تخریب «تالاب مولا» و خاک‌فروشی به بهانه لایروبی، از جمله اخبار تلخِ زیست محیطی روزهای گذشته است که در میانه خبرهای دردناکِ سیلاب روزهای اخیر گم شد و کمتر رسانه‌ای به آن پرداخت.
زمزمه لایروبی این تالاب زیبا که تنها تالاب منطقه دودانگه ساری محسوب می‌شود در حالی بعد از دو سال شنیده می‌شود که شرکت آب منطقه‌ای مازندران آن را جهت لایروبی به مزایده گذاشته است.
از همین رو، مردم روستای مولا به همراه تنی چند از فعالان محیط زیست در یکی از روزهای بارانی هفته گذشته با تجمع در نزدیکی تالاب اعتراض خود را به تخریب این تالاب نشان داد‌ند.
در این تالاب چند نوع پرنده آبچر، نظیر چنگر نوک قرمز، انواع ماهی و لاکپشت‌ها زندگی می‌کنند.
حالا فعالان محیط زیست معتقد هستند که لایروبی تالاب، چوب لای چرخ اکوسیستم انداختن است و از مسوولان به ویژه آب منطقه‌ای می‌خواهند تا بلایی که بر سر تالاب‌های دیگر نظیر ولوکلای بابل آمد در مورد تالاب مولا تکرار نشود.
شرکت آب منطقه‌ای مازندران در حالی بدون گرفتن استعلام از اداره کل حفاظت محیط زیست استان این تالاب را به مزایده گذاشته است که مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران طی نامه‌ای اعتراض و مخالفت خود را نسبت به این اقدام خلاف قانونِ شرکت آب منطقه‌ای مازندران اعلام کرده است.
در این نامه که تصویر آن در اختیار روزنامه خبرشمال قرار گرفته است، عطاء‌الله کاویان نوشته است:
احتراما عطف به نامه شماره ۷۵۰۰ / ۱۴۰۱ / م / ۱۱ تاریخ ۵مرداد۱۴۰۱در خصوص شکواییه جمعی از اهالی روستای مولا از توابع بخش دودانگه شهرستان ساری، از اقدامات در حال انجام برای لایروبی تالاب جنگلی و طبیعی مولا به استحضار می‌رساند؛ این اداره کل طی نامه‌های شماره ۱۰۹۷۸ / ۱۴۰۰ / ص مورخ ۰۹ / ۱۲ / ۱۴۰۰ و شماره ۲۸۳۹ / ۱۴۰۱ / ص مورخ ۲۹ / ۰۳ / ۱۴۰۱ خطاب به شرکت آب منطقه‌ای و سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان با هرگونه لایروبی این آب بندان به دلیل قرار داشتن ذیل تالاب‌های تحت مدیریت و حفاظت آیین نامه جلوگیری از تخریب و آلودگی غیر قابل جبران تالاب‌ها مصوب ۱۳۹۷ و اصلاحیه سال ۱۴۰۰ براساس قانون حفاظت و احیا و مدیریت تالاب های کشور مصوب سال ۱۳۹۶ مخالفت نموده است.
علی رمضانی پاجی فعال محیط زیست در این باره به خبرشمال گفت: منطقه دودانگه یک منطقه منحصربفرد و خاص است که این خاص بودن از وجودِ وجود جنگل‌های هیرکانی و رودخانه‌ها، چشمه‌سارها منابع آبی سرشار، که تامین کننده ۶۰ درصد از مصرفِ آب شهرستان ساری است ناشی می‌شود. رودخانه‌ تلار که به کسیلیان می‌ریزد. رودخانه عروس و داماد، اشکرود و شیرین رود که تامین کننده بیش از ۵۰ درصد آب موردنیاز سد شهید رجایی نیز هستند.
در این منطقه، همچنین علاوه بر چند رشته قنات، تعدادی آب‌بندان و یک تالاب نیز وجود دارد. مهم‌ترین آب‌بندان منطقه هم آب‌بندان جعفرکلاست.
