مائده مطهری زاده

استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران به دلیل محدودیت منابع انرژی فسیلی و مشکلات ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای، بسیار مهم است. در سال ۲۰۱۵، بیش از ۶۰ درصد انرژی مصرفی در ایران از نفت و گاز تأمین شده است. با توجه به اینکه ایران یکی از کشورهای غنی از منابع انرژی‌های تجدیدپذیر در منطقه خاورمیانه است، استفاده از این منابع می‌تواند به کاهش وابستگی به منابع فسیلی، کاهش انتشار گازهای آلاینده، افزایش امنیت انرژی و توسعه اقتصادی کمک کند. همچنین، این استفاده می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید و نگهداری، افزایش توان تولیدی و کاهش آلودگی هوا منجر شود. در ایران، سیاست‌هایی برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تدوین شده است و الگوهای بهینه برای توسعه این منابع نیز ارائه شده است. امروزه با توجه به شیب تند استفاده از منابع انرژی تجدیدناپذیر (فسیلی)، مانند نفت و گاز و مشکلاتی که استفاده از این انرژی ها بوجود آورده است مانند تغییرات اقلیم، آلودگی هوا و تخریب محیط زیست و افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای که باعث گرم شدن کره زمین می‌شوند. استفاده از انواع انرژی تجدیدپذیر ضروری می‌باشد. به عبارت دیگر، بیش از هر زمان جهان امروز ما با وابستگی شدید به سوخت‌های فسیلی، علی‌الخصوص نفت و زغال سنگ در معرض تهدید قرار دارد. از سوی دیگر میزان سوخت‌های فسیلی محدود است و در نهایت به اتمام خواهند رسید یا زمانی فرا می‌رسد که استخراج باقی مانده آن بسیار گران تمام خواهد شد. در این شرایطی منابع انرژی تجدیدپذیر جایگزین‌های پاکی برای سوخت‌های فسیلی هستند. البته آن ها هم بدون مشکل نیستند اما آلودگی بسیار کمتر و گازهای گلخانه‌ای کمتری تولید می‌کنند و درعین حال این منابع، پایان ناپذیرند و برای سالیان متمادی و نسل‌های بعدی قابل استفاده خواهند بود. این منابع انرژی تجدیدپذیر عبارتند از: انرژی خورشیدی، انرژی بادی، انرژی زیست توده، انرژی برقآبی، هیدروژن، انرژی زمین گرمایی، انرژی اقیانوسی، جزر و مد و… .
*مصوبه تامین ۲۰ درصدی برق مصرفی وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و نهادها و شرکت‌های دولتی از منابع انرژی تجدیدپذیر
سال ۹۵، ماه‌های پایانی دولت یازدهم بود که هیات وزیران وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و نهادها و شرکت‌های دولتی را به تأمین ۲۰ درصد برق مصرفی ساختمان‌های خود از انرژی‌های تجدیدپذیر ملزم کرد.
بر پایه این گزارش، وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی و شرکت‌های دولتی موظف‌اند تا مدت دو سال (تا سال ۹۷) حداقل ۲۰ درصد از برق مصرفی ساختمان‌های خود را از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین نمایند.
از این مهلت تعیین شده ۶، ۷ سال می‌گذرد، اما هنوز اثری از عمل به این مصوبه نیست و گویی این بخشنامه دولتی هم به سرنوشت محتومِ دیگر مصوبات و ابلاغیه‌های دولتی، (حبس در کاغذ!) دچار شده است.
اکنون مسوولان استان مازندران، تازه بعد از گذشتِ ۷ سال از خواب زمستانی بیدار شده و اقداماتی را در این زمینه آغاز کرده‌اند.

