کارشناسان کشاورزی کشور معتقدند که در کشاورزی به شیوه سنتی، حدود ۸۰ درصد آب هدر میرود و تنها ۲۰ درصد از آن به صورت بهینه مورد استفاده قرار میگیرد. اولویت کاهش مصرف منابع به ویژه آب در بخش کشاورزی و در اینکه فرسودگی شبکه توزیع آب شرب و مصرف بیرویه همه ما در بحران آبی […]
کارشناسان کشاورزی کشور معتقدند که در کشاورزی به شیوه سنتی، حدود ۸۰ درصد آب هدر میرود و تنها ۲۰ درصد از آن به صورت بهینه مورد استفاده قرار میگیرد.
اولویت کاهش مصرف منابع به ویژه آب در بخش کشاورزی و در اینکه فرسودگی شبکه توزیع آب شرب و مصرف بیرویه همه ما در بحران آبی موثر است و باید اصلاح شود شکی نیست، در این نیز که نباید با توسعه صنعت در فلات مرکزی و مناطق خشک، منابع آبی زیرزمینی را با خطر بیشتری مواجه کرد، تردیدی وجود ندارد، اما تفاوت میزان مصرف این دو بخش با بخش کشاورزی، آنقدر زیاد است که هر عقل سلیمی میپذیرد، حتما و قطعا باید کاهش سهم ۹۰ درصدی آن را با جدیت دنبال کرد؛ آن هم وقتی که میدانیم بخشی از این مصرف، در واقع نه مصرف، که هدررفت است. میزان هدررفت چقدر است؟ به استناد دادههای مرکز آمار ایران: تنها در سال ۱۴۰۰، میزان مصرف آب در بخش کشاورزی کشور، ۸۲ میلیارد مترمکعب آب بوده که این رقم باتوجه به میزان ضایعات زنجیره تامین در بخش کشاورزی نشان از هدررفت ۲۳ میلیارد مترمکعب آب در این بخش میدهد. میدانیم که خودکفا شدن در برخی محصولات غذایی، راهکاری جز افزایش سطح زیرکشت در کشور ندارد، میدانیم که نمیشود به سادگی روی آب مصرفی در میلیونها هکتار زمین کشاورزی نظارت کرد و این را هم میدانیم که تغییر پیشه کشاورزان و شیوه تامین اقتصادی زندگی آنها آسان نیست، اما این را هم میدانیم که بحران آب جدی است و روز به روز جدیتر خواهد شد. به گفته دکتر دهقانی، رئیس موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، واقعیت این است که:« کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی بسیار سخت و زمانبر است؛ اما آنچه انجامش سادهتر است، قابل اندازهگیری است و دولت هم از آن حمایت میکند، ارتقای راندمان در بخش کشاورزی است که به طور طبیعی در کاهش مصرف آب هم تاثیر مستقیم خواهد داشت. آنچه به عنوان آب مصرفی در بخش کشاورزی مطرح میشود مربوط به تبخیر و تعرق واقعی است که با آب کاربردی، آبیاری و برداشتی متفاوت است و نباید آنها را با هم اشتباه گرفت. ممکن است کاهش مصرف آب در سه بخش دیگر با نتایجی مانند کاهش مصرف برق و سایر هزینهها منجر شود اما اینکه حتما به کاهش مصرف آب هم بینجامد قطعی نیست و نمیتوان به تحقق آن اطمینان داشت، هرچند که تلاش برای انجامش بی نتیجه نیز نیست.»
حجم آب مخازن زیرزمینی استان به دلیل برداشتهای بیرویه حدود ۲۱۰ میلیون متر مکعب کاهش یافته است
این در حالی ست که مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران در روزهای اخیر گفت: حجم آب مخازن زیرزمینی استان به دلیل برداشتهای بیرویه حدود ۲۱۰ میلیون متر مکعب کاهش یافته است.
حیدر داوودیان در جلسه شورای هماهنگی مدیران صنعت آب و برق استان در ساری، افزود: ممکن است برخی چاهها به دلیل برداشت بی رویه دچار مشکل شود، اما در سدها آب مورد نیاز ذخیره شده است.
