سرویس اجتماعی
میگویند تا به دردی مبتلا نشوید قدر عافیت را نمیدانید! راست میگویند. مثلا همین مازندران خودمان. تا وقتی ریزگردها نخستین هجمههایشان را به هوای پاک و آسمان آبی مازندران آغاز نکرده بودند، هر قدر از آلودگی هوای کلانشهرها گفته میشد، ما درکی از آن نداشتیم. نهایتا اگر سفری ضروری یا غیرضروری به یکی از این شهرهای بزرگ برایمان اتفاق میافتاد، چند روزی دردِ هوای ناسالم را به جان میخریدیم و خیالمان راحت بود که در دیارِ سرسبز ما از این خبرها نیست!
اما متاسفانه، دیری نگذشت که مازندران هم به دردِ تا حدودی بی درمانِ آلودگی هوا دچار شد و حالا برای سنجش میزانِ آلودگی هوا باید دست به دامانِ وسایل و تجهیزات سنجش آلودگی هوا بیفتیم.
روز گذشته معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران از خریداری سه دستگاه آلایندگیسنجی برای راهاندازی سه ایستگاه سنجش آلودگی هوا در غرب، مرکز و شرق مازندران خبر داد که به زودی در چالوس، آمل و نکا نصب میشوند.
علیاکبر یداللهی اظهار کرد: با توجه به مشاهده آلودگی هوا در مازندران طی سالهای اخیر، راهاندازی ایستگاههای آلایندگیسنجی در این استان یکی از مطالبات و اهداف جدی اداره کل حفاظت محیط زیست بود که خوشبختانه با پیگیریهای انجام شده اعتبار لازم برای خریداری سه دستگاه و نصب آن در سه نقطه از استان تأمین و دستگاهها نیز خریداری شد.
وی اظهار کرد: برای خریداری این سه دستگاه آلایندگیسنجی حدود ۲۰ میلیارد ریال اعتبار صرف شد که به زودی قرار است در چالوس، آمل و نکا نصب شوند.
این مسئول خاطرنشان کرد: با نصب این دستگاههای خریداری شده امکان سنجش سه نوع آلاینده در هوای مناطق پیرامون ایستگاهها فراهم میشود. البته امکان ارتقاء عملکرد این دستگاهها از نظر سنجش سایر آلایندهها نیز وجود دارد.
معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران با اشاره به مشاهده ریزگردها در آسمان مازندران تصریح کرد: ورود ریزگردها به مازندران نیز ضرورت راهاندازی ایستگاههای آلایندگیسنجی را افزایش داده است. با راهاندازی این ایستگاهها امکان پایش لحظهای کیفیت هوا در چالوس، آمل و نکا فراهم میشود و دادهها نیز به صورت آنلاین روی سامانه حفاظت محیط زیست برای همه افراد قابل مشاهده خواهد بود.
یداللهی خاطرنشان کرد: در تلاش هستیم تا با مشارکت شهرداری چند شهر بزرگ استان تعداد ایستاگاههای آلایندگیسنجی را در مازندران افزایش دهیم که امیدواریم با همکاری این شهرداریها این هدف محقق شود. برای مثال در شهری مانند آمل که یک شهر صنعتی محسوب میشود به بیش از یک ایستگاه آلایندگیسنجی نیاز داریم.
به گفته وی اکنون در مازندران فقط یک ایستگاه سنجش میزان آلایندگی در میدان امام حسین(ع) ساری قرار دارد که به تنهایی جوابگوی بررسی کل آلاینده ها در استان نیست.
نبود ایستگاههای سنجش آلایندهها در مازندران سبب شده که طی سالهای اخیر با وجود مشهود بودن آلودگی هوا و رخ دادن پدیده وارونگی هوا به ویژه در روزهای سرد سال، امکان محاسبه میزان آلودگی برای صدور هشدارهای لازم و برنامهریزی درست به منظور پیشگیری از افزایش آلودگی هوا فراهم نباشد.
آلودگی هوا در مازندران نخستین بار در دی ۱۳۹۶ به صورت رسمی اعلام شد و از آن زمان تا کنون هر سال زمستان بر میزان آلودگی هوای استان افزوده شد.مازندران در حالی تا کنون از ایستگاههای سنجش آلایندههای هوا بیبهره مانده که سال ۱۳۹۷ در کارگروه کاهش آلودگی هوای استان ایجاد ۶ ایستگاه سنجش آلایندههای هوا با پراکنش مناسب در نقاط مختلف استان تصویب شده بود.
ریزگردها همانطوری که از اسم آن مشخص است ذرات ریز خاکی هستند که توسط باد از زمین برداشته و وارد سیستم جوی می شوند بنابراین هر اقدامی که در راستای تثبیت این ذرات و عدم جابجایی آن در هوا شود را می توان به عنوان راهکار در نظر گرفت.
مهمترین راهکار در این زمین حفظ پوشش گیاهی زمین و توسعه آن است. در واقع گیاه با حفظ رطوبت خاک و چسبندگی آن از فرسایش و جابجایی ذرات خاک و ماسه جلوگیری می کند. تثبیت ماسه های روان بیابانی از مهمترین اقدامات در این زمینه محسوب می شود. برخی از کشورها با مالچ پاشی (ماده با محتوای قیر) بر روی ذرات منفصل خاک، مانع از فرسایش موقت آن می شوند که محدودیت این اقدام هزینه بر بودن آن و تاریخ انقضای مالچ است.
برخی از دانشمندان استفاده از پوشش مواد درشت دانه مانند گراول ها و ریگ ها را جهت تثبیت خاک مناسب می دانند که این اقدام در مقایسه با مالچ پاشی از لحاظ عمر مواد، سازگاری با محیط و هزینه بهینه تر خواهد بود. هرچند این اقدام نیز نیاز به تلاش جدی بین المللی دارد. یکی دیگر از راهکارهای موجود اتخاذ تصمیم گیری های صحیح در رابطه با مصرف آب و مدیریت سدهای آبی است که اختلافات منطقه ای بر سر این موضوع می تواند بحران ریزگردها را تشدید کند.
ریزگردها از پدیده های جوی است که می توان گفت به جز آسیب های جدی هیچ ثمر دیگری نخواهد داشت. مهمترین اثرات مضر ریزگردها به سلامتی انسان ها و جانداران، مشکلات تنفسی و قلبی است. ریزگردها علاوه بر افراد حساس به مشکلات ریوی بر روی تمامی افراد سالم نیز اثرات مخربی وارد می کند.
بی نظمی در فرایند رشد گیاهان، پوشش جنگلی و مزارع کشاورزی و باغات از تاثیرهای مخرب نشست ریزگردهاست. محسوس ترین این اثر نشست خاک بر روی ساقه و برگ گیاهان بوده که به عنوان پوشش نازک مانع از نفوذ نور خورشید خواهد شد و بنابراین فرایندهای حیاتی گیاه همچون فتوسنتز دچار اختلال می شود.
کلیه سازهای تاریخی و غیرتاریخی با مصالح متفاوت در اثر ریزگردها در معرض استهلاک و فرسایش قرار خواهند گرفت. نشست ریزگردها بر روی کابل های برق نشان داده است که خسارات کلانی به این تاسیسات وارد کرده است که نمونه های موردی آن در جنوب غرب ایران در گزارشات به وفور یافت می شود.
