پس از تک درنای اُمید، قوهای فریادکش هم امسال یک هفته زودتر به مازندران آمدند. کوچِ زودهنگامی که نشان از تغییرات آب و هوایی کره زمین و فرورفتنِ زودتر از موعدِ سیبری و نیمکره شمالی زمین در زمهریر زمستانی آن مناطق دارد. حالا رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست […]
پس از تک درنای اُمید، قوهای فریادکش هم امسال یک هفته زودتر به مازندران آمدند.
کوچِ زودهنگامی که نشان از تغییرات آب و هوایی کره زمین و فرورفتنِ زودتر از موعدِ سیبری و نیمکره شمالی زمین در زمهریر زمستانی آن مناطق دارد.
حالا رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران از ورود اولین دسته از قوهای مهاجر فریادکش با جمعیت حدود ۲۰۰ بال به تالاب سرخرود و ازباران خبر داده و میگوید: این گونه از پرندگان وحشی امسال نسبت به سال گذشته یک هفته زودتر در استان فرود آمدند.
کورس ربیعی با اظهار اینکه پارسال بیست و پنجم آبان ماه نخستین دسته از قوهای فریاد کش، وارد مازندران شده بودند، افزود: همه ساله با کاهش دمای هوا در مناطق شمالی دریای خزر و بخشهایی از سیبری، قوهای مهاجر از اواسط آبان ماه با جمعیت کمی مهاجرت به عرضهای پایین جغرافیایی را آغاز میکنند.
وی شرایط آبگیری و وجود غذای طبیعی در تالاب سرخرود و ازباران را مطلوب توصیف کرد و در عین حال توضیح داد: امسال نیز همانند سال گذشته همه تدابیر برای حفاظت، تامین غذا و پایش بیماریهای احتمالی قوهای فریادکش اندیشیده شده است.
ربیعی توضیح داد: مطمئنا هر روز به جمعیت تعداد قوهای مازندران افزوده خواهد شد و برای اینکه خطر کمبود غذا، سبب پراکندگی پرندگان برای تغذیه به آببندانها و یا در دیگر مناطق نشود که خطر شکار غیر قانونی نیز وجود دارد، از هم اکنون به اندازه کافی ذخیره گندم انجام شده است.
رییس اداره نظارت بر امور حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران همچنین گفت: به منظور مراقبت دائمی از محل تجمع قوهای فریادکش در سرخرود با همکاری شهرداری این شهر همانند سال گذشته یک دستگاه کانکس برای استقرار شبانه روزی محیط بانان و حفاظت و حراست از این پرندگان نصب شده است.
وی گفت: حضور این پرندگان سبب میشود تا امسال نیز مردم به خصوص گردشگران از پرواز و فرود این پرندگان وحشی لذت ببرند.
استان مازندران با داشتن چندین تالاب از جمله تالاب بینالمللی میانکاله با ۴۸ هزار هکتار و ۸۰۰ آببندان و اراضی کشاورزی بهشت پرندگان محسوب میشود و سالانه حدود ۱.۵ میلیون بال پرنده معادل ۶۰ درصد پرندگان مهاجر در این استان فرود میآیند.
ماجرای پر آبِ چشمِ ناپدید شدن تعدادی از قوهای فریادکش
داستانِ صید و زندهگیری قوهای فریادکش، سال گذشته در رسانههای محلی و کشوری و فضای مجازی سر و صدای زیادی به پا کرده بود.
ماجرا از این قرار بود که تنها چند روز بعد از فرود اولین دسته از قوهای فریادکش، تعداد قابل توجهی از آنها ناپدید شده بودند.
شایعهها به حدی زیاد شده بود که در فضای مجازی سخن از سربریدن قوهای فریادکش نیز به میان آمده بود اما محیطبانان منطقه میگفتند از ابتدای حضور قوها تاکنون هیچ تیری در این منطقه شلیک نشد اما منابع غیررسمی از صید بیش از ۲۰۰ قو و انتقال آنها به باغهای پرندگان اصفهان و به ویژه باغ پرندگان قم خبر داده بودند.