وی با بیان اینکه استان مازندران وارد سومین سال خشکسالی شده است، اظهار داشت: استانهای شمالی امسال درگیر خشکسالی بی سابقهای شدهاند.
کاهش ۹۰۰ میلیون متر مکعبی آب رودخانههای مازندران
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران با بیان اینکه، میانگین بارشهای مازندران در سالهای گذشته حدود ۶۵۰ میلیمتر بود که امسال ۲۰ درصد کاهش داشته است، ادامه داد: آورد رودخانههای مازندران پارسال در همین مقطع زمانی حدود ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون متر مکعب بود اما امسال ۹۰۰ میلیون متر مکعب کاهش داشته است. وی اضافه کرد: رودخانههای مازندران امسال با ۹۰۰ میلیون کاهش به یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون متر مکعب رسیده است. وی با بیان اینکه ذخیره آب در سدهای استان نیز کاهش یافته است، گفت: برای تأمین آب کشاورزی استان طبق روال سالهای قبل نتوانستیم برنامهریزی کنیم. داوودیان افزود: با توجه به بارندگیهای خرداد ماه حدود ۱۵ میلیون متر مکعب آب سدهای استان برای مصرف کشاورزی رهاسازی شد. وی بیان کرد: پیش بینی میشود ۸۰ هزار هکتار از ۲۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی استان امسال دچار تنش آبی شود، اما با اجرای برخی طرحهای مقابله با خشکسالی مانند رهاسازی آب سدها مساحت کشتزارهای دارای تنش آبی استان به ۲۰ هزار هکتار کاهش یافته است.
مدیرعامل شرکت آبمنطقهای مازندران گفت: بیشترین نگرانی در دشت هراز بود که خوشبختانه از بحران خشکسالی عبور کرد و اکنون کشاورزان برای برداشت برنج آماده میشوند.
مدیریت منابع آبی برای گذر از بحران
داوودیان گفت: مدیریت منابع آبی در دشت البرز، تجن و شبکه گلورد نیز در حال انجام است تا کشاورزان از این بحران عبور کنند.
وی افزود: اگر آب سدها مدیریت نمیشد ممکن بود برخی شهرهای استان مانند بابل، بابلسر و ساری شاهد تنش آبی در حوزه آب آشامیدنی باشند.
مدیر عامل شرکت آب منطقهای مازندران با بیان اینکه آب آشامیدنی نیز به خوبی تامین و مدیریت شد، بیان کرد: مشکلی برای تامین آب آشامیدنی مردم استان نداشتیم و پیشبینی میشود این ثبات ادامه داشته باشد. بهینه سازی مصرف یا مصرف بهینه به مدیریت استفاده از منابع طبیعی مانند زمین، آب، خاک، گیاهان و حیوانات و منابعی مانند هزینه، تولید و زمان اشاره میکند. به گونهای که بر کیفیت زندگی نسل حاضر و آینده تاثیر گذار باشد. همچنین بهینه سازی به مدیریت روشهایی که مردم و منابع طبیعی با هم در تعامل هستند، میپردازد که مربوط به برنامه ریزی در استفاده از زمین، مدیریت آب، حفاظت از تنوع زیستی و پایداری آینده در صنایع کشاورزی، معدن، گردشگری، شیلات و جنگلداری است. این امور به مردم کمک میکند که بدانند در حفظ منابع و بهره وری نقش مهمی داشته و میبایست مسوولانه عمل کنند. از آن جایی که تا ۷۰ درصد وسعت استان مازندران جزء عرصههای طبیعی ملی در قالب سواحل دریای خزر، جنگل و مرتع است، وسعت اراضی کشاورزی و باغی مازندران نیز حدود ۴۶۰ هزار هکتار است که سالانه بیش از هفت میلیون و ۵۰۰ هزار تن محصول از آن برداشت میشود؛ مقوله
بهرهوری از ظرفیت موجود با توجه به اهمیت حراست از حساسیتهای زیست محیطی این خطه بهترین راهکار برای توسعه پایدار است.
