در مراکز زیرپوشش این نهاد حمایتی و خدماتی از ابتدای امسال تاکنون خبر داد.
فریبا بریمانی، کار کودکان در خیابان را یکی از آسیبهای اجتماعی دانست و گفت: ساماندهی کودکان کار و خیابان به دلیل وجود عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در شیوع و گسترش آن از پیچیدگی خاصی برخوردار است.
مدیرکل بهزیستی مازندران با بیان اینکه برای ساماندهی کودکان کار و خیابان قوانین متعددی وجود دارد، اظهار داشت: در قوانین و آئین نامههای ساماندهی کودکان کار و خیابان وظایف ۱۶ دستگاه دولتی و غیردولتی، از جمله سازمان بهزیستی، شهرداریها و دهیاریها، نیروی انتظامی، سازمان زندانها، اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان فنی و حرفهای، دانشگاه علوم پزشکی، آموزش و پرورش مشخص
شده است.
وی با اشاره به وظایف دستگاهها در ساماندهی کودکان کار و خیابانی، خاطرنشان کرد: در این قوانین بر همکاری شهرداری، دهیاری و نیروی انتظامی با سازمان بهزیستی در شناسایی، پذیرش، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان کار و خیابان و اعلام موضوعات به مراجع ذیصلاح تاکید شده است.
بریمانی به فعالیت بهزیستی مازندران در این حوزه اشاره کرد و افزود: در حال حاضر یک مرکز شبانه روزی ساماندهی کودکان کار و خیابان و ۲ مرکز روزانه حمایتی آموزشی کودک و خانواده در سطح استان برای ارائه خدمات راه اندازی شده است.
بریمانی، ارائه ۶ هزار و ۶۵۵ مورد خدمات مددکاری اجتماعی، ارائه سه هزار و ۱۷۰ مورد خدمات تخصصی روانشناسی، ارائه ۳۹ مورد خدمات نگهداری موقت و خوابگاهی شبانه روزی در مرکز کودکان کار و خیابان شهرستان ساری، ارائه سه هزار و ۲۶۴ مورد خدمات آموزشی، شناسایی و معرفی ۳۴۱ کودک بازمانده از تحصیل به اداره کل آموزش و پرورش استان، بازگرداندن ۹۰ کودک به فرایند تحصیل و شناسایی ۲۲۶ کودک فاقد شناسنامه و پیگیری برای شناسنامه دار کردن این کودکان را از جمله اقدامات بهزیستی مازندران در سال جاری عنوان کرد.
وی با اشاره به اسکن عنبیه کودک کار و خیابان، تصریح کرد: از ابتدای امسال تاکنون در چهار مرحله مانور، شناسایی، جذب و اسکن عنبیه ۲۲۸ کودک کار و خیابان در مازندران انجام شده است و این استان از جمله نخستین استانهای پیش رو در این زمینه است.
مدیرکل بهزیستی مازندران بر مشارکت همه دستگاهها در رفع مشکل کودکان کار و خیابان تاکید کرد و گفت: حل مشکل کودکان کار و خیابان به جز با همراهی و مشارکت همه شرکای اجتماعی و تکمیل چرخه کامل شناسایی، جذب، ارائه خدمات تخصصی، توانمندسازی و پیگیریهای پس از ترخیص امکان پذیر نیست.
یک فعال حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی در مازندران نیز در همین رابطه با اشاره به اینکه کودکان کار در این استان، بر اساس برنامه «اقدام و عمل در راستای رویکرد دوستدار کودک در مازندران» ساماندهی خواهند شد، معتقد است، اگر تمامی دستگاهها پای کار بیایند، جمعیت کودکان کار حداقل ۲۵ درصد کاهش مییابد.
طالبعلی پور شریعه فعال حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی در مازندران، با اشاره به اصلیترین علت کار کودکان در کشور و به دنبال آن در مازندران، اظهار کرد: مهمترین دلیل کار کردن کودکان، مشکلات مالی برخی خانوادههاست.
وی با بیان اینکه تنها بخش حمایت از کودکان خیابانی در قالب جرمانگاری رفتارهای به شدت زیان بار دیگران به این گروه جلوهگر میشود، تصریح کرد: نباید با برجسته کردن نقش حقوق از حمایتهای دیگر غفلت کرد.
