مائده مطهری زاده نوع بشر، گویا اینگونه طراحی شده است که از هرچه بیشتر منع میشود، بر آن مشتاقتر است. شراب و مشروبات الکلی یکی از ممنوعات و محرمات دینِ اسلام است. خداوند کریم در آیاتی از سورههای مبارکه مائده و بقره، به صراحت میفرماید که شراب و قمار و … از انواع کارهای پلید […]
مائده مطهری زاده
نوع بشر، گویا اینگونه طراحی شده است که از هرچه بیشتر منع میشود، بر آن مشتاقتر است.
شراب و مشروبات الکلی یکی از ممنوعات و محرمات دینِ اسلام است.
خداوند کریم در آیاتی از سورههای مبارکه مائده و بقره، به صراحت میفرماید که شراب و قمار و … از انواع کارهای پلید شیطان است؛ از آن دوری گزینید تا شاید رستگار شوید.
امام علی (ع) در کتاب شریف نهج البلاغه میفرمایند:« خداوند شراب و میگساری را برای سلامت عقل حرام کرده است.»
امام رضا (ع) نیز میفرمایند:« خدا شراب را بدان جهت حرام کرد که مایه فساد و بازداشتن عقل از درک حقایق و از بین بردن شرم و حیاست.»
چند سالی میشود که اخباری از راهی شدنِ تعدادی از افراد به بیمارستانها با مسمومیت حاد به دلیلِ مصرفِ مشروبات الکلی (آن هم از نوع تقلبی!) به گوش میرسد.
افرادی که در جمعهای خصوصی و دورهمیهای دوستانه به اصطلاح برای تکمیلِ شادکامیشان از مشروبات الکلی استفاده میکنند؛ اما غافل از آنکه مشروبات الکلی دستساز، به اندازهای خطرناک است که میتواند آنها را راهی دیار باقی کند!
۶ کشته در گیلان، ۴ کشته در مازندران!
دیروز اخباری با همین مضمون ابتدا در گیلان و سپس در مازندران بر روی خروجی خبرگزاریها قرار گرفت.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان در تازهترین اظهارات خود گفت: آمار جانباختگان مسمومیت با مشروبات الکلی در رشت به ۶ نفر رسید.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان، محمدتقی آشوبی اظهار کرد: بر اساس آخرین آمار تاکنون ۲۷ بیمار با علائم ضعف، بیحالی و تاری دید، اضطراب و بیقراری مراجعه کردهاند که از این تعداد ۶ نفر جان باختند.
وی با اشاره به حضور تیم ویژه درمان این بیماران در مراکز درمانی رشت اضافه کرد: تاکنون ۶ بیمار با حال عمومی خوب از بیمارستان مرخص شدهاند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی گیلان با اشاره به مراجعه تدریجی بیماران مسموم شده با سرو مشروبات الکلی در رشت اضافه کرد: چهار نفر از این بیماران به مراکز درمانی مرکز استان مراجعه کردهاند که یک نفر از آنها پس از اقدامات درمانی، بهبود یافته و مرخص شد.
مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران نیز در خصوص آخرین جزییات مسمومان مصرف الکل تقلبی در استان گفت که تاکنون چهار نفر فوت شدند و ۵۳ مسموم به مراکز درمانی مراجعه کردند.
رسول ظفرمند در این باره افزود: روزهای اخیر۵۷ نفر بر اثر مسمومیت الکلی به بیمارستان های چالوس و آمل مراجعه کردند. وی ادامه داد: این افراد با علائم کاهش هوشیاری، ضعف شدید و سرگیجه به این مراکز درمانی مراجعه کردند که متاسفانه چهار نفر بر اثر عوارض شدید ناشی از مصرف این ماده جان باختند.
مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران توضیح داد: تا کنون ۱۸ نفر از این افراد برای پاکسازی سموم دیالیز شدند.
وی در خصوص وضعیت مابقی مسمومان الکل تقلبی اظهار داشت: ۲۶ نفر نیز درمان سرپایی شده و از بیمارستان مرخص شدند.
ظفرمند با بیان اینکه ۲۷ نفر از این افراد همچنان جهت ادامه فرآیند درمانی بستری هستند، تصریح کرد: پنج نفر از این افراد وضعیت عمومی خوبی ندارند و در بخش مراقبتهای ویژه بستری هستند.
مشروبهای تقلبی داستان دنبالهداری است که تاکنون جان خیلیها را گرفته است. البته آمار دقیقی در این باره اعلام نمیشود اما آخرین بار تابستان ۱۴۰۲ بود که عباس مسجدی آرانی، رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور از مرگ مجموعا ۶۴۴ نفر در پی مصرف الکل تقلبی خبر داد.
