این روزها همه چیز به‌روز می‌شود. حتی شیوه نابود کردن جنگل‌های هیرکانی! درخت‌هایی که از آنها با عنوان فسیل زنده یاد می‌شود اما هر روز تعداد بیشتری از آنها قربانی طمع‌ورزی انسان‌های ناآگاه می‌شوند. کَت زنی یکی از جمله روش‌هایی است که اخیرا قاچاقچیان چوب برای قطعِ درختان بکار می‌گیرند.

در این روشِ ناجوانمردانه، قاچاقچیان، پای درختِ سالم، مواد شیمیایی مثل نفت، اسید و … می‌ریزند تا خاک را یا اسیدی و یا قلیایی کنند. ریشه درخت در PH خنثی آب و املاح را جذب می‌کند و اگر بستر خاک اسیدی یا قلیایی باشد، آب و املاح جذب ریشه نمی‌شود و در نهایت درخت خشک می‌شود. با کَت زدن، حیات درخت نابود می‌شود به همین دلیل جریمه کسانی که با ریختن مواد شیمیایی باعث خشکی درختان می‌شوند مثل قطع درخت است.
در روزهای اخیر، فیلمی در فضای مجازی منتشر و دست به دست شده که در آن یک حامی محیط زیست نشان می‌دهد تعداد زیادی از درختان جنگلی مربوط حوالی روستای «کاسگر محله» شهرستان نور از سوی عده‌ای از افراد ناشناس و سودجو در قسمت پایین تنه دچار کت زنی یا به عبارتی پوست کندن درختان با تبر به شکل حلقوی شده است.
این فیلم با موجی از نگرانی کاربران فضای مجازی و حامیان محیط زیست و طبیعی همراه شد و از مسوولان امر به ویژه منابع طبیعی و آبخیزداری خواستار شناسایی و برخورد قانونی با عوامل نابودی این گونه های ارزشمند شده‌اند.
بنا به گفته کارشناسان و صاحب نظران جنگل، پوست کندن درختان به شکل نواری در قسمت پایین تنه درختان سبب مانع شیره نباتی به ساقه و شاخه درختان شده و در نتیجه به مرور زمان منجر به خشک شدن آنها می‌شود و آنچه کارشناسان و مسوولان منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران – نوشهر در بازدید از این عرصه جنگلی نظر داده‌اند آن بوده که این اقدام ناپسند کار قاچاقچیان بوده چرا که یک قاچاقچی علاوه بر قطع درختان و حمل چوب آلات، با کت زنی مسیر جمع آوری چوب‎های خشک شده از جنگل را هم هموار می‎کند.
مسوولان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران – نوشهر هم پس از مشاهده این فیلم واکنش نشان داده‌اند و آنچه گزارش شده در بیستم آبان ماه امسال به محض در اختیار گرفتن این فیلم در عرصه جنگلی حوالی روستای کاسگر محله رویان، گروهی متشکل از فرمانده یگان حفاظت این اداره کل، رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری نوشهر – رویان و شماری دیگر از کارشناسان اعزام تا از نزدیک عمق خسارت‌های وارده به این درختان که اغلب از نوع گونه‌های ارزشمند افرا، توسکا، انجیلی و … بوده ارزیابی کنند و پس از تهیه گزارش نسبت به شناسایی عوامل نابودی این گونه‌های ارزشمند هیرکانی اقدام کنند.
در این پیوند مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران گفت: پس از در اختیار گرفتن این فیلم و مشاهده آن بدون فوت وقت به مسوولان مرتبط ماموریت داده شد تا از نزدیک صحنه خسارت‌های وارده را ببینند و در بیستم آبان ماه این اتفاق افتاد و طبق گزارش‌ها مشخص شده از سوی عده‌ای از افراد سودجو با کت زنی یا به عبارتی پوست کندن تنه درختان با تبر به حالت حلقوی با سودای خشک کردن و استفاده هیزمی به دنبال انتقام از ماموران منابع طبیعی برآمده‌اند. مهرداد خزایی پول افزود: پس از تهیه گزارش به همکاران به ویژه فرمانده یگان حفاظت این اداره کل ماموریت داده شده تا هر چه زودتر نسبت به شناسایی این افراد متخلف اقدام و پس از سیر مراحل قانونی برای آنان تشکیل پرونده و به مراجع قضایی معرفی شوند. وی اظهار کرد: در بازدیدها عمق خسارت‌ها در آن حدی نبوده که سبب خشک شدن درختان شود و با هماهنگی‌های به عمل آمده از کارشناسان گیاه پزشکی و پرورش دهندگان گل و گیاه هم خواسته شد تا به منظور پانسمان این گونه‌ها همراهی کنند.