رضا آخوندی یکی از همیاران سابق محیطزیست در این باره به یکی از رسانههای مکتوب کشور توضیح داده بود:«قیمت گوشت قو چیزی حدود ۲۰۰هزار تومان است اما قوی زنده تا یک میلیون تومان هم خرید و فروش میشود. مقصد اصلی هم باغهای پرندگان و بهویژه باغ پرندگان شهر قم است».
او گفته بود:«گاهی قوها را برای غذا شکار میکنند اما بیشتر آنها را بعد از زندهگیری به رشت و شهرستانهای شمالی میبرند و از آنجا هم راهی اصفهان و هر شهری میشوند که باغ پرندگان دارند. امسال بهدلیل تازه تاسیس شدن باغ پرندگان قم احتمالا سهم قابلتوجهی از قوها نیز به آن سمت خواهد رفت».
بعد از گذشتِ چند روز، اداره کل محیط زیست مازندران از کشف و ضبط ۲۴ قوی فریادکش فقط از یک منزل مسکونی در فریدونکنار خبر داد. سال ماقبل آن نیز سرپرست اداره محیطزیست شهرستان شَفت گیلان با اشاره به کسب درآمد افراد از طریق شکار قو و فلامینگو، از کشف و ضبط ۳۰ قطعه پرنده حمایت شده فلامینگو، قوی فریادکش، اردک سرسبز و گیلار خبر داده بود.
قاچاق پرندگان سود بالایی برای صاحبان باغهای پرندگان و محیطهای مشابه دارد و سازمان محیطزیست نیز در شکلگیری این وضعیت نقش دارد؛ به گفته یک فعال محیطزیست «صاحبان پارک پرندگان و باغپرندگان و باغوحش، تنها بهدنبال سود و درآمدزایی برای خود بوده و هیچ توجهی به پرندگان و حیوانات ندارند. سازمانی که خود بانی امر محیطزیست است، حیوانات قرض گرفته از طبیعت را برای درمان، بهشکل بدی بین سایر مراکز باغوحش غیراستاندارد کشور پخش میکند».
بازار غیرقانونی فروش پرندگان مهاجر طی سالهای اخیر آنچنان قدرت گرفته است که دیگر ردپای آن در منوی رستورانهای معروف و باغهای پرندگان مشهود است، اما گویا عزمی برای مقابله با آن نیست.هر ساله از اوایل آبان تا اوایل اسفندماه، یک بازار غیرقانونی با گردش مالی باورنکردنی در شمال کشور شکل میگیرد. بازاری که با صید پرندگان که از منطقه ازباران، سرخرود و فریدونکنار در استان مازندران آغاز شده و به سراسر خطه شمال کشور تسری پیدا کرده است.
مزه این پول باد آورده آنچنان زیر دندان سود جویان مزه کرده است که دیگر حتی یک نقطه امن در استان پهناور مازندران برای این مسافران بخت برگشته عرضهای شمالی جهان باقی نگذاشتهاند و همه آسمان سرزمینهای شمالی کشور بهخصوص آسمان مازندران تبدیل به شکارگاه شده است از میانکاله در شرق استان گرفته تا تالابهای ازباران و سرخرود و فریدونکنار در مرکز استان.
فرزاد علیزاده یک فعال محیط زیست در اینباره میگوید: با اینکه نیروهای یگان حفاظت محیط زیست تقریباً هر شب در منطقه عملیات انجام میدهند اما حجم شکار به قدری بالاست که امکان جلوگیری وجود ندارد و بازهم در تضادی آشکار میتوان دید، هر روز اول صبح جلوی بازار ماهی فروشان فریدونکنار شکارچیانی که شب قبل شناسایی اما دستگیر نشدهاند پیروزمندانه و بی هیچ واهمهای ماحصل شکار شب قبل را برای فروش به سماک شناخته شده میسپارند.
