حوزه کشاورزی و زراعت یکی از قدیمی‌ترین مشاغل جهان است. بشریت طی هزاران سال در زمینه تولید و پرورش محصولات راهی طولانی را طی کرده و فناوری‌های مختلفی را نیز معرفی کرده است. با ادامه رشد جمعیت جهان و کمبود زمین، مردم باید خلاقیت بیشتری به خرج دهند و در مورد نحوه کشاورزی مؤثرتر عمل کنند. همچنین باید از زمین کمتر برای تولید محصولات بیشتر استفاده کنند و بهره‌وری و عملکرد زمین‌ها را افزایش دهند.
کشاورزی در سطح جهان یک صنعت ۵ تریلیون دلاری است و اکنون این صنعت به فناوری‌های دیجیتال روی آورده است. بنابراین فعالان بازار ازجمله استارت‌آپ‌ها در زمینه فناوری کشاورزی می‌توانند از فناوری نسل بعدی مانند دیجیتالی‌سازی داده‌ها و پلتفرم‌های داده، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی، اینترنت اشیا و موارد دیگر، برای کمک به تولید محصولات سالم، کنترل آفات، نظارت بر خاک و شرایط رشد، سازمان‌دهی داده‌ها برای کشاورزان و بهبود طیف وسیعی از کارهای مربوط به زنجیره تأمین مواد غذایی استفاده کنند.
پیشرفت در کشاورزی فناورانه، راه‌حل‌های دقیقی را برای کشاورزی پایدار ارائه می‌دهد که شامل کشاورزی عمودی داخل منزل، کشاورزی هیدروپونیک (آب‌کشت) و شیوه‌های مدرن گلخانه‌ای است. این روش‌ها در واقع برای طراحی مجدد تجربه کشاورزی با مزایای بی‌شمار تنظیم شده است. از طریق این روش‌ها مواد غذایی سالم، تازه و مغذی‌تری تولید می‌شود که ماندگاری بیشتری نیز دارند. این روش‌ها همچنین به صرفه‌جویی در مصرف آب، زمین و منابع با ارزش کمک می‌کند. به علاوه، این سیستم رشد کنترل‌شده، کشاورزان را قادر می‌سازد مواد غذایی عاری از مواد شیمیایی مضر تولید کنند. و حالا کشاورزی فناورانه در ایران نیز در حال توسعه است و دولت سعی دارد تا با توجه به نیاز امروز کشور به تولید محصولات کشاورزی با پشتوانه تکنولوژی روز، در این زمینه اقدامات جدی و مفید و موثری انجام دهد.
به طور کلی سال‌هاست که بحث گذر از کشاورزی سنتی به کشاورزی مدرن و هوشمند در دنیا مطرح است، استفاده از اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی، پهپادها و غیره برای سرعت و کیفیت دادن به تولید محصولات کشاورزی و مدیریت منابع از جمله زیرساخت‌هایی است که به تحقق این نوع از کشاورزی کمک می‌کند، اما برخلاف سرعت رشد این مفهوم در دنیا، ایران هنوز در این زمینه به موفقیت‌های خوبی دست نیافته است.
اما همانطور که اشاره شد با مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان قرار است کشاورزی هوشمند در کشور شتاب گیرد و ایده‌ها و طرح‌های نوآورانه افراد و شرکت‌های متقاضی برای تحقق این امر، به کار گرفته شود. اردیبهشت ماه امسال بود که فراخوانی از سوی ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با عنوان «فراخوان حمایت از طرح های زیست فناورانه در حوزه کشاورزی هوشمند» ارائه شد که طی این فراخوان، ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از همه شرکت‌ها و تیم‌های دارای ایده یا طرح‌های نوآورانه که بتوانند به رونق مفهوم کشاورزی هوشمند، تامین امنیت غذایی و قطع وابستگی به بازارهای جهانی کمک کنند، دعوت به همکاری کرد.