رمضانی اضافه کرد: آب‌بندان‌ها برای مصارف کشاورزی در زمستا‌ن‌ها پرآب می‌شوند تا در تابستان‌ها از آب ذخیره شده در آنها برای آبیاری زمین‌های کشاورزی استفاده شود. آب‌بندان‌ها نیز به رغمِ گذشتِ دو سده از عمر آنها، تا به امروز همچنان به صورت سنتی در حال بهره‌برداری می‌باشند و به غیر از لایروبی کار دیگری برای استفاده بهینه از این آب‎بندان‌ها انجام نشده است.
به گفته‌ی این فعال محیط زیست، اما تالاب مولا نظیرِ سایر تالاب‌ها به عنوان بخشی از اکوسیستم باید دست نخورده باقی بماند و بی‎شک نمی‌توان از این تالاب برای مصارفِ کشاورزی و سایر موارد استفاده کرد. تالاب‌ها نباید لایروبی شوند، بلکه باید به همین شکل طبیعی خود باقی بمانند.
رمضانی ادامه داد: آنطور که یک دامدار در منطقه به من گفته است یک پلنگ هر روز برای نوشیدن آب به این تالاب می‌آید و این تازه به غیر از سایر زیستمندانی است که در تالاب زندگی می‌کنند و حق حیات دارند. بنابراین هرگونه دست اندازی در تالاب‌، می‌تواند برای زندگی موجودات وابسته به آن یک خطر و تهدید بزرگ محسوب شود. حتی زالوهایی که در این منطقه وجود دارد خواص درمانی بسیار خوبی دارد که شهرت آن زبانزد است.
وی سپس با بیان اینکه متولی این تالاب، محیط زیست و منابع طبیعی است، تصریح کرد: اما از دو سال پیش، یکی از دستگاه‌های اجرایی، این تالاب را به واسطه یک مزایده خریداری کرد. وقتی پرس و جو کردیم و علت را جویا شدیم مشخص شد که همه حرف‌شان این است که دولت، بخشنامه داده است که اگر سرمایه‌ای در جایی خوابیده ما (آن دستگاه دولتی مربوطه) می‌توانیم از آن بهره‌برداری کنیم.
ولی ما از ابتدا با این کار آنها مخالفت کردیم، اما آنها به عنوان حق‌السکوت برخی محلی‌ها را تطمیع کردند که اگر چشم‌تان را بر روی این دست اندازی ببندید و اعتراضی نکنید ما N تومان به شما می‌دهیم؛ اما خوشبختانه با گذشت زمان، همان عده نیز به ما پیوستند؛ تا اینکه خردادماهِ امسال، شرکتِ آب منطقه‌‌ای مازندران بدون آنکه از محیط زیست و منابع طبیعی استعلامی بگیرد، این تالاب را به مزایده گذاشته و با مبلغی در حدود ۵۰ میلیارد تومان به یک نفر واگذار کرد. عجیب اینجاست که به دهیاری و شورا هم وعده درصدی معادل ۱۰ میلیارد تومان دادند.
ولی ما همچنان سکوت را جایز ندانسته و بر همین اساس، در یکی از روزهای بارانی هفته گذشته، با جمعی در حدود ۱۵۰ نفر زنجیره انسانی تشکیل داده و با این واگذاری، به مخالفت برخاستیم.
وی ادامه داد: البته دوستان فکر نکنند ما همیشه ساز مخالف می‌زنیم. ما از طرح گردشگری در این تالاب حمایت می‌کنیم اما براساس ضوابط و اصول زیست محیطی.
رمضانی پاجی خاطرنشان کرد: این در حالی است که در حال حاضر، عده‌ای سودجو در حاشیه غربی تالاب، جاده‌ای کشیدند که به جز سهولت دسترسی برای غارت جنگل‌های هیرکانی منطقه هیچ دستاورد دیگری نداشته است.
خوب است در پایان با اهمیت حفظ و حراست از تالاب‌ها به اختصار آشنا شویم و بدانیم که این میزان نگرانی و دغدغه‌مندی و دلسوزی فعالان محیط زیست برای حفاظت از این اکوسیستم‌های طبیعی از کجا ناشی می‌شود.