وی ادامه میدهد: سماکی که سرکرده مافیای کشتار پرندگان مهاجر است، پس از چوب زدن لاشههای بیجان پرندهها را قیمتگذاری میکند و سر و کله خرده فروشان در بازارچههای محلی پیدا میشود و آنها از مرغابیها و خوتکاها تا باکلانهای حرام گوشت را برای فروش به مشتریان محلی و رستوران داران وارد میدان میشوند.
این پرنده ۱۴۰ تا ۱۶۵ سانتیمتر طول دارد و از لحاظ جثه به اندازه قوی گنگ اما از لحاظ چهره همانند قوی کوچک است، با این تفاوت که گردن و منقارش بزرگتر و زردی روی منقارش بیشتر است. منقار این پرنده دارای قاعده زردرنگ است و سر منقار به رنگ سیاه. این نوع قو به علت نداشتن برآمدگی روی پیشانی به راحتی از گونههای دیگری چون قوی گنگ تشخیصپذیر است. گردن را راست نگه میدارد و در پایین گردن خمیدگی ویژهای دارد. آواز تولیدی توسط آن پرطنینتر از قوی کوچک است.
بدن این قو حالتی مربع شکل دارد. پروازش آرام و بی صداست، اما مانند قوی گنگ بال زدن محکمی دارد. پرنده نابالغ و جوان، همانند قوی کوچک نابالغ است با این تفاوت که سر و گردنش بزرگتر است. در نخستین زمستان، بیشتر پرندگان جوان همراه پرندگان بالغاند. این پرنده بیشتر زندگی خود را صرف شنا کردن بر آب و پیدا کردن غذا میکند چرا که پاهایش توانایی نگه داشتن بدن برای زمان طولانی را ندارند.
این نوع قو در کشورها و مناطق ایسلند، نروژ، سوئد، فنلاند، روسیه، سیبری، کانادا، آلاسکا، و نیز جزایر ژاپن و برخی از نواحی آسیای مرکزی زندگی میکند. این پرندگان در زمستان به سوی مناطق جنوبی کوچ کرده و عازم مناطق غرب و مرکز اروپا و اطراف دریای سیاه، رشتهکوههای آرال، دریای مازندران، انگلیس، شمال هند، چین و ژاپن میشوند. قوهایی که در زمستان به اسکاتلند کوچ میکنند در حوالی ماه اکتبر بدین منطقه میرسند و در طی ماه آوریل دوباره به ایسلند بازمیگردند.
قوهای فریادکش در اسارت با قوهای گُنگ، سوتزن، کوچک، و ترومپتزن جفتگیری میکنند و فرزندان دورَگه پدیدمیآورند. آنها در حیات وحش نیز با قوهای گنگ آمیزش میکنند و در انگلستان و سوئد نمونههایی از جفتشدن این دو گونه قو به همراه فرزندآوری دیده شده است. آنها در هر بار جفتگیری ۲ تا ۷ (میانگین ۴ یا ۵) تخم میگذارند. همانند دیگر قوها، قوهای فریادکش به شدت از قلمروشان دفاع میکنند و این حالت تا هنگامی که جوجههایشان به سن جوانی برسند ادامه پیدا میکند. آنها در زمستانها بیشتر اجتماعی میشوند اما در برابر قوهای مزاحم و دیگر جانوران بالقوه مهاجم رفتار بسیار تهاجمی میگیرند. در این هنگام یک یا هر دو قو از یک جفت به دنبال جاندار مهاجم میروند. با آنکه این پرندگان تکهمسر هستند، نرخ جدایی نزدیک به ۶ درصد در میانشان دیده شدهاست و بررسیها نشان دادهاند که شکست در به دنیا آوردن فرزند عامل تعیینکننده اصلی در این جداییها نبودهاست و آنها ممکن است به دلایلی نه صرفاً زایشی از هم جدا شوند.