راه‌اندازی دهکده‌های کشاورزی در مازندران
رییس پارک علم و فناوری مازندران در همین راستا طی روز گذشته از راه‌اندازی دهکده‌های کشاورزی در استان خبر داد و گفت که زمینه برای راه‌اندازی دو دهکده در آینده نزدیک فراهم شده است.
قربانعلی نعمت‌زاده توضیح داد: تاکنون ۲ منطقه در پهناب جویبار و گاودشت بابل به عنوان نقاط پیشنهادی برای راه اندازی دهکده کشاورزی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیشنهاد شده است.
وی راه اندازی دهکده کشاورزی در مازندران را ضروری برشمرد و افزود: بخش عمده‌ای از فعالیت‌های دهکده کشاورزی به حوزه صنایع تبدیلی محصولات، فرآوری محصولات کشاورزی و ماشین آلات اختصاص داده می‌شود که با راه اندازی آن فرصت استفاده از فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی فراهم خواهد شد.
نعمت زاده همچنین با اعلام وجود هفت مرکز رشد در مازندران از افتتاح ۲ مرکز رشد جدید در روزهای آینده در شهرهای نوشهر و بابلسر خبر داد.
وی برنامه پارک علم و فناوری را راه اندازی مراکز رشد در تمامی شهرستان‌های مازندران برشمرد و گفت: از رویکردهای اصلی دولت سیزدهم توجه به شرکت‌های دانش‌بنیان و استفاده از ظرفیت‌های آنان برای رفع مشکلات کشور و ایجاد بستری امن برای رسیدن به توسعه پایدار است و با راه اندازی این مراکز مشکلات ناشی از کمبود و نبود فضا برای فعالیت شرکت‌های فناور در شهرستان‌های استان برطرف می‌شود.
رییس پارک علم و فناوری مازندران افزود: از هفت مرکز رشد موجود در مازندران در حال حاضر چهار مرکز در شهرستان‌های ساری، بهشهر، بابلسر، نوشهر فعال است که به عنوان مکانی برای انجام کارهای شرکت‌های دانش بنیان شهرستان‌های همجوار مورد استفاده قرار می‌گیرند.
مراکز رشد، مراکزی هستند که برای پرورش یا ایجاد کسب و کارهای کوچک ایجاد می‌شوند. مراکز رشد طرح‌هایی مبتنی بر نوآوری هستند و از کادر مدیریتی کوچکی تشکیل می‌شوند و این مراکز دارای مکان فیزیکی و تسهیلات مشترک هستند.
وی بیان کرد: با حمایت‌های دولت سیزدهم در حوزه فناوری سه مرکز شتاب دهنده نیز در این استان راه اندازی شد و برای اجرای طرح فناورانه در ساری نیز ۲.۵ هکتار زمین در نظر گرفته شده است.

احداث کارخانه نوآوری
نعمت زاده با بیان اینکه کارخانه نوآوری هم در مازندران در صورت تهیه زمین و یا ساختمان مناسب احداث خواهد شد، گفت که در مرحله نخست و در طی مدت چهار سال، راه اندازی ۲ کارخانه نوآوری در استان هدف گذاری و پیش‌بینی شده است.
رییس پارک علم و فناوری مازندران از افتتاح و بهره برداری یک مرکز رشد فناوری کشاورزی در روزهای آینده خبر داد و با بیان اینکه مازندران قطب تولید محصولات کشاورزی محسوب می‌شود، افزود: نفوذ فناوری در بخش کشاورزی جوابگوی نیاز جامعه کشاورزی نیست و راه اندازی این مرکز مقدمه‌ای برای راه اندازی بیشتر دهکده فناوری کشاورزی در استان است.

راه اندازی خانه خلاق در روستاها
این مقام مسوول همچنین گفت که پیگیری‌های لازم برای صدور مجوز برای ایجاد و راه اندازی ۲ خانه خلاق روستایی در قائمشهر و بابلسر در حال انجام است و تا پایان امسال این تعداد به چهار خانه افزایش خواهد یافت.