نظر پزشکان در این باره چیست؟
پیمان عرفانطلب اوینی، استاد دانشگاه شهید بهشتی میگوید: «علائم مسمومیت ناشی از مصرف الکل تقلبی ممکن است ساعتها بعد از نوشیدن سراغ فرد بیاید تا جایی که حتی مسموم فراموش کند الکل مصرف کرده است.»
این یعنی برعکس تصور عموم در ساعتهای اولیه مصرف الکل تقلبی ممکن است هیچ علائمی بروز پیدا نکند.
در واقع علائم مسمومیت با الکل معمولا حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت بعد از مصرف خودش را نشان میدهد، دقیقا زمانی که اتانول مصرفی موجود در خون کم میشود و میزان متانول غیراستاندارد موجود در مشروب کارش را شروع میکند. متانول ابتدا توسط الکل دهیدروژناز ۴ به فرمالدئید متابولیزه میشود. فرمالدئید پس از آن تقریباً به طور کامل توسط آلدهید دهیدروژناز ۴ به فرمات (اسید فرمیک) متابولیزه میشود، نتیجه به زبان ساده یعنی فرد طی این فرایند به شدت مسموم میشود.
مسمومان متانول با علائمی چون تهوع، استفراغ، احساس ناخوشایند شدید، تنفس تند، تعریق و تاری در چشم به مراکز درمانی مراجعه میکنند. فاجعه زمانی رخ میدهد که بدانیم در اثر این مسمومیت، فرد در هر ساعت، یک دهم از بینایی
خود را از دست میدهد و طی ده ساعت اگر کمکهای پزشکی نگیرد، کاملا نابینا میشود، ضمن اینکه بسته به میزان مسمومیت، علاوه بر نابینایی، از دست دادن هوشیاری، کما و در نهایت مرگ نیز مورد انتظار است.
با این تفاسیر توصیه دکتر عرفانطلب به عنوان یک فلوشیپ سمشناسی یک چیز است: «از نوشیدن پرهیز کنید.» او میگوید محال است که در ایران الکل دستساز استاندارد وجود داشته باشد و به جد معتقد است که هیچ نوع نوشیدنی الکی در کشور قابل تایید نیست.
چرا؟ پاسخ او به نحوه ساخت الکلهای دستساز در ایران برمیگردد: «ببینید در فرایند ساخت مشروبات الکلی تقطیری قطعا متانول تولید میشود (برعکس محصولات تخمیری نظیر شراب یا آبجو) اما برای اینکه میزان آن کم باشد نیاز است که به شکل صنعتی و در کارخانهها تولید شود، اتفاقی که در کشورهای غربی میافتد اما در کشور ما که ساخت آن ممنوع است و به شکل زیرزمینی تولید میشود امکان اندازه گیری میزان متانول و یا کنترل استاندارد آن وجود ندارد و روشهایی مثل آزمایش گرفتن شعله روی محصول و سوختن آبی آن باورهای غلط است. بر این اساس هیچ نوشیدنی الکی قابل تایید در ایران وجود ندارد و مصرفکنندگان باید نسبت به این موضوع آگاه باشند.»
دکتر عرفانطلب ادامه میدهد:«بارها کسانی با مسمومیت بالا به اورژانس لقمان آمدهاند که از بطری پلمپ شده با ظاهری شبیه محصولات خارجی، الکل مصرف کرده بودند. این یعنی به ظاهر بطری، طعم و بو، قیمت و پلمپ بودن آن به هیچ عنوان نمیتوان اعتماد کرد.» دکتر شاهین شادنیا، رئیس بخش ICU مسمومین بیمارستان لقمان حکیم تهران نیز در این باره میگوید: هیچ روشی برای تشخیص الکل تقلبی وجود ندارد و تمام روشهایی هم که در فضای مجازی برای تشخیص آنها عنوان میشود شاید تا حدودی کمککننده باشند اما درباره هیچ کدام قطعیت برای تشخیص وجود ندارد.
شادنیا ادامه میدهد: اگر الکلی دارای بو بود، نمیتوان به سمی بودن یا نبودن آن حکم داد یا اگر رنگ خاصی داشت، با قطعیت اعلام کرد که تقلبی است. الکل زردرنگ صنعتی است اما همان را هم مادهای اضافه میکنند که رنگش سفید میشود. الکل اگر بو داشته باشد هم به دلیل الکل طبی است، اما شاید میزان آن کم و درصد زیادی الکل سمی در مشروب وجود داشته باشد. به همین دلیل به جز روشهای آزمایشگاهی که آزمایشهای سمشناسی روی نمونه الکلی انجام میشود هیچ روشی برای اعلام قطعیت یک الکل سمی یا غیرسمی وجود ندارد.