فعال حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی در مازندران با بیان برنامه اقدام و عمل در راستای رویکرد دوستدار کودک در مازندران، خاطرنشان کرد: اینمهم رویکردی است که در تدوین سیاستها، برنامهریزیها، تفکرات، اقدامات و… کودک را در کانون توجه قرار داده و از طریق شناخت صحیح نیازها و حقوق کودک برای ایجاد عدالت، بهبود شرایط زندگی کودکان و احقاق حقوق مانند سایر انسانهای بزرگسال (متناسب با سن) تلاش میکند و «شیوه نامه تخصصی رویکرد دوستدار کودک در برنامه اقدام و عمل جهت حمایت اجتماعی از کودکان کار و خیابان» پیوست این
دستورالعمل است.
وی درباره اصول و مبانی فکری دوستدار کودک نیز، گفت: نگاه به کودک کار به عنوان یک کودک با مسئولیت نان آوری و نه مجرم، حفظ حرمت و کرامت انسانی کودکان، اتخاذ تصمیمگیریها به نفع مصالح کودکان، احترام به هویت مستقل کودکان و توجه به سن و جنس آنها، رعایت حق وابستگی کودکان به خانواده، توجه به نظرات و دیدگاههای کودکان، حفظ حریم خصوصی کودکان و رازداری حرفهای، ممانعت از هر گونه رفتار خشونت آمیز، تلاش برای بازپیوند به خانواده و بازتوانی خانواده به عنوان اولویت نخست در برنامههای بازتوانی و جلوگیری از جدایی خواهران و برادران مشمول این برنامه است.
فعال حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی به سایر اقدامات حوزه کودکان کار در قالب طرح دوستدار کودک اشاره کرد و گفت: شناسایی کودکان کار از مقدمات امر بوده که در آن فرایند مشاهده و برقراری ارتباطی رخ میدهد، این امر توسط کارشناس (یا نیروی داوطلب مورد تأیید) با کودک کار و خیابان شکل میگیرد و به تشخیص وضع موجود وی میانجامد.
پورشریعه ادامه داد: مرحله جذب، مجموعه اقدامات جهت برقراری ارتباط تقویت یافته کارشناس (یا نیروی داوطلب مورد تأیید) با کودک کار و خیابان که جلب اعتماد و و پذیرش ارتباط از سوی وی را به همراه دارد.
این فعالیت با هدف آگاه نمودن کودک کار و خیابان از منابع و خدماتی که میتواند در اختیار او قرار گیرد انجام میپذیرد. همچنین این اقدامات به منظور اعمال ممنوعیت اجرای روشهای خشن و غیر تخصصی نظیر جلب و دستگیری کودکان کار و خیابان تعریف
شده است.
وی گفت: در ادامه بررسی تابعیت کودک کار انجام میشود، به طوری که بررسی مدارک هویتی کودک به منظور احراز تابعیت تا در صورت غیر ایرانی بودن وی، کودک جهت تعیین تکلیف به اداره امور اتباع و مهاجرین خارجی استان معرفی میشود.
فعال حوزه کاهش آسیبهای اجتماعی خاطرنشان کرد: مرحله پذیرش، فرایندی است که به دنبال شناسایی و جذب کودک کار و خیابان آغاز و با تشکیل پرونده و تعیین نوع خدمات مورد نیاز کودک و خانواده و ثبت اطلاعات اولیه وی پایان میپذیرد.
پورشریعه به موضوع بازتوانی اشاره کرد و گفت: مجموعه اقدامات دستگاههای تعریف شده در این برنامه با محوریت سازمان بهزیستی است که با هدف، تامین نیازهای اولیه برای رشد و شکوفایی، افزایش کیفیت زندگی، استقلال نسبی کودکان کار و خیابان و خانوادههای آنها با اولویت بازگشت کودک به مدرسه و با استفاده از رویکردهای قوت مدار، اجتماع محور و تاب آوری در قالب برنامه بازتوانی تکدوزی شده ویژه هر کودک انجام میشود.
این روانشناس بالینی در بخش دیگری از سخنان خود به قانون برنامه ششم توسعه در راستای حمایت از کودکان کار اشاره کرد و گفت: بر طبق ماده ۷۸، دولت مکلف است در راستای تحقق عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار آسیبپذیر و بسط پوششهای امدادی، حمایتی و بیمهای و پیشگیری و کاهش آسیبهای اجتماعی نسبت به طراحی و اجرای برنامههای لازم برای نیل به اهداف مندرج در جدول ذیل اقدام و گزارش پیشرفت کار را هر شش ماه یک بار به مجلس ارائه کند که این اقدامات نیز باید انجام شود.
پورشریعه گفت: همچنین بر طبق بند ح ماده ۸۰ ساماندهی کودکان کار نیز با اقدام سازمان بهزیستی و همکاری سایر دستگاهها تا پایان اجرای قانون برنامه بهنحوی باید باشد که جمعیت کودکان کار حداقل ۲۵ درصد کاهش یابد.