گفتنی ست پارک علم و فناوری مازندران از سال ۱۳۸۹ فعالیت خود را در یک ساختمان پنج طبقه در ساری آغاز کرد و کمبود فضا به عنوان اصلی‌ترین دغدغه و مشکل برای شرکت‌های فناور بود.
این مجموعه درحال حاضر ۲۵۳ شرکت فناور دارد که از این تعداد ۱۰۸ شرکت دانش بنیان هستند و بیش از ۵۵۰ محصول تاییدیه دارند.

کشاورزی فناورانه امنیت غذایی کشور را تامین می‌کند
همین چند روز قبل بود که رییس سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی نیز در آخرین اظهارات خود اعلام کرد: کشاورزی فناورانه امنیت غذایی کشور را تامین می‌کند. خیام نکویی گفت: بهترین راه برای تامین غذا و روی پای خودمان ایستادن، این است که به این سمت پیش برویم که کشاورزی را دانش بنیان کنیم.
سید مجتبی خیام نکویی رییس سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی با حضور در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری ابتدا در پاسخ به این سوال که چرا باید به سمت کشاورزی فناورانه رفت، اظهار داشت: تولیدات بخش غذایی در بدو پیروزی انقلاب با جمعیت ۳۶ میلیونی، ۲۵ میلیون تن غذا در کشور بود. در طول چهل و سه سال گذشته بعد از پیروزی انقلاب این میزان غذا ۱۰۰ میلیون تن افزایش یافته است و امروزه ۱۲۵ میلیون تن غذا در کشور تولید می‌شود که قسمتی از افزایش تولید غذا ناشی از افزایش سطح زیر کشت در چهار دهه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی است. اگر بخواهیم ضریب خودکفایی و تولید غذایی کشور را مرور کنیم می‌بینیم که بین ۸۰ تا ۸۵ درصد تولید غذا در داخل کشور انجام می‌شود و به واسطه آن حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد، ناچار هستیم سالیانه بین ۱۰ تا ۱۵ میلیارد دلار ارز از کشور خارج کنیم.
وی پیش بینی خود را از وضعیت تولید غذا در کشور، در حال حاضر و آینده نیز این چنین ارائه داد که با محدودیت‌های مختلف اقلیمی در دنیا مواجه هستیم که ما هم از آن بی‌بهره نبودیم، ما با مشکلات تغییر اقلیم، مشکلات افزایش دما، گرما و بحث خشکسالی مواجه هستیم. در ۴۰ سال گذشته حدود ۹۵ میلیارد مترمکعب آب در بخش کشاورزی استفاده می‌شد الان این رقم در حدود ۷۵ میلیارد متر مکعب است که در اختیار در بخش کشاورزی قرار می‌گیرد.
نکویی در ادامه توضیح داد: با روند افزایش گرما وضعیت‌مان به مراتب بدتر از خواهد شد. ما در آینده حداقل ۱۰ میلیارد مترمکعب از آبی که داریم کمتر خواهیم داشت. با رشد جمعیت مواجه هستیم، اگر رشد فعلی جمعیت را در نظر بگیریم، ایران سال ۱۴۳۰، ۱۵۰ میلیون جمعیت خواهیم داشت. برای ایران سال ۱۴۳۰ باید ۱۹۰ میلیون تن غذا داشته باشیم یا گزینه واردات داریم و یا اینکه باید ببینیم که چگونه می‌توانیم از وضعیت موجود استفاده کنیم. اتفاقی که در جنگ اوکراین و روسیه افتاد برای خیلی‌ها آشکار شد که صرف اینکه کشوری قابلیت خرید مواد غذایی دارد کافی نیست. کشورهای اروپایی دچار بحران برای خرید غذا شدند. در برخی از کشورها برای خرید ۵۰۰ هزار تن غلات دچار مشکلات عدیده ای شدند.
به عقیده نکویی، بهترین راه برای تامین غذا و روی پای خودمان ایستادن، این است که ما با توجه به فرمایشی که مقام معظم رهبری داشتند به این سمت پیش برویم که کشاورزی را دانش بنیان کنیم.