نترسید و به بیمارستان مراجعه کنید
اما نکته دردناک ماجرا اینجاست که عدهای از این افراد، به دلیلِ هراس از تعقیب توسط پلیس و دستگیر شدن، حتی با بروز و تشدید علائم بالینی، مراجعه به بیمارستان را به تعویق میاندازند و همین عامل نیز، مرگِ آنها را تسریع میکند.
حسین حسنیانمقدم دارای فلوشیب سمشناسی بالینی، با بیان اینكه «مسمومشدگان با الكل نباید از مراجعه به بیمارستانها و مراكز درمانی ترسی داشته باشند»، میگوید: پزشكان ملزم به حفظ اسرار بیمار هستند و حتی ماده قانونی وجود دارد كه اگر پزشكی برخلاف موازین قانونی اسرار بیمار را افشا كند، به مجازات محكوم میشود. براساس ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی، «اطبا و جراحان و ماماها و داروفروشان و همه كسانی كه به مناسبت شغل یا حرفه خود محرم اسرار میشوند هرگاه در غیر از موارد قانونی، اسرار مردم را افشا كنند به سه ماه و یك روز تا یك سال حبس و یا به یك میلیون و پانصد هزار تا شش میلیون ریال جزای نقدی محكوممیشوند.» حسنیانمقدم میگوید: وظیفه پزشكان تلاش برای معالجه بیماری است كه به آنها مراجعه كرده است. پزشك، پلیس نیست كه به دنبال كشف جرم بیمار باشد. بیمارستان باید مكان امنی برای بیماران باشد تا هر فردی بتواند برای درمان به آن مراجعه كند. هیچ بخشنامه و دستورالعملی در بیمارستانها وجود ندارد كه براساس آن توصیه شده باشد فرد مصرفكننده الكل به مراجع قضایی و پلیسی تحویل داده شود. من سالهاست در بیمارستان لقمان مشغول به كار هستم؛ بیمارستانی كه هر روز بیمارانی بهخاطر مسمومیت در اثر مصرف الكل به آن مراجعه میكنند. با اطمینان میتوانم بگویم تاكنون هیچیك از بیماران بهدلیل مصرف الكل تعقیب قانونی نشدهاند چون در بیمارستان به مراجعهكنندگان به چشم بیمار نگاه میشود نه مجرم. به گفته او با وجود این، همواره بیمارانی كه با الكل دچار مسمومیت شدهاند از مراجعه به بیمارستانها هراس دارند و حتی اگر مراجعه هم كنند، گاهی اوقات از بیان اینكه الكل مصرف كردهاند، امتناع كرده و فرایند درمان را با مشكل مواجه میكنند. علت این امر هم صرفا ترس و بیاعتمادی بیماران به سیستم و ترس از مجازاتی است كه وجود ندارد.
پزشكان حق ندارند اسرار بیماران خود را فاش كنند
بهمن كشاورز، حقوقدان هم با استناد به ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی میگوید: بدون تردید هیچ مركز درمانی اطلاعات بیماران خود را فاش و چنین مواردی را گزارش نمیكند چون پزشكان حق ندارند اسرار بیماران خود را فاش كنند و این اطلاعات جزو اسرار حرفهای به حساب میآید. به گفته او چنین اقدامی نهتنها خلاف قانون مجازات اسلامی است بلكه با سوگندنامه بقراط كه دانشآموختگان رشته پزشكی تعهد میكنند به آن وفادار باشند، مغایرت دارد. در این سوگندنامه با شاهد گرفتن خدا به او قسم یاد میشود كه رازداری پزشكی حفظ شود. او در پاسخ به این سؤال كه در این ماده قانون مجازات اسلامی عنوان شده كه «غیر از موارد قانونی» افشای اسرار بیماران جرم است و با توجه به اینكه شرب مسكر در كشور ما جرم محسوب میشود، نمیتوان آن را جزو موارد قانونیای به حساب آورد كه گزارش آن به مراجع قانونی مجاز باشد، میگوید: با قطعیت میتوان گفت این «موارد قانونی» اصلا مشمول كسانی كه با الكل مسموم شده و به بیمارستانها مراجعه میكنند، نمیشود.
