دو دستگاه مهم اجرایی «جهاد کشاورزی» و «شرکت آب‌منطقه‌ای مازندران» به‌ترتیب بزرگ‌ترین مصرف‌کننده و بزرگترین تأمین‌کننده آب در استان هستند و اگر این دو دستگاه اجرایی، برای کار خود، طرح و برنامه داشته باشند، هر نوع ناترازی در مصرف و تأمین آب به حداقل خواهد رسید.

برابر آمارهای رسمی و به دلیل کشاورزی بودن مازندران، وجود باغات و همچنین شالیزارهای غرقابی در سراسر استان بخش عمده منابع آبی این منطقه در بخش کشاورزی صرف می‌شود، موضوعی که البته با توجه به نقش مازندران در تأمین امنیت غذایی کشور، طبیعی است اما آیا این مصرف، بهینه است و آب بنا به دلایل مختلف از قبیل سنتی بودن برخی قسمت‌های شبکه توزیع در اراضی کشاورزی ما به هدر نمی‌رود و آیا امروز در شرایطی که در میانه بحران بزرگ تغییرات اقلیمی هستیم، نمی‌توان بخشی از سهم آب‌های زیرزمینی را از سبد مصرف کشاورزی کاست و جای آن را به «بازچرخانی» و فرایند اصلاح آب اختصاص داد ؟

در آماری که توسط شرکت آب‌منطقه‌ای مازندران ارائه شد بخش اعظمی از آب مورد مصرف کشاورزی که البته حجم قابل‌توجهی است از رودخانه‌ها و منابع زیرزمینی و چاه تأمین شد و سهم بازچرخانی یا آبی که در فرایند تصفیه، اصلاح شد، بسیار ناچیز است این در حالی است که امروزه تکنولوژی‌های مدرن به کمک صنعت تصفیه آب آمدند و با این عملیات، می‌توان درصد بالایی از فاضلاب را به چرخه مصرف در کشاورزی و حتی آب شرب بازگرداند.

جای تأسف دارد که نه اداره‌کل جهاد کشاورزی برای مصرف بهینه طرح و برنامه‌ای ترویجی و اجرایی دارد و نه شرکت آب منطقه‌ای و همچنین شرکت آب و فاضلاب روستایی هیچ طرح مشخصی برای افزایش سهم بازچرخانی ندارند و حتی در برابر تهدیدهایی که منابع آب مازندران را بیش از این به مخاطره خواهد انداخت مانند «سد فینسک»، اقدامی نکردند و موضعی نگرفتند و نامه اعتراضی به وزیر نیرو یا معاون اول رییس‌جمهوری ننوشتند.

بدیهی است چنین مدیرانی که به خود هیچ زحمتی برای ایجاد، توسعه و به‌روزرسانی زیرساخت‌های تصفیه آب در بسیاری از شهرها و مناطق ندادند و امروز تنها چند شهر مانند ساری از این زیرساخت به‌صورت ناتمام برخوردار هستند، حاضر نیستند به‌خاطر آینده مردم، خود را با مدیران بالادستی وزارت‌خانه متبوع خود درگیر کنند مبادا موقعیت خودشان به خطر بیفتد.

یکی از مدیران آب‌منطقه‌ای مازندران در همین زمینه به «خبرشمال» گفته بود چون طرح احداث سد فینسک، با وزارت نیرو است و ما نیز زیرمجموعه این وزارت‌خانه هستیم نمی‌توانیم حرفی بزنیم و باید مطیع سیاست‌های ابلاغی از وزارت‌خانه باشیم و برخی تحلیل‌ها حکایت از آن داشت که مدیرعامل سابق که به‌خاطر تخلف در دام قانون افتاد، یکی از افرادی است که اجازه اعتراض به احداث سد فینسک نمی‌دهد.

امروز مدیر سابق برای همیشه با رسوایی و سرشکستگی رفت و مهم‌تر از آن خشکسالی ناشی از تغییرات اقلیم به مازندران و گلستان رسید و همین چند روز شاهد برخاستن ابری از ریزگردها در شرق مازندران بودیم و طشت رسوایی مدیرانی که در این بخش، کوتاهی کردند از بام افتاد.

طی چند سال آتی که چندان دور نیست هم منابع زیرزمینی و هم نزولات آسمانی بیش از گذشته لاغز خواهد شد و آن روز شاید برای اقدام و عمل دیر باشد و لازم است از هم‌اکنون بر روی بازچرخانی، سرمایه‌گذاری کنیم، شبکه فاضلاب در همه شهرهای استان ایجاد و مراکز تصفیه آب با کمک‌گرفتن از آخرین تکنولوژی ایجاد گردد.