بزرگترین نیروگاه خورشیدی شمال کشور به بهره‌برداری رسید
روزهای ابتدایی شهریورماه امسال، نخستین چراغ را شرکت آب منطقه‌ای مازندران روشن کرد.
نیروگاه خورشیدی ۱۶۰ کیلوواتی شرکت آب منطقه‌ای مازندران به عنوان بزرگترین نیروگاه خورشیدی شمال کشور به بهره‌برداری رسید.
مراسم بهره‌برداری از بزرگترین نیروگاه خورشیدی شمال کشور در ششمین روز از هفته دولت با حضور استاندار مازندران و تعدادی از مدیران ارشد دستگاه‌های اجرایی این استان برگزار شد و این نیروگاه به طور رسمی وارد مدار شد.
این نیروگاه خورشیدی که طی یک سال گذشته و در چهار ماه با نصب ۷۰۲ متر مربع پنل خورشیدی توسط شرکت آب منطقه‌ای مازندران ساخته شد، توان تولید سالانه ۲۵۰ مگاوات برق را دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران در مراسم بهره‌برداری از این نیروگاه اظهار کرد: با ساخت این نیروگاه خورشیدی علاوه بر کاهش هزینه‌های مصرف برق در این اداره، احتمال قطعی برق این شرکت کاهش یافته و بخشی از بار مصرف برق ساختمان مرکزی آب منطقه‌ای مازندران از شبکه برق استان برداشته می‌شود. حیدر داوودیان با بیان این‌که این اقدام بر اساس تکلیف قانونی در دستور کار شرکت قرار گرفت افزود: مصرف سالانه برق مجتمع اداری این شرکت بر اساس گزارش شرکت توزیع برق مازندران حدود ۳۰۰ مگاوات ساعت است که با راه‌اندازی این نیروگاه حدود ۲۵۰ مگاوات از این نیاز با انرژی خورشیدی تأمین می‌شود.
وی با بیان این‌که برای بهره‌برداری از این نیروگاه ۹۰ میلیارد ریال اعتبار از محل اعتبارات طرح مدیریت سبز صرف شد، خاطرنشان کرد: این طرح در راستای اجرای الگوی مدیریت سبز سازمان‌های دولتی ایران با هدف به

ره‌گیری از ظرفیت منابع انرژی تجدیدپذیر برای تولید برق اجرا شده است. با بهره‌برداری از این نیروگاه سالانه از تولید و انتشار بیش از ۱۰۰ تن گاز CO۲ جلوگیری می‌شود. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران تصریح کرد: در هفته‌های گذشته آزمایش تجهیزات و توان تولید برق این نیروگاه با موفقیت پشت‌سر گذاشته شد و اکنون بزرگترین نیروگاه خورشیدی شمال کشور همزمان با هفته دولت به صورت رسمی وارد مدار می‌شود. داوودیان خاطرنشان کرد: تولید برق از منابع انرژی تجدیدپذیر یکی از اولویت‌ها و دغدغه‌های این شرکت است که علاوه بر ساخت نیروگاه خورشیدی، با شناسایی و واگذاری نقاط مستعد برای ساخت نیروگاه آبی دنبال می‌شود.
به گفته وی پارسال برای ساخت هفت نیروگاه برق‌آبی با ظرفیت مجموع ۳۳.۲۵ مگاوات و تولید انرژی سالانه ۱۳۹.۷۲ گیگاوات ساعت سرمایه‌گذار جذب شد و مطالعات و مقدمات واگذاری ۱۳ نقطه مناسب برای ایجاد نیروگاه برق‌آبی در مازندران هم انجام و فراخوان جذب سرمایه‌گذار برای این ۱۳ نیروگاه نیز منتشر شده است. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای مازندران گفت: در مازندران ۱۰۰ نقطه دارای پتانسیل ساخت نیروگاه برق‌آبی با ظرفیت مجموع ۴۰۰.۲۸ مگاوات شناسایی شده که به مرور با جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی یا خرید تضمینی دولت اجرایی می‌شود.