تالاب یک محیطی متشکل از اجزای سازنده‌ای شامل آب، گیاه، موجودات ریز میکروسکوپی مانند فیتوپلانگتون‌ها و زئوپلانگتون‌ها و برخی آبزیان است و انسان نیز به عنوان یک کاربر در محیط تالاب از حاشیه یا درون آن در حال فعالیت است بنابراین تالاب از اجزایی تشکیل شده که این اجزا در هرم اکولوژیکی و هرم غذایی با هم مرتبط هستند و در نهایت یک اکوسیستم را می‌سازند.
اکنون این کارکرد طبیعی تالاب خدماتی را به وجود می‌آورد که یکی از این خدمات تامین امنیت مواد غذایی مورد نیاز بشر و سایر موجودات است، همانطور که می‌دانید تالاب‌ها می‌توانند تولید کنندگان وافری مانند گیاهان را در درون خود جای دهند که این گیاهان مورد تغذیه سایر جانوران واقع می‌شوند و حتی انسان هم می‌تواند از گیاهانی که در داخل تالاب است برای منافع خود استفاده کند بنابراین یکی از ضرورت حفاظت از تالاب‌ها این است که امنیت غذایی ما وابسته به تالاب‌ها است ما از آب تالاب برای کشاورزی استفاده می‌کنیم و اگر خشک شوند امنیت غذایی بشر هم به خطر خواهد افتاد.
۱٫ حضور بیش از ۵۰ درصد تنوع زیستی جهان در تالاب‌ها
تالاب‌ها به عنوان یکی از امن‌ترین محل‌ها برای پرندگان کنار آبزی بوده و همه ساله با مهاجرت پرندگان در سراسر دنیا، تالاب‌ها از این پرندگان مهاجر میزبانی می‌کنند.
۲٫ نقش تعیین‌کننده تالاب‌ها در کاهش سیلاب
زمانی که رودخانه‌های خروشان حجم بالایی از رسوبات را با خود می‌آورند، وجود تالاب‌ها قبل از ورود آب به دریاچه‌ها باعث کنترل سیلاب می‌شود.
۳٫ کمک تالاب‌ها به احیای سفره‌های آب زیرزمینی
تالاب‌هایی که در پایین دست رودخانه‌ها و حوضه‌های آبریز قرار دارند مانند یک مخزن جریانات سیلابی را ذخیره می‌کنند و ضمن کاهش تبعات آن، باعث تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی می‌شوند.
۴٫ نقش تالاب‌ها در جذب کربن و کاهش گازهای گلخانه‌ای
تالاب‌ها به کل طبیعی کربن موجود در جو را ذخیره می‌کنند. از تمام کربن موجود روی زمین تقریباً ۳۰درصد آن, معادل دو برابر میزان کربنی که تمام جنگل‌های جهان در خود ترسیب(ذخیره کربن در خاک و گیاه) کرده‌اند, در تالاب‌ها ذخیره می‌شود و تالاب‌ها اثربخش‌ترین بستر ترسیب کربن روی زمین هستند.
۵٫ نقش تالاب‌ها در حفظ خطوط ساحلی در برابر آب و هوای طوفانی
تالاب‌های ساحلی مانند باتلاق‌ها، مانگروها، بسترهای پوشیده از علف‌های دریایی و صخره‌های مرجانی مانند ضربه‌گیر عمل می‌کنند؛ آن‌ها شدت امواج طوفان و سونامی‌ها را کاهش می‌دهند و از افرادی که در طول خطوط ساحلی زندگی یا کار می‌کنند در برابر سیل، خسارت مالی و تلفات جانی محافظت می‌کنند.
۶٫ نقش تالاب‌ها در جلوگیری از خشکسالی
تالاب‌ها در طول فصول خشک در اقلیم‌های کم آب، آب ذخیره شده در خود را آزاد می‌کنند، شروع خشکسالی‌ها را به تأخیر می‌اندازند و کمبود آب را به حداقل می‌رسانند.