وقتی زیستگاه‌شان را خراب می‌کردیم و به عرصه‌های طبیعی حیات‌شان نزدیک می‌شدیم، باید به فکر عواقب و تبعاتش هم بودیم.

در واقع این ماییم که واردِ محل زندگی آنها شده‌ایم و باید از زیستگاه آنان فاصله بگیریم و حریم آنها را حفظ کنیم.
این روزها برابر مشاهدات و گزارش‌های رسیده در نقاطی طبیعت مازندران به ویژه حوالی روستاها از پرسه زدن گونه ارزشمند پلنگ حکایت می‌شود یا تصاویر متعددی از سوی محیط‌بانان از این گونه ثبت می‌شود و بنا به اظهار نظر کارشناسان و صاحب نظران محیط زیست دخل و تصرف به قلمرو زیستگاهی این حیوانات حفاظت و حمایت شده و از بین بردن جمعیت زیادی از غذای حیات وحش به ویژه خوک که غذای اصلی پلنگ از سوی کشاورزان، شکارچیان و دامداران در این استان بوده است .
چند روز گذشته هم یک قلاده پلنگ در بخش کجور نوشهر حوالی روستای «کت کش» شب هنگام در مسیر یک چوپان قرار گرفت که در ناخداگاه در حین گذر با این حیوان مواجهه شد و پس از حمله‌ور شدن این حیوان این چوپان از ناحیه سر و صورت دچار آسیب جدی شد.
گراز از شکارهای اصلی و مورد علاقه پلنگ مازندران محسوب می‌شود که به خاطر شکارهای غیرقانونی تعداد آنها در جنگل‌های هیرکانی کم شد و این امر زمینه‌ای برای دور دور پلنگ در مناطق پایین دست را فراهم کرد.
کارشناسان تعداد پلنگ ایرانی را کمتر از مرال‌ها می‌دانند و در کل جهان حدود یک هزار قلاده پلنگ باقی مانده که بیشتر آنها در ایران و شمال کشور حضور دارند.
صاحبنظران تکه تکه شدن جنگل‌های هیرکانی که به واسطه جاده سازی‌ها در مناطق بالادست جنگل ایجاد شد و کاهش شکار برای پلنگ را از جمله تهدیدهای جدی برای این گونه جانوری برشمردند که پلنگ ایرانی را در لبه خطر انقراض قرار داد.
اکنون با گذشت بیش از ۲ هفته از این ماجرا گویا این حیوان وحشی دست بردار نیست و بنا به گفته دامداران و مالباختگان این روستا، پلنگ همچنان در این روستا پرسه می‌زند که ردپایش حتی در روز روشن هم حوالی این روستا نقش بسته چراکه تاکنون نزدیک به ۱۵ راس گوسفند و بز دامداران را شکار کرده و حتی آخرین بار این اتفاق هم طبق گفته دامداران منطقه، طی دو روز گذشته بوده که سه راس گوسفند و یک بز را تلف کرد.
در این ارتباط شماری از دامداران با ابراز نگرانی از پرسه زدن این حیوان حوالی این روستا و تهدید جانی و مالی آنان، از مسوولان حفاظت محیط زیست شهرستان خواستند در این ارتباط تدابیری بیندیشند چرا که مدت‌ها است اهالی از ترس این حیوان دچار دلهره و ترس شده‌اند.
یکی از دامداران مالباخته افزود: پس از آسیب رساندن این حیوان به یک دامدار در بیش از ۲ هفته گذشته در این روستا، از آن زمان تاکنون این حیوان در این روستا پرسه می‌زند و در پی شکار است و گویا دست بردار هم نیست.
حسین ابراهیمی افزود: تاکنون این حیوان وحشی حدود ۱۵ راس از گوسفندان دامداران این منطقه که بیشترش مال من بوده را مقابل چشمانم پس از خفه کردن و دریدن با خود برده و آخرین بار هم غروب روز گذشته بود که ۲ راس از گله گوسفندانم را شکار و یک راس بز هم به شدت زخمی کرد که وضعیت خوبی ندارد و در انتظار هستم ماموران محیط زیست بیایند و از نزدیک این حیوان اهلی را ببینند.
وی اظهار کرد: صرف نظر از این ضرر و زیان‌ها، پرسه زدن پلنگ در روستا شوک به ساکنان این منطقه وارد کرده و رعب و وحشت تمام وجودشان را گرفته که مبادا این حیوان درنده هر لحظه وارد منازلشان شود و سلامتی آنان را به خطر بیندازد و منجر به مرگشان شود.
این دامدار اظهار کرد: افزون بر این خسارت‌ها در چند شب پیش هم سگی که نگهبان دام‌ها بود این حیوان درنده به او حمله کرده و پس از زخمی و خفه کردن حیوان با خود برد و خیلی از اهالی این روستا هم شاهد پرسه زدن این پلنگ بوده‌اند.
وی گفت: چنین حوادثی به اطلاع مسوولان محیط زیست منطقه رسیده و آنان چندین بار هم میدانی به محل وقوع حادثه آمدند منتهی حرفشان این است آن زمان که ردپای پلنگ دیده شد به آنها گزارش داده شود که چنین اقدامی در هیچ شرایطی ممکن نیست به دلیل آنکه پلنگ حیوانی بوده که بعد شکار سرعت بالایی دارد و حتی تصویربرداری از این صحنه غیر ممکن است.