وی همینطور در پاسخ به این سوال که چند درصد از حضور دانش بنیان‌ها یا فناورانه در حوزه کشاورزی استفاده می‌کنیم، گفت: از حدود ۶ هزار و ۸۰۰ شرکت دانش بنیان که در کشور داریم، حدود ۵ درصد آن شرکت‌های دانش بنیان در بخش کشاورزی هستند. اگر بخواهیم واحدها و هسته‌های فناور را اضافه کنیم حدود ۴۵۰ شرکت، واحد فناور و هسته فناور می‌شوند.
آنچه مهم است این است که الگوی مصرف در حال تغییر است. آگاهی مردم از خوردن غذای سالم و تازه رو به تکامل و افزایش است. علاوه بر این، بیماری همه‌گیر کرونا همچنین مصرف‌کنندگان را ترغیب کرده است که عادات غذایی خود را تغییر دهند و غذایی را که به جلوگیری از کرونا و ایجاد ایمنی قوی در برابر آن کمک می‌کند، مصرف کنند.
بدیهی است، تکنیک‌های کشاورزی فوق مدرن، تولید محصول و کیفیت آن را بهینه می‌کند و ایمنی مواد غذایی را در تمام طول سال ارائه می‌دهد. محصولات در آب غنی از مواد مغذی پرورش می‌یابند که چند ساعت قبل از رسیدن به دست مشتری برداشت می‌شوند. این امر باعث تقویت قدرت انتخاب خوب و ایجاد تغییر در رفتار برای ایجاد یک سیستم غذایی سالم می‌شود.
رشد اتخاذ راه‌حل‌های پیشرفته فناوری در کشاورزی، انقلابی در این بخش ایجاد می‌کند. با استفاده از مدل کشاورزی هوشمند، کشاورزی سنتی به‌تدریج به کشاورزی با تکنولوژی مدرن تغییر می‌کند. این امر باعث می‌شود با استفاده از فنون جدید تولید متفاوتی شکل بگیرد که درنتیجه موجب افزایش تولید و بهبود زنجیره تأمین مواد غذایی می‌شود. همچنین پاسخگویی به تقاضای رو به رشد جمعیت جهان آسان‌تر می‌شود.
با توجه به تغییر سناریوی کشاورزی سنتی و پیشرفت‌های فنّاورانه، هم کشاورزان و هم شرکت‌های استارت‌آپ‌ در این حوزه روش‌های کشاورزی عمودی و هیدروپونیک در محیط داخلی را آغاز کرده‌اند. این روش‌ها بسیار داده‌محور هستند و کشاورزی و علم را برای تولید مواد غذایی سالم و ایمن در زمان کمتر ترکیب می‌کنند. این روش‌ها همچنین کشاورزان را قادر می‌سازد تا فاکتورهای رشد را مدیریت کرده و زمین خود را برای تولید بهتر بهینه کنند.
علاوه بر این، این حوزه به مرحله‌ای رسیده است که روبات‌ها و هوش مصنوعی وارد مزارع کشاورزان شده‌اند و سریع‌تر از آنچه تصور می‌شد روی این صنعت تأثیر گذاشته‌اند. به تازگی استارت‌آپ‌های نویدبخش کشاورزی عمودی مانند شرکت «پلنتی» (Plenty AI) مستقر در سانفرانسیسکو، به دلیل افزایش تدریجی استفاده از کشاورزی عمودی مشهور شده‌اند. این شرکت نوپا با به‌کارگیری فناوری‌های هوش مصنوعی و روباتیک، به‌طور مداوم کیفیت رشد محصولات را درحالی‌که ۹۵ درصد آب و ۹۹ درصد زمین کمتری استفاده می‌کنند، بهبود می‌بخشد. این امر از طریق فناوری‌های کشاورزی حاصل می‌شود که با استفاده از هوش مصنوعی متغیرهای دما، رطوبت و گازها را کنترل می‌کند.