افزایشِ تعدادِ دوربین‌های حفاظتی در مبادی ورود و خروج جنگل‌های هیرکانی
این اقدامِ ناشایست در حالی توسط قاچاقچیان صورت گرفته است که روز گذشته خبرِ افزایش دوربین‌های حفاظتی در مبادی ورودی و خروجی جنگل‌های هیرکانی موجی از خوشحالی و تحسین را از سوی دوستداران و دلسوزان و فعالان منابع طبیعی به دنبال داشت.
طبق آمار منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۲۸ نفر از جنگلبانان این حوزه در درگیری با قاچاقچیان و متصرفان عرصه‌های طبیعی مصدوم شدند و یک نفر از حافظان جنگل در منطقه نور نیز به قتل رسید.
بالا بودن قیمت و ارزش چوب عامل افزایش قاچاق چوب در خطه شمال است، امروز کار به جایی رسیده که جنگل داغدار انسان شد یعنی شرایط به گونه‌ای شده که چپاولگران طبیعت برای دستیابی به اهداف خود و سود بیشتر، واهمه‌ای از آسیب‌زدن حتی به محیطبانان، جنگلبانان و خانواده آنان ندارند.
بازدارنده نبودن مجازات فعلی موجب تجری متخلفین شد که نیاز است در خصوص قانون مجازات قاچاق چوب قوانین فعلی اصلاح و قوانین جدید وضع گردد تا مجازات صادره برابر جرم حادث شده بازدارندگی لازم را داشته باشد.
در این پیوند فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری از نصب ۹۰ دستگاه دوربین‌های پیشرفته نظارتی در مناطق حساس اراضی ملی استان خبر داد و گفت: این تجهیزات به منظور پیشگیری از تخریب و تصرف، جلوگیری از قاچاق چوب، چرای غیرمجاز دام و حضور به هنگام برای مهار آتش سوزی‌ها عملیاتی شده است. داریوش مهدی زاده افزود: دوربین‌های حفاظتی شامل دوربین تله‌ای ویژه شناسایی متخلفان در عرصه‌های جنگلی، دوربین ویژه نصب روی لباس برای ثبت وقایع و دوربین خودروی ویژه ثبت وقایع در گشت‌های خودرویی است. وی با توضیح اینکه اداره حفاظت و حمایت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران – ساری با تهیه و جهت به کارگیری در ماموریت‌های حفاظتی در اختیار یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی ساری و شهرستان‌های تابعه قرار داده است. مهدی زاده اظهار کرد: به وسیله این دوربین‌های حفاظتی هرگونه اتفاق و درگیری در ماموریت‌ها ثبت و ضبط شده و در صورت نیاز به مراجع قضایی ارائه داده می‌شود. این مسوول با تاکید بر صیانت از اراضی جنگلی و مرتعی، گفت: به دلیل افزایش قیمت چوب تمایل به قطع درختان جنگلی افزایش یافته و با جدیت بیشتری در حوزه پیشگیری و مقابله با قاچاق چوب باید اقدام کنیم.
معاون امور جنگل اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری افزایش دوربین‌های حفاظتی را در کاهش دسترسی آسان برای قاچاق چوب، بسیار مهم و اساسی توصیف کرد و گفت: با توجه به وضعیت جنگل‌های هیرکانی در شمال مبنی بر ورود و خروج در عرصه‌های طبیعی و دسترسی‌های آسان، هوشمندسازی و نصب فناوری‌های نوین حفاظتی در منطقه بسیار اثرگذار و در مقوله قاچاق چوب بازدارنده است. فتح‌الله غفاری به متوقف شدن طرح حصارکشی با سیم خاردار در جنگل‌های مازندران از سال ۱۳۹۶ تاکنون اشاره کرد و افزود: قاچاق چوب از جنگل‌های شمال از دغدغه‌های جدی سازمان است و برای حفظ و حراست از جنگل علاوه بر همکاری و مشارکت عموم مردم، باید از تجهیزات پیشرفته نیز بهره گرفت. وی ورود غیرمجاز افراد سودجو به عرصه‌های جنگلی و دام‌های محلی را از مشکلات و چالش‌های جدی در مراقبت و احیاء جنگل شمال عنوان کرد و توضیح داد: اگرچه خروج دام از جنگل طی سالیان سال عملیاتی شد، اما دام‌های محلی همچنان عامل اصلی تخریب نهال‌ها و مانع احیاء جنگل هستند.
معاون امور جنگل اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری وضعیت رویش و بازسازی در بعضی از مناطق جنگل‌های شمال را مطلوب ارزیابی کرد و گفت: اگر ورود دام محلی به داخل جنگل به خصوص در مناطق بندپی بابل و بخش‌های از آمل متوقف شود، بازسازی جنگل همانند منطقه لاویج و هزار جریب نکا زبانزد خواهد شد.

  • نویسنده : مائده مطهری زاده