سرویس اجتماعی روز پنجشنبه خبری بر روی خروجی باشگاه خبرنگاران جوان قرار گرفت مبنی بر اینکه درنای امید آخرین بازمانده جمعیت غربی درناهای سیبری که به ایران مهاجرت میکند ممکن است نر نباشد. یک منبع آگاه در محیط زیست در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان مازندران گفت: جنسیت درنای امید هنوز مشخص نیست و ممکن […]
سرویس اجتماعی
روز پنجشنبه خبری بر روی خروجی باشگاه خبرنگاران جوان قرار گرفت مبنی بر اینکه درنای امید آخرین بازمانده جمعیت غربی درناهای سیبری که به ایران مهاجرت میکند ممکن است نر نباشد.
یک منبع آگاه در محیط زیست در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان مازندران گفت: جنسیت درنای امید هنوز مشخص نیست و ممکن است نر باشد یا ماده!
او با بیان اینکه کسی نمیداند به طور قطع بگوید که درنای امید نر است، ادامه داد: از ابتدا هم گفته شد که امکان دارد امید نر باشد یا ماده، اما همه با تصور نام امید فکر می کردند این پرنده نر است.
این منبع آگاه ادامه داد: علت انتخاب نام «امید» برای این درنای سفید نه به خاطر جنسیت آن، بلکه به خاطر ریشه لغوی این کلمه در قبال کلمه «نا امیدی» بخاطر ترس از حذف و انقراض نسل آن بوده است.
خبرِ تردید در جنسیت درنای امید ما را به یادِ روزهایی میاندازد که تولههای فیروز و ایران به دنیا آمده بودند و بعد از گذشتِ چندین روز که اعلام شده بود هر سه توله یوز، ماده هستند، مشخص شد که هر سه نر بودهاند.
حالا که مشخص شده درنای «امید» امکان دارد نر نباشد دو سوال مهم مطرح میشود آیا درنایی که «آرزو» نام گذاری شده بود و سال ۸۷ از بین رفت هم ممکن است ماده نبوده باشد و ما ۱۵ سال به اشتباه تصور میکردیم آنها یک جفت هستند؟
«امید» آخرین بازمانده جمعیت غربی درناهای سفید سیبری است و با مرگ او نسل این پرنده نیز منقرض میشود، ولی بر اساس برنامهای که محیط زیست چند روز قبل رسانهای کرد قرار است یک قطعه درنای ماده از بلژیک به ایران منتقل شود، اما اگر درنای امید ماده باشد چه خواهد شد؟
جمعیت گله غربی درناهای سفید سیبری که به ایران و تالابهای سرخرود و فریدونکنار مهاجرت میکردند در سال ۱۹۳۰ بیش از ۲۰۰ قطعه برآورد شده بود که به دلایلی تعداد آنها در سال ۱۳۸۵ به دو قطعه رسید.
این دو قطعه درنا را « امید» و « آرزو » نامگذاری کردند تا اینگونه تصور شود که این دو پرنده یک جفت درنای نر و ماده هستند، یکی از این درناها که در ایران به نام « آرزو » شهرت یافت، ۱۱ اسفند ۱۳۸۷، در مسیر بازگشت به روسیه در حاشیه سفید رود در استان گیلان زمین گیر و تلف شد و « امید » تنها ماند.
اطلاق نام « امید » به تک درنای سفید در ۱۵ سال گذشته سبب شد تا اهالی بومی منطقه و بسیاری از فعالان رسانهای و محیط زیستی، این تصور را داشته باشند که جنسیت آخرین بازمانده درناهای سیبری « نر» است اما حالا به نظر میرسد شاید اینگونه نباشد.
همین خبر سبب شد تا جزییات ماجرا را از زبانِ کورس ربیعی مدیر نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران بشنویم.
تلاش برای حفظ کریدور مهاجرتی
کورس ربیعی به «خبرشمال» میگوید: وقتی زوجِ درنای امید از بین رفت، ما نه لاشه آن را مشاهده کردیم که بدانیم جنسیت آن چه بوده و نه تا به حال موفق به زنده گیری تک درنای امید شدیم که از جنسیت او مطلع شویم.
ربیعی ادامه میدهد: نام امید در واقع به این دلیل برای این پرنده زیبا انتخاب شده است که چشمِ امیدِ تمامی دوستداران و فعالان محیط زیست و حیات وحش به او دوخته شده و همگان امیدواریم که نسل این پرنده منقرض نشود.
این امید در حقیقت در مقابلِ ناامیدی از ادامه حیات این گونه بر روی زمین معنا و مفهوم مییابد.
به گفته این مقام مسوول، نکته عجیب ماجرا اینجاست که این خودِ فعالان حیات وحش بودهاند که نامهای امید و آرزو را برای این دو درنا انتخاب کرده بودند اما حالا امر بر خودشان مشتبه شده است که پس آن درنا که از دست رفت با نام آرزو، ماده بوده و حالا این تک درنای امید هم حتما جنسیتاش نر است.
ربیعی ادامه داد: در حال حاضر هم مبحث انتقال درنا از خارج به این دلیل مطرح شده و از سوی سازمان حفاظت محیط زیست پیگیری میشود تا این مسیر (کریدور مهاجرتی) حفظ شده و تک درنای امید دیگر تنها نباشد وگرنه موضوع جفتگیری چندان محلی از اعراب ندارد. مدیر نظارت بر حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران تاکید کرد: سابق بر این هم تلاشهایی برای پایان دادن به تنهایی تک درنای امید صورت گرفته است منتهی هیچکدام به سرانجام نرسید. آن هم بیشتر به این دلیل که این درنا چندین نقطه مهاجرتی دارد. بیش از ۳ هزار و۶۰۰ کیلومتر مسیر میپیماید و پرنده یا پرندگان دیگری که میخواهند با او همراهی کنند، باید بتوانند این تغییرات را در ادامه حیات خود اعمال کنند.همسفر بلژیکی؟!