بزرگترین نیروگاه خورشیدی خاورمیانه در مازندران احداث می شود
پس از آن، نوبت به دانشگاه علوم پزشکی مازندران رسید که به تأسی از اقدامِ قابلِ تحسینِ شرکت آب منطقه‌ای مازندران، دست به کار شود.
معاون توسعه مدیریت منابع و برنامه ریزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران نیز طی روزهای اخیر از احداث بزرگترین نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک در سطح خاور میانه در این دانشگاه خبر داد.
عزت اله محمدی در گفت وگو با خبرنگاران از احداث نیروگاه فتو ولتائیک در دانشگاه علوم پزشکی مازندران توسط وزارت نیرو خبر داد و افزود: این اقدام در راستای اجرای تأمین حداقل ۲۰ درصد برق مصرفی از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک است.
وی با بیان اینکه مشترکان مشمول این قانون می‌بایست از ابتدای سال ۱۴۰۳ سالانه پنج درصد از برق مصرفی خود را از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک تأمین کرده و این مقدار به تدریج طی چهار سال باید به ۲۰ درصد افزایش یابد، ادامه داد: در صورت عدم اجرای این مصوبه، میزان انرژی مشمول با نرخ تجدیدپذیر محاسبه و در ردیف جداگانه در قبوض برق به عنوان جریمه درج خواهد شد. وی محل اجرای این پروژه را در مجتمع دانشگاهی پیامبر اعظم (ص) ذکر کرد و از تأیید مکان احداث نیروگاه خورشیدی در این مجموعه توسط شرکت توزیع برق استان مازندران خبر داد و اعلام کرد: با توجه به برآورد انجام شده توسط این شرکت، در صورت راه اندازی نیروگاه فتو ولتائیک، برق تعداد انشعاب هزار و ۲۶۳ دانشگاه علوم پزشکی مازندران را سالانه به ظرفیت ۲.۸ مگاوات یا مجموعاً برای پوشش ۲۰% برای چهار سال ظرفیت به ۱۱.۲ مگاوات تأمین می‌کند. معاون توسعه مدیریت منابع و برنامه ریزی دانشگاه علوم پزشکی مازندران با اشاره به مزیت‌های نیروگاه برق خورشیدی تاکید کرد: این پروژه با ۱۵ هکتار وسعت بعنوان یکی از پروژه‌های بزرگ تولید انرژی پاک در سطح کشور و خاورمیانه است که در این دانشگاه انجام می‌شود.

ضرورت تامین برق ۲۰ درصدی حوزه اداری غرب مازندران با انرژی های تجدیدپذیر
در همین راستا روز چهارشنبه ۲۸ شهریورماه، مصطفی بابایی مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق غرب مازندران در همایش مدیران و مسوولان ادارات این منطقه گفت: سازمان ها و ادارات مشمول ماده ۵ قانون باید برای تامین ۲۰ درصدی برق خود از طریق انرژی های تجدید پذیر این مصوبه را اجرایی کنند.
وی اظهار کرد : اجرای این مصوبه از امسال آغاز شده و طبق آن سازمان ها و ادارات مشمول این قانون باید مدت چهار سال برق مصرفی ۲۰ درصدی خود را از طریق انرژی های تجدید پذیر تامین کنند چرا که امروز با توجه به رشد روز افزون مصرف سالانه انرژی، پیشرفت تجهیزات تکنولوژی و افزایش شمار متقاضیان برق در این خطه گردشگرپذیر غرب استان برای تامین برق پایدار و رضایت مندی مردم راهی جز تامین بخشی از برق مصرفی از طریق انرژی های تجدید پذیر نداریم. این مسوول گفت : شرکت توزیع نیروی برق غرب مازندران در این حوزه پیشگام بوده و برای بار نخست در چند ماه اخیر نیروگاه خورشیدی در ساختمان اداری برق شهرستان عباس آباد اقدام کرده و در سایر ادارات زیر مجموعه هم چنین عزم و اراده ای وجود دارد و روند اقدامات در حال انجام است.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق غرب مازندران گفت : امروز یکی از مهم ترین دغدغه ها در حوزه ناترازی انرژی مصرف بالای برق در اوج فصول گرما در این آب و هوای شرجی و سوزان بوده و درصورتی اگر برابر این قانون ادارات و سازمان های مشمول به سمت و سوی اجرایی شدن مصوبه روی آورند به طور طبیعی گامی در جهت کاهش هزینه های سنگین بابت ایجاد نیروگاه ها، خطوط انتقال انرژی،