مصطفی ابراهیمی یکی از ساکنان این روستا هم گفت: این حیوان وحشی هفته‌ای چندین بار تا نزدیکی این روستا حضور می‌یابد و خوف و ترس چنان وجود اهالی را گرفته حتی به خود اجازه نمی دهند با پای پیاده در این روستا قدم بزنند و برخی از خانواده‌ها ترس از آمدن این حیوان به حیاط منازلشان را دارند.
وی اظهار کرد: روز گذشته این حیوان مدت سه بار به دام دامداران این روستا حمله کرد و غروب هم وارد روستا شد و سگ‌های گله هم از این حیوان ترس دارند و حتی خود و خانواده‌ام هم جرات نمی‌کنیم وارد حیاط شویم.
این روستایی گفت: به مسوولان محیط زیست و محیط بانان هم گفته شد چند روزی وقت بگذارند و همراه دامدار به طبیعت بروند اگر چنین اتفاقی رخ دهد به یقین این حیوان زنده گیری می‌شود و آنگاه دغدغه بیش از ۲ هفته اهالی از ترس این حیوان وحشی خاتمه می‌یابد.
ابراهیمی افزود: این موضوع با اعضای شورا و دهیار این روستا هم در میان گذاشته شد گویا چندان برای آنها مهم نبوده چرا که اگر امنیت جانی و مالی اهالی برای آن ها اهمیت داشت تاکنون برای رفع این نگرانی‌ها تدابیری می‌اندیشیدند.
فرمانده یگان حفاظت منطقه حفاظت شده البرز مرکزی – نوشهر هم در این باره گفت: پس از بروز حادثه زخمی شدن چوپان در ۲ هفته گذشته همان لحظه محیط بانان برای جویای حال این دامدار در منطقه حضور پیدا کردند و افزون بر گفت و گو با اهالی روستا از کم و کیف ماجرا همراهی‌های لازم با این چوپان تا مراکز درمانی این منطقه داشتند.
مهدی کیاحیرتی افزود: برای نخستین بار با نامه نگاری‌های انجام گرفته با سازمان حفاظت محیط زیست با توضیح عمق حادثه، مجوز نصب ۲ قفس حوالی این روستا بابت زنده گیری این حیوان گرفته شد و هم اکنون این قفس‌ها با طعمه گذاری و نصب دوربین چشمی در نقاط مدنظر روستا گذاشته شده تا ردپای این حیوان در صورت حضور در منطقه در دوربین ثبت شود یا آنکه برای تامین غذای خود وارد قفس شود بلکه بتوان زنده‌گیری کرد.
وی اظهار کرد: در کنار این اقدامات، ماموران یگان حفاظت این مجموعه هم مدت یک هفته‌ای به طور تمام وقت در همان نقاط حضور داشتند و حتی نقاط مختلف طبیعت بخش کجور و حوالی این روستا را با دستگاه «هلی شات» فیلمبرداری و پایش کردند اما رد پایی در این دستگاه از این حیوان را ندیدند.
این مقام مسوول ادامه داد: از دامداران هم خواسته شد در همان نقاطی که این حیوان دیده شد دام‌های خود را برای چرا ببرند که نسبت به این خواسته هم چندان اهمیت ندادند؛ با این وضعیت محیط زیست منطقه پای کار بوده و تمام تلاش‌ها آن است بتوان این حیوان را شناسایی و زنده‌گیری کرد. فرمانده یگان حفاظت منطقه حفاظت شده البرز مرکزی – نوشهر گفت: افزون بر آن این آمادگی وجود دارد غرامت خسارت‌های وارد شده در صورت در اختیار داشتن مدارک مستند سازمان محیط زیست پرداخت کند چه بسا آنکه در سال‌های گذشته و امسال هم چندین پرونده در این خصوص تشکیل و به دامداران مالباخته بابت همین موضوع خسارت پرداخت شد. روح الله اسماعیلی معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران هم ضمن ابراز نگرانی از تهدید جدی امنیت جانی گونه‌های ارزشمند حمایت شده به ویژه پلنگ گفت: علت پرسه زدن این گونه ارزشمند در حوالی روستاها به خاطر دخل و تصرف به قلمرو زیستگاهی، حذف غذای این حیوان به ویژه گرازها و در نهایت گرسنگی است. افزون بر آن این روزها برابر مشاهدات و گزارش‌های رسیده در نقاطی طبیعت مازندران به ویژه حوالی روستاها از پرسه زدن گونه ارزشمند پلنگ حکایت می‌شود یا تصاویر متعددی از سوی محیط بانان از این گونه ثبت می‌شود و بنا به اظهار نظر کارشناسان و صاحب نظران محیط زیست دخل و تصرف به قلمرو زیستگاهی این حیوانات حفاظت و حمایت شده و از بین بردن جمعیت زیادی از غذای حیات وحش به ویژه خوک که غذای اصلی پلنگ از سوی کشاورزان، شکارچیان و دامداران در این استان بوده است. پلنگ ایرانی که نام علمی آن ‘ پنترا پاردوس تولیانا Panthera pardus tulliana ‘ و نام انگلیسی آن هم ‘ پرشین لئوپارد Persian Leopard ‘ است، بزرگ‌ترین یا یکی از بزرگ‌ترین زیرگونه‌های پلنگ است که بومی غرب آسیا محسوب می‌شود و در فهرست جانوران در معرض خطر انقراض قرار دارد.

  • نویسنده : مائده مطهری زاده