تک درنای سیبری که ۱۵ سال است به تنهایی به ایران مهاجرت میکند قرار است یک همسفر بلژیکی پیدا کند.
کوروس ربیعی رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش محیط زیست مازندران چندی پیش نیز طی گفتوگویی اظهار داشت: موضوع انتقال یک قطعه درنای سفید سیبری از بلژیک به ایران، پارسال توسط محیط زیست و برخی تشکلهای داخلی و خارجی مطرح و امسال نیز به صورت جدیتر پیگیری شد.
او افزود: فردی در بلژیک موافقت کرده است تا یک قطعه درنای سفید سیبری را که در اختیار دارد به صورت رایگان در اختیار سازمان محیط زیست قرار دهد تا همسفری برای تک درنای ایران در مسیر مهاجرت باشد.
ربیعی با بیان اینکه مقدمات این انتقال در ایران فراهم شده است، ادامه داد: موافقتهای گمرک و دامپزشکی کشور در این خصوص گرفته شده و حتی فضایی نیز در تالاب فریدونکنار برای حضور این درنای بلژیکی تعبیه شده است تا پس از ورود دو درنا بتوانند کنار هم زندگی کنند.
رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش محیط زیست مازندران گفت: برای نهایی شدن این انتقال طرف بلژیکی باید چند مجوز از گمرک و دامپزشکی کشور خود و کنوانسیون بین المللی حفاظت از گونههای در معرض خطر دریافت کند که این کارها در جریان است.
او با بیان اینکه طرف بلژیکی هنوز این مجوزها را نگرفته است، افزود: تک درنای سیبری تا اسفند ماه در تالاب سرخرود میماند و اگر قرار است درنایی از بلژیک به مازندران منتقل شود باید زودتر این کار انجام گردد. کوروس ربیعی گفت: این اقدام برای حفظ مسیر مهاجرتی درنای سفید سیبری به ایران در حال پیگیری است. طرحهایی برای احیای درناها در دهه ۷۰ و ۸۰ با حضور کارشناسان خارجی و همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، روسیه و بنیاد جهانی درناها مانند انتقال درناهای پرورشی به فریدونکنار اجرا شد اما هیچکدام آنها به سرانجام نرسید.
سرنوشت سه جمعیت درناهای سیبری
درناهای سیبری به سه جمعیت شرقی، غربی و مرکزی تقسیم میشوند که جمعیت شرقی آن شامل حدود سه هزار درنا است که همچنان به چین مهاجرت میکنند، جمعیت مرکزی آن نیز که به هند مهاجرت میکردند منقرض شدند و جمعیت غربی نیز به ایران میآمدند.
جمعیت گله غربی درناهای سفید سیبری در سال ۱۹۳۰ بیش از ۲۰۰ قطعه برآورد شده بود که به دلایلی تعداد آنها در سال ۱۳۸۵ به دو قطعه درنای امید و آرزو کاهش یافت و با مرگ آرزو، «امید» آخرین بازمانده جمعیت غربی درناهای سفید سیبری شد و در این سالها به تنهایی به ایران مهاجرت میکند.
درنای اُمید، برای رسیدن به ایران دو ماه در مسیر روسیه، قزاقستان و جمهوری آذربایجان پرواز میکند تا خود را به تالاب بین المللی فریدونکنار در مازندران برساند و حدود چهار ماه از فصل سرما را نیز در این تالاب سپری میکند و اسفند ماه دوباره به سیبری بر میگردد.
تلاش بی سرانجام روسها و امیدی که هنوز در قلب دوستداران حیات وحش وجود دارد
امید سیزده سال است که به تنهایی راهی ایران و تالاب فریدونکنار میشود. درنایی که روسها تلاشهایی برای احیای هم قطارانش در این مسیر مهاجرتی داشته اند که همه منجر به شکست شده است، اما ظاهرا نام امید آنقدر بلندآوازه شده که جز روس ها، دیگرانی هم علاقه مند به احیای این مسیر مهاجرتی شده اند.
این را میشود از اظهارات غلامرضا ابدالی، سرپرست دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان دریافت که به باشگاه خبرنگاران گفته: «مذاکراتی با یک شخص بلژیکی داشتهایم و قرار است یک درنا را در ایران به ما تحویل دهد. البته هنوز جنسیت آن مشخص نیست، اما امیدواریم سایر درناها را با خود به ایران بیاورند. البته این احتمال هم وجود دارد که امید را با خود ببرد و مسیر پروازی آن را تغییر دهد.»
سخنانی عجیب و غریب که بی شباهت به شوخی و طنز هم نیست؛ اینکه با یک نفر مذاکره کردهایم تا یک درنا به ما تحویل دهد، اما حتی نمیدانیم که جنسیت آن درنا چیست و لابد اصلا اطلاع نداریم که از کجا آمده و آیا قادر به پرواز هست یا در اسارت نگهداری شده یا بدتر، در شرایط اسارت متولد شده و اساسا نمیداند سیبری کجاست و مهاجرت چیست! تدبیری برای احیای یک مسیر مهاجرتی که مقام اعلام کننده اش تاکید کرده که ممکن است نتیجه عکس دهد!