مشکل تامین سوخت و زمین، پیشگیری از آسیب رسانی به طبیعت، آلودگی زیست محیطی و سرانجام خنثی کردن تحریم های اقتصادی مانند مسائل و مشکلات در زمینه تولید برداشته خواهد شد.
بابایی افزود : گزارش ها حاکی از آن است که در سال های اخیر در بسیاری از کشورهای همسایه با برنامه ریزی درست و اصولی نسبت به تامین برق ۳۰ تا ۴۰ درصدی از طریق انرژِ های تجدید پذیر اقدامات خوبی انجام داده اند و امروز به نتیجه هم رسیده اند.

اتلاف وقت و انرژی و درجا زدن در مسیر توسعه!
اما نکته‌ای باریکتر زِ مو در سخنانِ مدیرعامل شرکت توزیع برق غرب مازندران وجود داشت و آن هم به مصوبه وزارت نیرو در دی ماه سال گذشته باز می‌گردد.
براساس مصوبه فوق الذکر، همه دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده پنج قانون خدمات کشوری ملزم هستند از ابتدای سال ۱۴۰۳ حدود پنج درصد از برق مصرفی خود را از طریق انرژی‌های تجدید پذیر و پاک تامین و در طی مدت چهارسال این عدد را باید به ۲۰ درصد برسانند. ماده پنج قانون خدمات کشوری سازمان‌ها و اداراتی را که مشمول اجرای این مصوبه دانسته شامل کلیه وزارتخانه‌ها، مؤسسه های دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت‌های دولتی و کلیه دستگاه‌هایی شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی، بیمه های دولتی و … معرفی کرده است.
حال آنکه این مصوبه در واقع تایید و تاکیدی ست بر اجرایی شدنِ همان مصوبه هیات وزیران در سال ۹۵ در زمان دولت یازدهم، که در همین گزارش نیز به آن اشاره شده است، با این تفاوت که به جای دو سال مهلتِ دولت یازدهم، دولت چهاردهم مهلت چهارساله (سالی ۵ درصد) را برای عملیاتی کردن این مصوبه مهم در نظر گرفته است، بلکه با افزایشِ بازه زمانی، دستگاه‌های اجرایی، با فراغ بال و آسودگی خیال بیشتری دست به عمل بزنند!
می‌بینید که تا اینجای کار چقدر از اجرای مصوبه سال ۹۵ عقب هستیم و اگر بنا بود طبق این مصوبه، دستگاه‌های اجرایی سالی ۱۰ درصد بر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر بیفزایند، بر فرضِ مبدا قرار دادنِ سال ۹۵، تا به امروز، ۸۰ درصد در استفاده از سوخت‌های فسیلی صرفه‌جویی شده بود و این دقیقا همان مشکلی است که در تمامی‌ حوزه‌های دیگر گریبان کشور را گرفته و موجبِ درجا زدن و توقف در مسیرِ توسعه شده است. پیشرفت تکنولوژی در زمینه تجهیزات انرژی‌های تجدید پذیر، افزایش تیراژ تولید تجهیزات و کاهش قیمت جهانی آنها دلایلی هستند که سبب خواهند شد، هر سال درصد نفوذ سهم این گونه از انرژی‌ها در میزان انرژی مورد نیاز کشورها بیشتر شود. برخی از کشورهای توسعه یافته به گونه‌ای هدف گذاری نمودند که نرخ استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر را بطور چشمگیری افزایش دهند. به عنوان نمونه استرالیا در نظر دارد که تا سال ۲۰۳۰ میزان تامین انرژی الکتریکی از منابع انرژی تجدیدپذیر را به بیش از ۸۲ درصد برساند. براساس اعلام سازمان جهانی انرژی میزان تامین انرژی از منابع تجدید پذیر از ۲۱ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۴۴ درصد در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید. بخش قابل توجه آن از خورشید و باد تامین خواهد شد.