از سوی دیگر سهم ۳ و ۲.۸ درصد بهرهوری در رشد اقتصادی پیش بینی شده کشور و مازندران در سال جاری به اهمیت این موضوع افزوده و مازندران اکنون به عنوان اولین استان کشور در توجه به تاکیدات رئیس جمهور در ارتباط با بهرهوری تبدیل شده چراکه روز گذشته شورای اداری استان با حضور میرسامان پیشوایی رئیس سازمان ملی بهره وری کشور در ساری برگزار و در این نشست نسبت به تحقق این امر دیدگاههای خوبی مطرح شد. با این وجود، سبقه اجرای طرحهای اصولی برای تحقق رشد بهره وری در مازندران به ۲۶ خرداد سال گذشته برمیگردد و در این راستا تفاهمنامهای چهارجانبه میان سازمان ملی بهرهوری ایران، استانداری و سازمان مدیریت و برنامهریزی مازندران و دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل بهمنظور برنامهریزی راهبردی و اجرایی جهت دستیابی به شاخصهای توسعه بهرهوری در کشور و استان به امضاء رسید که این اولین تفاهمنامه منعقد شده بین یک استان و سازمان ملی بهرهوری ایران است. این تفاهمنامه با هدف تحقق آرمانها و اهداف چشمانداز ۱۴۰۴ جمهوری اسلامی ایران و دستیابی به سیاستهای ارتقای سهم بهرهوری در رشد اقتصادی کشور و توسعه بهرهوری و شاخصهای آن در دستگاههای اجرایی، عمومی و اقتصادی، میان سازمان ملی بهرهوری ایران بهعنوان رکن اصلی سیاستگذاری و برنامهریزی ارتقای بهرهوری کشور، استانداری مازندران بهعنوان بالاترین رکن حاکمیتی، همسوکننده و هماهنگکننده دستگاههای اجرایی استان، سازمان مدیریت و برنامهریزی استان مازندران بهعنوان ناظر و ارزیاب برنامه و بودجه و راهبر امور توسعه مدیریت و سرمایه انسانی در استان و دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل بهعنوان یکی از منابع علمی و پژوهشی مؤثر در رشد و توسعه اقتصادی کشور، منعقد شد.
تبدیل بهرهوری به گفتمان واحد
در کشور
رییس سازمان ملی بهرهوری ایران گفت: افزایش تولید در حوزههای مختلف اقتصادی، صنعتی و کشاورزی بامحوریت بهرهوری به گفتمانی واحد در کشور تبدیل شده است. میرسامان پیشوایی در همایش نوآوری بهرهوری در حوزه کشاورزی در ساری افزود: تثبیت جایگاه بهرهوری در نرخ رشد اقتصادی کشور نشان از عزم دولت سیزدهم به مقوله مهم ایده پردازی و استفاده بهینه از امکانات موجود است. وی ادامه داد: باتوجه به اتفاقاتی که در کشورهای منطقه در حال وقوع است برای تقویت و ارتقای امنیت غذایی در کشور راهی جز بهره وری و حمایت از تولید داخلی نداریم که در این ارتباط دولت سیزدهم در ماه های گذشته حمایت های خوبی را از شرکت های دانش بنیان داشت.
رییس سازمان ملی بهرهوری ایران بیان کرد: تبدیل شدن بهرهوری به گفتمان برای رسیدن به رشد اقتصادی قابل توجه از دستاوردهای ماندگار دولت سیزدهم است که بسیاری از نخبگان دانشگاهی در کشور با الهام گرفتن از این موضوع در این مسیر هموار در حال حرکت هستند.
پیشوایی افزود: در برنامه هفتم توسعه رهبر معظم انقلاب توجه ویژه ای به حوزه بهرهوری در مصرف آب دارند که به طور حتم دولتمردان و نخبگان کشور با توجه به این موضوع به افزایش تولیدات محصولات کشاورزی بدون افزایش اراضی سطح کشت اقدام خواهند کرد.
وی با بیان این که، متاسفانه کشور در استفاده از مصرف انرژی جایگاه خوبی در جهان ندارد، گفت: در حوزه های حمل و نقل، کشاورزی و انرژی اقدامات در قالب بهره وری در کشور در دست اجرا است که با تحقق آن استفاده از امکانات در کشور با هدف خلق اشتغال و تولید خواهد شد.