باید تلاش کنیم سهم بازچرخانی آب را به بالاترین درصد ممکن در شبکه ارتقا دهیم تا بتوانیم خود را در برابر آسیب‌های بعدی تغییرات آب و هوایی ایمن کنیم و البته لازمه موفق شدن در این طرح مهم و حیاتی، این است که از همین امروز جای مدیرانی که به «خیال‌پختن» عادت دارند را با مدیرانی که «عزم و اراده» برای توسعه دارند، عوض کنیم.ولی در چند دهه اخیر به دلیل رفع موانع و خشک شدن مانداب ها و تالاب های کوچک و در نتیجه مهار بیماری مالاریا، به نواحی ساحلی رو آوردند و در کنار دریا ساکن شدند و با تخریب جنگل های جلگه ای، زمین های کشاورزی و مراتع و باغ های مرکبات و چای ایجاد کردند. هم اکنون از مساحت ۲ میلیون هکتاری جنگل های شمال کمتر از ۱۰۰ هزار هکتار به جنگل های جلگه ای اختصاص دارد که به شدت در معرض تصرف و تخریب و تغییرکاربری است که با ادامه این روند، قصه جنگل های جلگه ای را باید در کتاب ها جستجو کرد و خواند. به تاکید کارشناسان تصرف و افزایش ساخت و سازها و دست اندازی های مدام از جمله چالش های اساسی اراضی جنگلی و جگله ای غرب مازندران بوده که بر نگرانی ها افزوده که ضروری است مراجع ذیربط برای رفع این معضل فراگیر تدابیر ویژه ای اتخاذ کنند. ساخت و سازهای خارج از ضوابط یا غیرمجاز در اراضی جنگلی و جلگه ای غرب مازندران مهمترین دغدغه اجتماعی اکنون منطقه بوده که صاحبنظران امر معتقدند باید برای رفع این معضل فراگیر تدابیر ویژه ای اتخاذ شود.

ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم شهرها و روستاهای گردشگرپذیر غرب مازندران به ویژه عرصه های جلگه ای این مناطق شمالی از جمله پدیده هایی است که از چهار دهه گذشته به وفور در منطقه پدیدار شده است که در زمان حاضر بر شدت آن افزوده شده است. این معضل فراگیر به گفته دست اندرکاران امر اثرات مخربی نظیر تخریب سیمای کالبدی اراضی جنگلی و جلگه ای، از بین رفتن منابع، تعرض به حریم رودخانه ها و سواحل و در نهایت آلودگی زیست محیطی برجا گذاشته است. برابر آمار رسمی موجود به دلیل گسترش ساخت و سازهای بی رویه و غیرمجاز در اراضی ملی غرب مازندران، در زمان حاضر ۳۰ هزار مشترک غیرمجاز برق بدون داشتن انشعاب به این انرژی دسترسی و استفاده بی رویه می کنند و این همین معضل نیز در دیگر بخش ها مشکلاتی را دامن زده است.

مازندران و بویژه غرب استان به دلایل برخورداری از مناظر بی بدیل طبیعی و تاریخی برای افراد غیربومی جذاب بوده و این شاخص ها و ویژگی های طبیعی موجب شده تا آنها در این دیار سرسبز و خوش آب و هوا به فکر تهیه سرپناهی برای خود و خانواده باشند. اگرچه خرید و فروش زمین و ساخت ویلا در مازندران قصه تازه ای نیست و بارها و بارها این موضوع مورد بررسی قرار گرفته اما این بار داستان به گونه ای دیگر رقم خورده به طوری که تقاضای بالا و نامعقول برای خرید زمین یک هرج و مرج شدید در قیمت ها ایجاد کرده که به اعتقاد برخی از کارشناسان شهرهای این منطقه این ناهمگونی در امورات مختلف سکته زده است که درمان کارشناسی راه حل برون رفت از این معضل است.

از چهار دهه گذشته به ویژه در سال های اخیر زمین جلگه ای یا جنگلی، داخل بافت یا خارج بافت، سند دار یا بی سند و … مشتری های متنوعی دارد و قیمت زمین ها هم برای برخی افراد به طور کلی مهم نیست و آنها تنها به زمین دار شدن فکر می کنند. شهرستان های نور، نوشهر، چالوس، کلاردشت، عباس آباد، تنکابن، رامسر با افزون بر یک میلیون نفر جمعیت در غرب مازندران واقع شده است، این منطقه به خاطر قرار گرفتن در موقعیت خاص جنگلی، کوهستانی و ساحلی یکی از مناطق بی نظیر گردشگری ایران و جهان محسوب می شود. مجموع مساحت مازندران ۲۴ هزار و ۴۰۰ کیلومتر است و طبق آمار موجود حدود ۸۰ درصد وسعت این استان جزو عرصه های طبیعی ملی در قالب سواحل دریای خزر، جنگل و مرتع است، غرب مازندران با جمعیتی افزون بر یک میلیون نفر از ۲۱ شهر و حدود هزار و ۱۵۰ روستا برخوردار است.